Chương 2
Tổng quan về tăng trưởng và
phát triển kinh tế
Nội dung của chương (tt)
•
Khái niệm tăng trưởng kinh tế
•
Khái niệm phát triển kinh tế
•
Khái niệm phát triển kinh tế bền vững
•
Lựa chọn con đường phát triển theo quan điểm
tăng trưởng và phát triển kinh tế
•
Các tiêu chí đánh giá tăng trưởng kinh tế
•
Xác định mức độ và tốc độ tăng trưởng
•
Đánh giá cơ cấu kinh tế
•
Các tiêu chí đánh giá phát triển xã hội
Khái niệm tăng trưởng kinh tế
Định nghĩa: Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng
thu nhập (GDP, GNI, hay GDP/ng, GNI/ng) của
nền kinh tế trong một khoảng thời gian nhất
định (thường là một năm).
Sự tăng trưởng thể hiện ở quy mô và tốc độ
Quy mô: thể hiện sự gia tăng một lượng nhiều hay
ít (delta) tiêu chí đo lường tăng trưởng
Tốc độ: thể hiện mức độ gia tăng nhanh hay chậm
giữa các thời kỳ, qua % so sánh tương đối

Phát triển là một quá trình đa khía cạnh gồm:
- Sự thay đổi cấu trúc xã hội (social
structures), quan điểm (attitudes) và thể
chế (institutions)
- Tăng trưởng kinh tế (economic growth)
- Giảm bất bình đẳng (reduction of
inequality)
- Xóa nghèo (eradication of poverty)

Phát triển (3)
c. D. Colman và F.Nixson:
•
Phát triển là một quá trình cải thiện có thể
kiểm chứng được thông qua một số các tiêu
chuẩn hoặc giá trị.
•
Khi so sánh hai hoặc nhiều quốc gia, phát
triển đóng vai trò là một thước đo tình trạng
của các nước đó dựa trên một số các tiêu
chuẩn hay giá trị liên quan đến những điều
được cho là cần thiết trong xã hội


Khẳng định lại: Phát triển là một khái
niệm chuẩn tắc
Liên quan đến khái niệm này, D. Seers và G.
Myrdal đưa ra các tiêu chuẩn/giá trị liên quan đến
phát triển như:
•
Năng suất lao động cao hơn

Sự phân quyền và tham gia của mọi tầng lớp dân chúng
•
Phân phối lại để đảm bảo công bằng hơn
•
Phát triển hướng vào phát triển con người - cải thiện
HDI
Phát triển (5)
•
WB đưa ra quan điểm về phát triển thông qua 8 mục
tiêu phát triển thiên niên kỷ
(xem thêm Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ)
Khái niệm phát triển kinh tế
Tóm lại: Phát triển kinh tế có thể được xem là quá
trình tăng tiến, cải thiện về mọi mặt của nền kinh tế
Sự phát triển thể hiện cả sự biến đổi về lượng cũng như
về chất, cả về kinh tế và xã hội
Nội dung phát triển kinh tế: được khái quát theo 3 tiêu
thức:
-
Sự gia tăng tổng mức thu nhập
-
Biến đổi cơ cấu kinh tế theo đúng xu thế phát triển
-
Cải thiện các vấn đề xã hội gồm: xóa bỏ nghèo đói, suy
dinh dưỡng, tăng tuổi thọ, khả năng tiếp cận dịch vụ y
tế, giáo dục…
Khái niệm phát triển
kinh tế bền vững
Định nghĩa 1: Theo WCED -Ủy ban thế giới về môi
trường và phát triển (1987):

Tăng trưởng kinh tế ổn định
-
Thực hiện tốt tiến bộ và công bằng xã hội
-
Khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên
nhiên
-
Bảo vệ và nâng cao chất lượng môi trường sống
Đặc điểm của phát triển bền vững
Cho dù có nhiều cách định nghĩa với việc nhấn mạnh
các khía cạnh khác nhau nhưng nhân tố cơ bản cơ
bản của phát triển bền vững nhấn mạnh sự so sánh
và chuyển giao lợi ích/phúc lợi giữa các thế hệ
Lựa chọn con đường phát triển:
Tăng trưởng hay phát triển?
Có 3 con đường mà các nước đã lựa chọn:
-
Tập trung tăng trưởng nhanh
-
Coi trọng vấn đề bình đẳng, công bằng xã hội
-
Phát triển toàn diện
Lựa chọn con đường phát triển:
Tăng trưởng hay phát triển?
Con đường “Tập trung tăng trưởng nhanh”
-
Các nước phát triển theo tư bản chủ nghĩa trải qua
-
Kinh tế tăng trưởng rất nhanh, các vấn đề xã hội chỉ được
quan tâm khi thu nhập đã đạt mức cao

Đặc trưng: kết hợp cả hai con đường trên, một mặt
thúc đẩy phát triển kinh tế, khuyến khích dân cư làm
giàu, mặt khác quan tâm vấn đề bình đẳng xã hội
Các tiêu chí đo lường
tăng trưởng kinh tế
1. Tổng giá trị sản xuất (GO - Gross Output)
2. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP – Gross Domestic
Product)
3. Tổng thu nhập quốc dân (GNI – Gross National Income)
4. Thu nhập quốc dân (NI – National Income)
5. Thu nhập quốc dân khả dụng (NDI – National Disposable
Income)
6. Thu nhập bình quân đầu người
7. Vấn đề giá trong việc tính các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế
Các tiêu chí đo lường
tăng trưởng kinh tế
1. Tổng giá trị sản xuất (GO - Gross Output): Là tổng
giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ được tạo nên trên
phạm vi lãnh thổ của một quốc gia trong một khoảng
thời gian nhất định (thường là 1 năm)
Có 2 phương pháp tính GO:
- Tính tổng doanh thu bán hàng thu được từ các đơn vị, các
ngành trong toàn bộ nền kinh tế
- Tính trực tiếp từ sản xuất, dịch vụ gồm chi phí trung gian
(IC) và giá trị tăng thêm của hàng hóa và dịch vụ
Các tiêu chí đo lường
tăng trưởng kinh tế
2. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP – Gross Domestic
Product)
Là tổng giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ cuối cùng được tạo

- Ở các quốc gia kém phát triển (LDCs: Less-
developed countries):
GDP > GNP
- Ở các quốc gia phát triển (LDCs: More-
developed countries):
GNP > GDP

Trích đoạn Tỉ lệ nhập học: 62,3 Tuổi thọ trung bình 74,

---