1
KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ
THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
Ở VIỆT NAM
Chuyên đề:

2
Mục
đích,
yêu
cầu
Mục đích: Trang bị những vấn đề lý luận
cơ bản về kinh tế thị trường và thể chế
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa và sự vận dụng những vấn đề này ở
nước ta
Yêu cầu
Nắm vững lý luận
chung
về kinh tế thị
trường
và thể chế kinh tế
thị trường định
hướng xã hội
chủ nghĩa
Vận dụng lý luận
vào xem xét
những vấn đề
thực tiễn kinh tế

định hướng xã hội
chủ nghĩaở Việt Nam
Thứ nhất Thứ hai

4
Tài liệu tham khảo:
1. Các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đến XI và một
số Nghị quyết chuyên đề như Nghị quyết TW 2 Khóa VIII, TW 5,
TW 6, TW 9 Khóa IX.
2. Giáo trình KTCT Mác – Lênin, Nxb CTQG – 2009
3. “Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam”, Nxb CTQG
- 2010, GS. TS VŨ Đình Bách (Chủ biên)
4. “Hoàn thiện thể chế KTTT định hướng XHCN trong điều kiện
Việt Nam hội nhập WTO”, Nxb CTQG - 2009, TS Vũ Văn Hậu và
TS Nguyễn Thị Như Hà (Chủ biên)
5. “Hoàn thiện thể chế KTTT phát triển bền vững”, Nxb CTQG –
2010, TS Nguyễn Mạnh Hùng (Chủ biên)…
6. “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế KTTT định hướng
XHCN ở Việt Nam”, Nxb, Khoa học và Kỹ thuật - 2006, TS Đinh
Văn Ân và TS Lê Xuân Bá (Chủ biên)

5
* Sơ lược lịch
sử của vấn đề
nghiên cứu
Nhận thức về kinh
tế thị trường và thể

CNXH.
*
*
Trước thời kỳ đổi mới
Trước thời kỳ đổi mới

8
Chúng ta đã có sự thay đổi trong
nhận thức về sử dụng và phát
triển kinh tế thị trường trong quá
trình xây dựng chủ nghĩa xã hội
* Sau đổi mới (1986) đến nay
Thể chế KTTT định hướng XHCN mới
xuất hiện trong văn kiện ĐH IX của
Đảng, nhưng những yếu tố của thể chế
KT này đã từng bước được XD cùng
với quá trình đổi mới KT.

9
I. Lý luận và thực tiễn về KTTT và KTTT
định hướng XHCN ở Việt Nam
1. KTTT và sự vận
dụng của Việt Nam
2. Bản chất, đặc trưng và
giải pháp phát triển KTTT
định hướng XHCN
ở Việt Nam

10
Giai đoạn thứ nhất:

gắn với thị trường
- Khái niệm
Giai đoạn:

11
- Quy luật hình
thành KTTT.
Phát triển mạnh mẽ quan hệ hàng hoá, tiền tệ.
Tiến hành CNH nền kinh tế.
Mở cửa nền kinh tế.

12
- Đặc điểm chủ
yếu của KTTT.
Quyền tự do SXKD, bình
đẳng giưa các DN được tôn
trọng.
Các yếu tố SX và sản phẩm trở thành
hàng hoá, lưu thông tự do trên thị
trường
Hệ thống thị trường là yếu
tố trực tiếp tác động điều
tiết hoạt động của các DN,
tổ chức kinh tế; là cơ sở
cho sự phân bố các nguồn
lực KT – XH.
Nhà nước quản lý nền
kinh tế chủ yếu bằng
pháp luật, các công cụ,
C/S vĩ mô.

mở cửa nền
kinh tế

14
* Sự lựa chọn mô
hình KTTT định
hướng XHCN ở
Việt Nam.
ĐH Đảng IX khẳng định:
Kinh tế thị trường
định hướng XHCN
là mô hình
tổng quát trong TKQĐ
lên CNXH
ở nước ta.

15
Phát triển
KTTT định
hướng
XHCN là
sự lựa
chọn tự
giác con
đường
phát triển
mang tính
cách mạng
và sáng
tạo vừa

Phát triển KTTT định hướng XHCN ở
nước ta là sự lựa chọn cách đi tới mục
tiêu CNXH một cách có hiệu quả và
thuận lợi hơn

16
Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam
là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận
hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của
Nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm mục
tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng,
văn minh.
2. Bản chất, đặc trưng và giải pháp phát triển kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
a. Bản chất

17
Mục tiêu:
Phát triển
LLSX, xây
dựng QHSX
mới phù
hợp trên cả
ba mặt SH,
QL và PP,
nâng cao
đời sống
nhân dân,
thực hiện
dân giàu,

giải quyết hài
hòa
Cơ sở KT-XH
Nhiều hình thức
SH TLSX,
nhiều TPKT.
Kinh tế NN
giữ vai trò
chủ đạo.
Kinh tế NN và
kinh tế TT
ngày càng trở
thành nền
tảng vững
chắc của nền
KTQD
Chế độ QL
QL nền kinh tế là
Nhà nước
pháp quyền
XHCN Việt
nam, Nhà
nước của
nhân dân, do
nhân dân và
vì nhân dân,
dưới sự lãnh
đạo của
Đảng Cộng
sản Việt Nam

22
TS Đinh Văn Ân,
TS Lê Xuân Bá:
Thể chế KTTT là các bộ quy tắc
luật lệ và các thực thể, tổ chức
kinh tế được tạo lập nhằm
điều chỉnh các hoạt
động kinh tế trên
thị trường
- Các quan niệm khác nhau về thể chế
- Các quan niệm khác nhau về thể chế
kinh tế thị trường
kinh tế thị trườngTS Nguyễn Văn Hậu
TS Nguyễn Thị Như Hà:
Thể chế KTTT là
những chuẩn mực
hành vi của các chủ
thể trong nền kinh tế
thị trường
GS.TS Vũ Đình Bách:
thể chế KTTT là khung
khổ, trật tự, quy tắc xác
định quan hệ giữa các chủ
thể kinh tế thích ứng với
các nguyên lý của hệ
KTTT trong mọi
hoạt động kinh tế

thực thi
thể chế kinh tế
thị trường
(cách chơi)
- Các thành tố
cấu thành thể chế
KTTT
+ Thể chế
+ Thể chế
các thị trường
các thị trường
cơ bản
cơ bản
(sân chơi)
(sân chơi)

25
Các yếu tố Nội dung
¨ Các quy tắc tạo thành “luật
chơi” kinh tế thị trường
o Khung luật pháp về kinh tế;
o Các quy tắc, chuẩn mực xã hội về/ hoặc liên quan
đến kinh tế, kể các các quy tắc hay chuẩn mực phi
chính thức;
¨ Các chủ thể tham gia “trò
chơi” kinh tế thị trường
o Các cơ quan quản lí nhà nước về kinh tế;
o Doanh nghiệp;
o Các tổ chức thuộc “xã hội dân sự”, cộng đồng dân
cư và người dân;