Bài 18
Ôn tập lịch sử thế giới hiện đại
(Phần từ năm 1917 đến năm 1945)
I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức
Học xong bài học nhằm giúp HS cần:
- Nhận thức một cách hệ thống, khái quát các sự kiện lịch sử thế giới 1917-
1945 đã được học qua 4 chương: Chương I (Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917
và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô 1921 - 1941), Chương II (các
nước tư bản chủ nghĩa giữa hai cuộc chiến tranh thế giới 1928 - 1939), Chương III
(Các nước châu á giữa hai cuộc chiến tranh thế giới 1918 - 1939), Chương IV
(Chiến tranh thế giới thứ hai 1939 - 1945).
- Nắm được những nội dung chính của lịch sử thế giới hiện đại.
- Nhận thức được mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam trong
thời kỳ 1917 - 1945.
2. Tư tưởng
- Khắc sâu cho HS nhận thức khách quan, khoa học về các sự kiện lịch sử đã
học.
- Giáo dục cho các em thái độ trân trọng những tiến bộ khoa học kỹ thuật, biết
đánh giá đúng về công cuộc xây dựng CNXH và vai trò của Liên Xô, biết đánh giá
khách quan về CNTB, biết phòng ngừa và ngăn chặn nguy cơ chiến tranh thế
giới
3. Kỹ năng
- Hệ thống hoá các sự kiện lịch sử, thiết kế bảng biểu.
- Biết phân tích, đánh giá để lựa chọn những sự kiện quan trọng, có tác động
ảnh hưởng to lớn đến lịch sử thế giới.
II. Thiết bị và tài liệu dạy học:
- Bảng niên biểu về những sự kiện chính của lịch sử thế giới hiện đại (từ 1917 -
1945)
- Tài liệu tham khảo có liên quan.
III. Tiến trình tổ chức dạy học

+ Nhóm 2: Thống kê những sự kiện lịch sử cơ
bản về các nước TBCN trong giai đoạn 1917-1945 .
+ Nhóm 3: Thống kê những sự kiện lịch sử cơ
bản diễn ra ở các nước Châu á trong giai đoạn
1917-1945.
+ Các nhóm nhận câu hỏi của mình, các thành
I. Những kiến thức cơ
bản về lịch sử thế giới hiện đại
(1917-1945)
viên xem xét củng cố lại các kiến thức đã học, trao
đổi, thảo luận với nhau đưa ra cách kiến giải thống
nhất rồi trình bầy ra giấy.
- Tiếp đó, GV gọi đại diện các nhóm trình bày
phần thống kê của mình. Nhóm khác có thể bổ sung
đóng góp ý kiến.
- GV nhận xét, bổ sung phần trả lời của mỗi
nhóm. Cuối cùng, GV đưa ra ý kiến phản hồi bằng
cách treo lên bảng bảng thống kê về những sự kiện
chính của lịch sử thế giới hiện đại 1917-1945 mà
giáo viên đã chuẩn bị từ trước.
- Hs tham khảo bảng thống kê của giáo viên, có
thể đóng góp thêm ý kiến và dựa vào đó làm cơ sở
học tập phần sau (tức phần II: những nội dung chính
của lịch sử thế giới hiện đại).
Niê
n đại
Sự kiện Diễn biến
chính
Kết quả, ý
nghĩa

chính phủ lâm
thời tư sản bị
bắt (trừ thủ
tướng Kerenxki)
- Đưa giai cấp
công nhân và
nhân dân lao
động Nga lên
làm chủ đất
nước.
- Là tấm gương
cổ vũ phong
trào CMTG đi
theo con đường
CMVS.
191
8-1920
Chống thù trong giặc ngoài - Quân đội
14 nước đế quốc
câu kết với bọn
phản động trong
nước mở cuộc
tấn công vũ
trang vào nước
Nga Xô Viết.
- Thực hiện
chính sách cộng
sản thời chiến.
- đẩy lùi
cuộc tấn công

nghĩa xã hội ở
một số nước
hiện nay.
phát hành đồng
Rup mới.
12-
1922
Liên bang CHXHCN Xô Viết thành
lập (Liên Xô).
- Gồm 4
nước Cộng hoà
Xô viết đầu tiên
là Nga, Ucraina,
Blorutxia và
ngoại Cápcadơ.
- Tăng
cường sức mạnh
về mọi mặt để
xây dựng thành
công CNXH.
192
5-1941
Liên Xô xây dựng CNXH - Thực hiện
kế hoạch 5 năm
lần thứ nhất
(1928-1932)
- Kế hoạch 5
năm lần thứ hai
(1933-1937)
- Kế hoạch 5

ở Mãn châu.
- Là lực
lượng trụ cột
góp phần quyết
định trong việc
tiêu diệt chủ
nghĩa phát xít.
- bảo vệ
vững chắc tổ
quốc XHCN,
tiếp tục xây
dựng CNXH.
191
9-1922
II. Các nước TBCN
- Hội nghị Véc xai (1919-1920) và HN
- Oasinhton (1921-1922)
- Ký kết các
hoà ước và các
hiệp ước phân
- Một trật tự
thế giới mới
được thiết lập
chia quyền lợi.
- Các nước
tư bản thắng
trận giành nhiều
lợi lộc.
- Các nước
bại trận chịu

(1919).
192
4-1929
ổn định và phát triển kinh tế - Các ngành
công nghiệp
phát triển nhanh
chóng.
- Là thời kỳ
phồn vinh của
kinh tế Mỹ.
- KT phát
triển không
đồng bộ và
thiếu kế hoạch,
thiếu điều tiết.
- Tạo nên
giai đoạn ổn
định tạm thời
của CNTB.
- nảy sinh
mầm mống dẫn
tới khủng hoảng
kinh tế.
192
9-1933
Đại khủng hoảng kinh tế - Nổ ra đầu
tiên ở Mỹ, rồi
lan khắp thế
giới tư bản.
- Tàn phá

Đức.
- Thi hành
chính sách
chính trị, kinh
tế, đối ngoại
phản động nhằm
phát động chiến
tranh phân chia
lại thế giới.
- Mở ra thời
kỳ đen tối trong
lịch sử nước
Đức.
- Báo hiệu
nguy cơ chiến
tranh thế giới.
193
3-1935
Chính sách mới (New deal) của tổng
thống Mỹ Ru-dơ-ven)
- Thực hiện
một hệ thống
các chính sách,
biện pháp của
nhà nước trên
các lĩnh vực KT
tài chính và
chính trị xã hội.`
- Cứu nguy
chủ nghĩa tư bản

quốc tế căng
thẳng, dẫn tới
bùng nổ cuộc
chiến tranh thế
giới lần thứ hai.
- Thúc đẩy
phong trào mặt
trận nhân dân
chống phát xít
và chiến tranh.
193
9-1945
Chiến tranh thế giới thứ hai - ban đầu là
cuộc chiến tranh
giữa 2 khối đế
quốc Đức -
Italia - Nhật bản
và Mỹ - Anh-
Pháp.
- Sau khi
Liên Xô tham
chiến ,Mỹ, Anh
và nhiều nước
khác đứng về
phía Liên Xô
chống phát xít.
Chiến tranh TG
II trở thành cuộc
chiến tranh
chống phát xít

nhân dân ấn độ
tăng cường đấu
tranh chống
thực dân Anh.
- Phong trào
ở Thổ Nhỹ Kỳ,
Apganitxtan,
Triều tiên
cho bước phát
triển ở giai đoạn
sau.
192
4-1929
Phong trào giải phóng dân tộc tiếp diễn
mạnh mẽ ở Châu á
- ở Trung
quốc, 1924-
1927 diễn ra nội
chiến CM lần
thứ nhất.
- ấn độ:
phong trào công
nhân 1924-
1927. Đảng
Quốc đại tăng
cường hoạt
động.
- Inđonexia:
Đảng cộng sản
tích cực lãnh

Phong trào đấu
tranh chống
thực dân Anh
1929-1932.
ĐCS ấn độ
thành lập (tháng
11/1939).
- Việt Nam:
ĐCSVN ra đời
(1930) lãnh đạo
cao trào CM
1930-1931,
cuộc vận động
dân chủ 1936-
1939.
- Inđonexia:
Thành lập mặt
trận thống nhất
chống phát xít
năm 1929
193
9-1945
Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
trong chiến tranh thế giới thứ II
- Trung
Quốc: Cuộc
chiến tranh
chống Nhật 8
năm 1937-1945
kết thúc thắng

CamPuchia
(10/1945).
- Indonexia
8/1945.
* Hoạt động 1: Cả lớp
- GV hỏi: LSTGHĐ 1917 -
1945 có những nội dung chính
nào?
- HS theo dõi SGK và trả lời
câu hỏi: LSTGHĐ 1917 - 1945
có 5 nội dung chính:
1. Trong thời kỳ này đã diễn
ra những chuyển biến quan
trọng trong sản xuất vật chất
của nhân loại.
2. Chủ nghĩa xã hội được xác
lập ở mộtnước đầu tiên trên thế
giớim nằm giữa vòng vây của
CNTB.
3. Phong trào cách mạng thế
giới bước sang một thời kỳ phát
triển mời từ sau thắng lợi của cách
mạng tháng mười Nga và sự kết
Nhữn
g nội
dung
chính
của
lịch
sử

+ Nhóm 2: Để thiết lập nhà
nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên
trên thế giới, nhân dân Liên Xô đã
phải trải qua những chặng đường
cách mạng như thế nào? Đạt
được thành tựu to lớn gì? Tại sao
có được những thành tựu và thắng
lợi ấy?
+ Nhóm 3: Tại sao nói cáhc
mạng tháng Mười, cách mạng thế
giới có bước chuyển biến mới về
nội dung, đường lối và phương
hướng phát triển? Từ 1917 - 1945,
CMTG trải qua các giai đoạn phát
- Những tiến bộ về khoa
học kỹ thuật thời kỳ này đã
thúc đẩy kinh tế thế giới
phát triển với một tốc độ
cao, tạo nên những biến
chuyển quan trọng trong
sản xuất vật chất của nhân
loại. Trên cơ sở đó làm
thay đổi đời sống chính trị
- xã hội - văn hoá của các
quốc gia, dân tộc và toàn
thế giới.
triển như thế nào? ý nghĩa của
quá trình phát triển đó?
+ Nhóm 4: Vì sao CNTB lúc
này không còn là hệ thống duy

kỷ XIX đầu thế kỷ XX đã được
đưa vào sử dụng như điện tín, điện
thoại, ra đa,hàng không, điện ảnh
với phim có tiếng nói và nói phim
- Mặc dù nằm trong vòng
vây của CNTB và bị các
nước đế quốc tấn công
quân sự nhằm tiêu diệt
(trong những năm 1918 -
1920 và 1941-1945), nhà
nước CNXH Liên Xô vẫn
đứng vững và không
ngừng lớn mạnh về mọi
mặt, phát huy ảnh hưởng
ngày càng sâu rộng đối với
cục diện toàn thế giới.
màu Bên cạnh đó, thắng lợi của
cách mạng tháng Mười đã mở
đường cho việc xây dựng một nền
văn hoá mới trên cơ sở tư tưởng
của chủ nghĩa Mác - Lênin và kế
thừa những tinh hoa của di sản văn
hoá nhân loại, đó là nền văn hoá
Xô Viết với nhiều thành tựu to lớn.
Những tiến bộ về khoa học - kỹ
thuật và văn hoá đó đã thúc đẩy
nền kinh tế thế giới phát triển với
một tốc độ cao, tạo ra một khối
lượng của cải vật chất ngày càng
lớn và tiến bộ. Sự tăng trưởng của

với nội dung và phương
hướng khác trước, chuẩn bị
cơ sở cho thắng lợi ở thời
kỳ sau này.
đánh bại chủ nghĩa phát xít, không
chỉ bảo vệ được tổ quốc XHCN
mà còn góp phần to lớn vào sự
nghiệp giải phóng nhân loại. Chỉ
trong một thời gian rất ngắn, từ
một nước nông nghiệp lạc hậu
Liên Xô đã vươn lên trở thành một
cường quốc công nghiệp đứng thứ
hai trên thế giới, có nền văn hoá
giáo dục và khoa học kỹ thuật tiên
tiến vào hàng đầu thế giới. Trong
những điều kiện hết sức khó khăn,
nhân dân Liên Xô đã đánh bại mọi
cuộc tấn công thù địch của chủ
nghĩa đế quốc và các thế lực phản
động luôn luôn chiếm ưu thế gấp
bội về sức mạnh kinh tế, quân sự.
Có nhiều nguyên nhân dẫn tới
những thành tựu và thắng lợi kỳ
diệu này, nhưng cơ bản nhất là tính
ưu việt của CNXH.
Sự tồn và phát triển của nhà
nước XHCN đầu tiên Liên bang
CHXHCN Xô Viết là nét nổi bật
có ảnh hưởng và tác động sâu sắc
tới tiến trình của lịch sử thế giới.

nhiệm sứ mạng lãnh đạo mà Cách
mạng tháng Mười đã vạch ra, đó là
con đường xã hội chủ nghĩa.
Phong trào công nhân ở các nước
tư bản đế quốc và phong trào giải
phóng dân tộc ở các nước thuộc
địa, phụ thuộc đã trở nên gắn bó,
phối hợp mật thiết với nhau trong
cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung
là chủ nghĩa đế quốc. Bước chuyển
biến này đã thúc đẩy cách mạng
thế giới không ngừng phát triển:
cao trào ách mạng 1918-1923; cao
trào cách mạng trong những năm
khủng hoảng kinh tế 1929-1933;
phong trào Mặt trận nhân dân
chống phát xít trong những năm
1936-1939; cuộc chiến tranh
chống phát xít trong những năm
1939-1945. QUá trình phát triển
này là bước tập dượt và chuẩn bị
cơ sở cho thắng lợi của cách mạng
thế giới những năm sau chiến tranh
thế giới thứ hai.
+ Nhóm 4: Cách mạng tháng
Mười đã đánh đổ chủ nghĩa tư bản
ở một khâu quan trọng của nó là đế
quốc Nga, chiếm 1/6 diện tích trái
- CTTG II là cuộc đụng
đầu và sự thử thách quyết

nước (Italia, Đức, Nhật Bản, Tây
Ban Nha, Bồ Đào Nha, Bungari,
Hunggari ) Kết quả, chủ nghĩa đế
quốc đã phân chia thanh hai khối
đế quốc đối lập "hệ thống Vecxai -
Oasinhtơn" bị phá vỡ. Chiến tranh
thế giới thé hai bùng nổ, kết thúc
một thời kỳ phát triển quan trọng
trong lịch sử nhân loại.
+ Nhóm 5: Ban đầu, CTTG II
là cuộc chiến tranh đế quốc xâm
lược phi nghĩa diễn ra do sự hình
địch giữa hai khối quân sự Đức -
Italia - Nhật Bản và Mỹ - Anh -
Pháp. Kể từ khi Liên Xô tham
chiến, chiến tranh mang tính chất
chính nghĩa giải phóng nhân loại
khỏi thảm hoả phát xít. Các quốc
gia có chế độ chính trị khác nhau
đã cùng phối hợp trong khối đồng
minh phống phát xít, kiên trì chiến
đấu chống trả bọn phát xít xâm
lược. Trong đó, cuộc chiến tranh
giữ nước vĩ đại của nhân dân Liên
Xô đóng vai trò đặc biệt quan
trọng trong việc tiêu diệt chủ nghĩa
phát xít, bên cạnh vai trò trụ cột và
góp phần quyết định của các nước
đồng minh Mỹ - Anh.
CTTG thứ hai (1939-1945) là