Đi tìm nguyên nhân táo bón
Bệnh táo bón có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng gặp nhiều hơn cả là ở người cao tuổi
(NCT). Táo bón tuy không phải là một bệnh nguy hiểm nhưng gây nhiều phiền muộn và
ảnh hưởng khá nhiều đến sức khỏe của người bệnh. Táo bón có thể phòng ngừa được
nhưng phải kiên trì thực hiện.
Khi nào gọi là táo bón?
Bình thường một người có thể đi ngoài từ 1 - 3 lần trong một ngày, đêm cũng có thể trên
3 lần trong một tuần. Được gọi là bị táo bón khi quá 3 ngày chưa đi ngoài, hoặc đi ngoài
dưới 3 lần trong một tuần. Táo bón thường có đau quặn bụng từng cơn, phân rắn, mỗi khi
đi ngoài phải rặn mạnh.
Nên ăn nhiều rau quả để tăng chất xơ, phòng ngừa táo bón
Thông thường thì mọi thức ăn, nước uống sau khi vào dạ dày rồi xuống ruột đa phần sẽ
được hấp thu ở ruột non, phần còn lại và các chất cặn bã sẽ dồn xuống đại tràng (trừ sữa
hấp thu chủ yếu ở dạ dày). Tại đại tràng (ruột già) số còn lại của chất dinh dưỡng sẽ được
hấp thu tiếp tục, các chất cặn bã, chất độc do vi sinh vật và quá trình chuyển hóa sinh ra
sẽ được đào thải ra ngoài. Trong trường hợp, nếu chất cặn bã, các chất độc hại lưu lại
trong đại tràng của người bệnh càng lâu và càng nhiều thì càng làm ảnh hưởng càng lớn
đến sức khỏe của họ. Khi lượng nước trong chất thải bị hấp thu tiếp tục, càng làm cho
phân rắn lại từng cục rất khó đi ngoài, thậm chí rắn như phân dê. Một số NCT vừa bị táo
bón vừa bị một số bệnh khác có liên quan đến táo bón thì mỗi lần đi ngoài càng làm cho
bệnh nặng thêm vì phải rặn nhiều làm cho áp lực ổ bụng tăng lên (bệnh trĩ, bệnh tăng
huyết áp).
Những nguyên nhân
Có nhiều nguyên nhân gây nên bệnh táo bón, đứng hàng đầu trong các nguyên nhân là do
tuổi tác. Tuổi càng cao, chức năng sinh lý bị suy giảm vì cơ hoành, cơ vùng xương chậu
yếu đi, các dịch bài tiết của đường ruột cũng giảm đáng kể (dịch vị, dịch mật, dịch ruột).
Thêm vào đó, sự co bóp của cơ trơn của đường tiêu hóa ngày càng yếu dần hoặc mắc
bệnh nứt kẽ hậu môn gây khó khăn khi đi đại tiện (đau, rát nên không dám rặn) càng làm
cho táo bón tăng lên.
xoài, đu đủ chín, dưa chuột, mướp đắng, mướp. Chuối chín hoặc củ khoai lang luộc (hoặc
nướng) cũng có giá trị đáng kể trong việc phòng táo bón vì có tác dụng nhuận tràng.
Không nên uống rượu, bia (trừ rượu vang đỏ nhưng cũng không lạm dụng), không ăn
chất cay, nóng (ớt, hành, hồ tiêu, bồ tạt).
Những người có bệnh được bác sĩ chỉ định dùng thuốc mà có tác dụng phụ gây táo bón
thì cần dùng đúng chỉ định của bác sĩ không lạm dụng thuốc và khi có hiện tượng gây táo
bón cần báo ngay cho bác sĩ (người trực tiếp điều trị cho mình) có hướng xử trí thích hợp,
tránh để táo bón kéo dài xảy ra. Không nên ngồi lâu mỗi lần đi ngoài và cũng không nên
ngồi lâu một chỗ. Hàng ngày nên tập thể dục nhẹ nhàng tùy theo sức của mình. Có thể đi
bộ trong sân, trong nhà (nếu nhà rộng) hoặc tốt hơn là đi bộ ở công viên, đường vắng xe
cộ qua lại. Tuy vậy, mỗi ngày cũng chỉ nên đi bộ khoảng 60 phút là vừa, chia làm 2 - 3
lần.
PGS.TS. BÙI KHẮC HẬU