Chừỗng 6 Khuyết tật của mối hàn
và các phơng pháp kiểm tra
6.1 Chất lợng của mối hàn
6.1.1 - Nhựng yặu tõ ằc trừng cho cht lừỡng ca mõi hĂn:
Cỗ tẽnh ca mõi hĂn (ổ bận, ổ do, ổ dai va p, độ cứng, )
ổ tin cy (độ chắc chắn);
Sõ lừỡng khuyặt tt có trong mối hàn;
Tọ chửc kim loi vùng mõi hĂn & vùng cn mõi hĂn;
Khă nâng chõng ân mín ; Khă nâng vn hĂnh;
6.1.2 - Cc yặu tõ ănh hừờng ặn cht lừỡng mõi hĂn .
Yặu tõ cỏng nghẻ Yặu tõ kết cấu và vn hĂnh

Vt liẻu hĂn Kim loi cỗ băn

Thiặt b Hệnh dng mõi hĂn

Khu chun b iậu kiẻn vn hĂnh

Qu trệnh hĂn Phừỗng php và hẻ thõng kièm tra

nh mửc nh gi

Cht lừỡng mõi hĂn

ổ tin cy Khă nâng lĂm viẻc Khuyặt tt
độ chắc chắn Độ bền và kết cấu kim loai
Hình 6-1 Sơ đồ những yếu tố ảnh hởng đến chất lợng mối hàn
6.2 Khuyết tật của mối hàn
6.2.1. Khuyặt tt mang tẽnh luyẻn kim (Chy, phn lốp kim loi, nửt, )
Nguyn nhn do nung nĩng khỏng ậu , ửng sut khi hĂn, do vt hĂn cĩ tẽnh hĂn
xu , do vt liẻu hĂn kẫm phm cht ( que hĂn, thuõc hĂn ) , do b ân mín .


105Hình 6-6
Khuyặt tt ờ y vĂ ờ mằt õi diẻn mõi hĂn (không ngấu, không đều, ;

Hình 6-7
6.2.5- Khuyặt tt bn trong mõi hĂn:
Rọ khẽ ( xem H.6-8) Rổ khí rải rác (a)và rổ khí tập trung thành nhóm (b)

H
ình 6-8
a/
Rổ khí rải rác
b/
Rổ khí tập trung
Ngm xý : (xem H. 6- 9 )

H
ình 6-9
Mõi hĂn b nửt ngang, dc, theo chiậu su ,

Hình 6-11
6.2.6 ThĂnh phn và tọ chửc kim loi mõi hĂn khỏng t yu cu;
Nguyn nhn :
Khỏng tun th ợng quy trệnh cỏng nghẻ;
Khỏng chn ợng vt liẻu hĂn;
Khỏng chn ợng phừỗng php hĂn và chặ ổ hĂn;
Khỏng băo quăn vt liẻu hĂn tõt nn cht lừỡng vt liẻu hĂn kẫm; (bị ẩm

lv
(p sut lĂm viẻc ) vối
t = 30 60 phợt
Kièm tra bng siu m. Phừỗng php nĂy ửng dũng cho chi tiặt cĩ chiậu
dĂy S >= 20 mm. Sĩng siu m trong mỏi trừộng Ăn hói cĩ cc
gi tr f = 0.8; 1.8; 2.5; 3.5; mHz
è to ra sĩng siu m ngừội ta dùng tinh thè thch anh SiO2 titant bari,
muõi muõi st iẻn xe-gộ nhe-to-vai-a. Cc cht nĂy biặn dao ổng iẻn sang dao
ổng cỗ hc mổt cch tửc thội vĂ ngừỡc li . Dừối tc dũng ca xung iẻn tm
titannt bari s xut hiẻn sĩng Ăn hói. Sĩng siu m cĩ sĩng dc (sĩng b ẫp nẫn)
& sĩng ngang (sĩng nhăy ) . Sĩng dc cĩ thè b kẽch thẽch trong tt că cc mỏi
trừộng. Sĩng ngang chì cĩ thè b kẽch thẽch trong cht rn. Sĩng è kièm tra mõi
hĂn lĂ sĩng ngang cĩ gĩc an pha = 29 70 ổ. Sĩng i song song & phăn
ngừỡc li khi gằp mỏi trừộng khc ; Lốp khỏng khẽ ( rọ, vặt nửt bn trong mõi hĂn
) cĩ tc dũng lĂm phăn li sĩng nĂy nn ta ửng dũng nĩ è kièm tra . Sĩng nĂy
phăn li 90% nâng lừỡng mĂ nĩ pht ra. Nặu dùng sĩng truyận thng thệ phăi cĩ

107

bổ thu pht . Loi my phăn li cĩ hai loi cĩ bổ thu ring & khỏng cĩ bổ thu
ring. Sỗ ó kièm tra bng siu m nh hình :
Các phơng pháp kiểm tra khuyết tật bằng bức xạ nhiệt (tia X, tia gamma, tia beeta,
chùm nơ tron, Phép đo phóng xạ, bức xạ, phép nghiệm phóng xạ (thể hiện trên màn hình)
Chiậu dĂy S = 1 500 mm Hình 6-13 Sơ đồ nguyên lý kiểm tra bằng siêu âm
Máy khuyếch đại sóng
Nguồn phát xung điện
Kẽch thừốc khuyặt tt min = 0.01 0.02 mm


Thội gian nung = 2 3 giộ ( cho thẫp cc bon + HKim thp)
ứ ng dũng phừỗng php cỗ nhiẻt , nung bng ngn lựa hĂn ặn 150 200
o
C
Vết nứt của mối hàn
1/ HĂn thẫp hỡp cĩ cỗ sờ nận lĂ Cr-Ni
- Vặt nửt xăy ra trong qu trệnh hĂnờ vùng mõi hĂn & cn mõi hĂn;
- -/- nhiẻt luyẻn;
- -/- vn hĂnh ờ nhiẻt ổ cao,p sut cao,
- -/- trong mỏi trừộng cĩ ănh hừờng xu ;
- Vặt nửt cĩ thè cĩ cc loi :
+ Ngang, dc;
+ Bn trong, bn ngoĂi mõi hĂn,
+ Kẽch thừốc lốn, nhị ;
- Sỳ to thĂnh vặt nửt phũ thuổc :
+ Lỳc tc dũng,
+ Cc nhn tõ luyẻn kim : Nhiẻt phn bõ khỏng ậu khi nung nĩng
vĂ khi lĂm nguổi;
+ Do co ngĩt kim loi ;
+ Do kim loi nm trong miận dín lu T= 1400 1200
o
C , = 0;

1260
= (0.5 0.6 )
b
;
+ Mt cc bon do to thĂnh cc bẽt;
+ Vặt nửt do tp trung ửng sut ; ( khi hĂn cĩ tm ẻm, khi hĂn gip mõi

Cung cấp cho sinh viên các kiến thức cần thiết về lý thuyết và khả năng thực
hành các phơng pháp hàn.

III Khối lợng
Số trang in khoảng 110 - 120 trang khổ A4.

IV Tài liệu tham khảo :

1
g
Nguyễn Bá An, Sổ tay thợ hàn, NXB Xây dựng, Hà nội, 1986.
2

Hoàng Tùng, Nguyễn Văn Siêm, và các tác giả, Công nghệ kim loại,
NXB. ĐH & THCN. 1974,
3 Hoàng Tùng, Nguyễn Thúc Hà, Ngô Lê Thông, Chu Văn Khang, Cẩm
nang hàn, NXB KH&KT, 1998
Nguyễn Văn Thông, Vật liệu và công nghệ hàn,NXB KHKT, 1998.
4. .. 4 - . -
. 1971
5. . . .
- . 1974
6. - . - .
1975
7. - - 1 - .
- . 1973
8. -
- 2 - .
- . 1973
9. . . . .


V- Nội dung đề cơng chi tiết

Chơng I :
hàn kim loại
1.1 Kkhái niệm chung
1.1.1 Khái niệm
1.1.2 ứng dụng
1.1.3 Đặc điểm của hàn kim loại
1.1.4 Phân loại các phơng pháp hàn kim loại

Chơng II:

3.5.4 Ký hiệu que hàn theo TCVN
3.5.5 Sản xuất que hàn
3.6 Quá trình nóng chảy và dịch chuyển kim loại que hàn nóng chảy
3.7 Công nghệ hàn hồ quang
3.7.1 Vị trí các mối hàn trong không gian
3.7.2 Các loại mối ghép hàn ,
3.7.3 Chuẩn bị các loại mối hàn
3.7.4 Chọn loại que hàn
3.7.5 Chế độ hàn
a. Chọn đờng kính que hàn Chọn cờng độ dòng điện hàn.
b. Tính cờng độ dòng điện hàn
c. Tính số lớp cần hàn
d. Tính vận tốc hàn.
e. Tính thời gian hàn.
3.8 Kỹ thuật hàn hồ quang tay
3.8.1 Chọn góc nghiêng que hàn
3.8.2 Chọn đờng dịch chuyển que hàn
3.8 hàn hồ quang bán tự động và tự động trong các môi trờng bảo vệ
3.8.1 Hàn bán tự động và bán tự động
3.8.2Hàn tự động dới lớp thuốc
3.8.3 Hàn tong môi trờng khí bảo vệ
a. Sơ đồ nguyên lý
b. Phân loại các phơng pháp hàn trong môi trờng khí bảo vệ
c. Đặc điểm
d. Chế độ hàn

Chơng 4
Hàn và cắt kim loại bằng khí
4.1 Khái niện chung về hàn khí
4.1.1 Khái niệm

Chơng 5
Hàn điện tiếp xúc
5.1 Quá trình hình thành mối hàn khi hàn áp lực
5.1.1 Cờu tạo bề mặt kim loại
5.1.2 Quá trình hình thành mối liên kết hàn khi hàn tiếp xúc
5.3 Đặc điểm của hàn điện tiếp xúc
5.4 Phân loại hàn điện tiếp xúc
5.5 Hàn tiếp xúc giáp mối
5.5.1 Hàn điện trở
5.5.2 Hàn ép chảy liên tục
5.5.3 Hàn ép chảy gián đoạn
5.5.4 Công nghệ hàn tiếp xúc gíp mối
5.6 Hàn tiếp xúc điểm
5.6.1 Khái niệm và phân loại
5.6.2 Sơ đồ nguyên lý hàn tiếp xúc điểm
5.6.3 Quá trình hàn tiếp xúc điểm
5.6.4 Điện cực hàn
5.7 Hàn đờng
5.7.1 Khái niệm
5.7.2 Sơ đồ nguyên lý
5.7.3 Phân loại

Chơng 6
Khuýêt tật của mối hàn và các phơng pháp
kiểm tra chất lợng mối hàn

6.1 - Chất lợng mối hàn
6.1.1 Những yếu tố đặc trng cho chất lợng của mối hàn
6.1.2 Các yếu tố ảnh hởng đến chất lợng mối hàn
6.2 Khuyết tật của mối hàn


PhÇn Hµn & c¾t kim lo¹i

Chơng I :
Hàn kim loại Trang
$1 Giới thiệu chung về môn hàn kim loại . . . . . . . . . . . . . . . . . .
$2 Phân loại các phơng pháp hàn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Chơng II
Quá trình luyện kim khi hàn nóng chảy
$1 Quá trình luyện kim khi hàn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
$2 Vũng hàn & những đặc điẻm của nó . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
$3 Tổ chức kim loại mối hàn & vùng cận mối hàn . . . . . . . . . .

$2 - Vảy hàn & thuốc hàn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
$3 - Công nghệ hàn vảy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Chơng 7 Kiểm tra chất lợng mối hàn

1. Акулов А.А. Справочник по сварке Том 4 - Изд. Машиюстрение -
Москва. 1971
2. А мигуд Д. З . Справочник молодого газосварщика газорезчика Изд.
Высшая школа - Москва. 1974
3. Волченко Контроль качества сварки - Изд. Машиюстрение - Москва.
1 Nguyễn Bá An, Sổ tay thợ hàn, NXB Xây dựng, Hà nội, 1986, 326 trang.
2

Hoàng Tùng, Nguyễn Văn Siêm, và các tác giả, Công nghệ kim loại, NXB
ĐH & THCN. 1974,
3 Hoàng Tùng, Nguyễn Thúc Hà, Ngô Lê Thông, Chu Văn Khang, Cẩm nang
hàn, NXB KH&KT, 1998
Nguyễn Văn Thông, Vật liệu và công nghệ hàn,NXB KHKT, 1998, 280 trang
4 Amigut D.Z. Sổ tay thợ hàn khí, 1974 . (tiếng Nga)

5

6


x x x - . . - 1972
10. ..
x -
- - 1981
11. ..
x

x x - . - . 1972
12. .
x
- . - . 1974
13. .. ..
x - .
- . 1970
14. ..
x
- . - . 1975
15. .. - .
- . 1977 90


Petrov, G.L Sumarev A.S. Teoria Svarochnuwk prosexov , Moskva,
Výhaia Skola 1977. (tiếng Nga)
7 Patôn B.E. Technologia Electricheskoi Svarki plavlenia, NXB
mashinostroienie M, 1974, 768 trang. (tiếng Nga)
8 Vainbôim D.I. Avtomatichékaia i poluavtomaticheskaia Dugavaia
svarka. NXB Sudostroienie, 1966, 434 trang . (tiếng Nga)
9 Vônchenko V.N. Kiểm tra chất lợng mối hàn, NXB Machinôstroienie,
1975, 328 trang. (tiếng Nga)
10
OOB IEbKO B.C, HIIKOHOB A.B
CBAPKA CYOBbIX KOHCTPYKUIIII B 3AIIIIITHbIX A3AX,
1972
11
HOBO JKIIOB H.M. OCHOBbI METAYPIIII YOBOII

91
CBAPKII B AKTIIBHbIX ΓA3AX, 1972
12
I E3bAX ∆. K. CBAPKA HA OTKPbITIbX ΠΛOIIIA∆KAX B
CY∆OCTPOEHIIII II CY∆OPEMOHTE, 1974
92
Đại học đà nẵng
Trờng đại học kỹ thuật


Đại học đà nẵng
Trờng đại học kỹ thuật

Đinh Minh Diệm Giáo trình
công nghệ kim loại
tập 3
Hàn và cắt kim loại
kim loại lại với nhau mà còn ứng dụng để nối các phi kim loại hoặc hổn hợp kim
loại với phi kim loại. Hàn có mặt trong các ngành công nghiệp, trong ngành y tế hay
trong các ngành phục hồi sửa chữa các sản phẩm nghệ thuật,

1.1.3 Đặc điểm của hàn kim loại

a. Tiết kiệm kim loại
So với tán ri vê, hàn kim loại có thể tiết kiệm từ 10 - 15 % kim loại (do phần
đinh tán, phần khoa lổ) và cha kể đến độ bền kéêt cấu bị giảm do khoan lổ.
H. 1-1 So sánh mối ghép nối hàn và tán rivê

So với đúc : Tiết kiệm khoảng 50 % kim loại do mối hàn khi hàn không cần
hệ thông đậu hơi, đậu ngót, bên cạnh đó chiều dày vật đúc lớn hơn vật hàn,

Tiết kiệm kim loại quý hiếm : Ví dụ khi chế tạo dao tiện ta chỉ cần mua vật
liệu phần cắt gọt là thép dụng cụ còn phần cán ta sử dụng thép thờng CT38 Sẽ
có gí thành rẻ mà vẫn thoả mãn các yêu cầu kỹ thuật.
b. Độ bền mối hàn cao, mối hàn kín, chịu đợc áp lực
c. Thiết bị đơn giản, giá thành hạ 3
d. Nhợc điểm Tổ chức kim loại vùng mối hàn không đồng nhất, tồn tại ứng suất và
biến dạng sau khi hàn.


. . .
Hàn nóng
chảy
Hàn áp lực
Hàn vảy
Hàn hồ quang điện,
Hàn khí,
hàn bằng các chùm tia,
Hàn điện xỷ,
Hàn nhiệt,
Hàn điện tiếp xúc,

hàn : [Fe], [FeO], [Si], [Mn],
X
ỷ
, thuốc bọc
q
ue hàn: FeO, MnO,
SiO2, Hình 2 - 1 Sơ đồ những yếu tố ảnh hởng đến chất lợng mối hàn

ảnh hởng của ôxy
Ôxy có trong các môi trơng xung quanh nh không khí, hơi nớc, Co2,
H2O, và trong các ỗit kim loại, trong lớp xỉ khi hàn,
Ôxy có tác dụng mạnh với các nguyên tố : Fe, Mn, Si, C, kết quả sẽ làm
thay đổi thành phần và tính chất của kim loại mối hàn.
Ví dụ :
Fe + O > FeO
Fe + O
2
> 2FeO

2
O
5
) + 9 Fe
CaO + P
2
O
5
> Ca
3
P
2
O
8Cơ tính của vật liệu
A
H
A
H

% O
2

2
O
2

% O
2

% N
2
% O
2

% N
2

% O
2

% N
2

Hình 2 - 3 ảnh hởng của một số chất khí đến cơ tính mối hàn [13]