Một số khái niệm chung về Vi Sinh Vật !

Sơ lược một số khái niệm chung
1. Vi sinh học (microbiology)
Là khoa học nghiên cứu các cơ thể sống hiển vi và siêu hiển vi, cấu tạo tế bào và quy luật
hoạt động của chúng, sử dụng các vi sinh vật nhằm phục vụ lợi ích của con người và giữ
vững hệ sinh thái trên trái đất.
2. Vi sinh vật (microorganisms)
. Vi sinh vật là tên gọi chung để chỉ tất cả các sinh vật có hình thể bé nhỏ, muốn thấy rõ
được, người ta phải sử dụng tới kính hiển vi.
. Vi sinh vật không phải là một nhóm riêng biệt trong sinh giới. Chúng thậm chí thuộc về
nhiều giới (kingdom) sinh vật khác nhau. Giữa các nhóm có thể không có quan hệ mật
thiết với nhau nhưng chúng có một số đặc điểm chung (cái này sẽ tìm hiểu ở phần sau)
3. Virut (virus)
Virut là nhóm vi sinh vật đặc biệt, chúng nhỏ bé tới mức chỉ có thể quan sát được qua
kính hiển vi điện tử (electron microscope) . Virut chưa có cả cấu trúc tế bào.
Virut là kí sinh nội bào bắt buộc có cấu tạo rất đơn giản, chỉ gồm một loại axit nuclêic
được bao bởi vỏ protein, muốn nhân lên phải nhờ bộ máy tổng hợp của tế bào chủ.
Một số vấn đề ban đầu về vi sinh vật
1.Đặc điểm của vi sinh vật
1.1 Kích thước nhỏ bé
- Mắt con người khó có thể thấy được các vật nhỏ hơn 1 mm. Vậy mà vi sinh vật lại được
đo bằng micromet, virut thường được đo bằng nanomet.
- Vì vi sinh vật có kích thước nhỏ bé nên diện tích bề mặt của một tập đoàn vi sinh vật
hết sức lớn.
VD: Số lượng cầu khuẩn chiếm thể tích 1cm3 có diện tích bề mặt là 6m
1.2 Hấp thu nhiều, chuyển hoá nhanh
- Vi sinh vật tuy nhỏ bé nhất trong sinh giới nhưng lại có năng lực hấp thu và chuyển hoá
vượt xa các sinh vật bậc cao.
VD: Vi khuẩn lactic (lactobasillus) trong một giờ có thể phân giải 1 lượng đường lactozơ
nặng hơn 1000 – 10000 lần khối lượng chúng.

5 —> 10^-10. Hình thức biến dị thường gặp là đột biến gen và dẫn đến những thay đổi về
hình thái, cấu tạo, kiểu trao đổi chất, sản phẩm trao đổi chất, tính đề kháng….Bên cạnh
các biến dị có lợi, VSV cũng sinh ra những biến dị có hại đối với nhân loại, chẳng hạn
biến dị về tính kháng thuốc.
1.5 Phân bố rộng, chủng loại nhiều
- VSV phân bố ở khắp mọi nơi trên trái đất, chúng có mặt trên cơ thể người, động vật,
thực vật, trong đất, nước, không khí, trên mọi đồ dùng, vật liệu, từ biển khơi đến núi cao,
từ nước ngọt đến nước biển…
- Về chủng loại: Trong khi toàn bộ giới Động vật có khoảng 1,5 triệu loài, thực vật có
khoảng 0,5 triệu loài thì VSV cũng có tới trên 100 nghìn loài.
Đúng nhà VSV học người Nga nổi tiếng A.A.Imsenhetskii đã nói : “Các loài VSV mà ta
đã biết đến hiện nay nhiều lắm cũng không quá đuợc 10% tổng số loài VSV có sẵn trong
thiên nhiên”./.
2. Vị trí của vi sinh vật trong hệ thống sinh giới
Vị trí của các nhóm vi sinh vật đã được xếp vào các hệ thống sinh giới khác nhau.
2.1 Hệ thống 5 giới của Whittaker (1969)
- Giới khởi sinh (Monera) (vi khuẩn)
- Giới nguyên sinh (Protista) (VSV nhân chuẩn đơn bào)
- Giới nấm (Fungi)
- Giới thực vật
- Giới động vật
2.2 Hệ thống 4 giới của Takhtakjan (1970)
- Giới vi khuẩn
- Giới nấm (từ nấm đơn bào đến đa bào)
- Giới thực vật (từ TV đơn bào đến đa bào)
- Giới động vật (Từ ĐV nguyên sinh đến bậc cao)
2.3 Hệ thống 3 nhóm giới của Trần Thế Tương (1979)
- Nhóm giới sinh vật vô bào: giới virut
- Nhóm giới sinh vật nhân sơ (nhân nguyên thủy): giới vi khuẩn và vi khuẩn lam
- Nhóm giới sinh vật nhân chuẩn: giới thực vật, giới nấm và giới động vật

Từ trước đến nay có rất nhiều hệ thống phân loại sinh vật. Các đơn vị phân loại sinh vật
nói chung và vi sinh vật nói riêng đi từ thấp lên cao là Loài (Species), Chi (Genus), Họ
(Family), Bộ (Order), Lớp (Class), Ngành (Phylum), và Giới (Kingdom). Hiện nay trên
giới còn có một mức phân loại nữa gọi là lĩnh giới (Domain). Đấy là chưa kể đến các
mức phân loại trung gian như Loài phụ (Subspecies), Chi phụ (Subgenus), Họ phụ
(Subfamily), Bộ phụ (Suborder),Lớp phụ (Subclass), Ngành phụ (Subphylum).
John Ray (1627-1705) Carl Von Linnaeus (1707-1778)

* Xưa kia John Ray (1627-1705) và Carl Von Linnaeus (1707-1778) chỉ chia ra 2 giới là
Thực vật và Động vật. Năm 1866 E. H. Haeckel (1834-1919) bổ sung thêm giới Nguyên
sinh (Protista).
Năm 1969 R. H. Whitaker (1921-1981) đề xuất hệ thống phân loại 5 giới : Khởi sinh
(Monera), Nguyên sinh (Protista), Nấm (Fungi), Thực vật (Plantae) và Động vật
(Animalia).
- Khởi sinh bao gồm Vi khuẩn (Bacteria) và Vi khuẩn lam (Cyanobacteria).
- Nguyên sinh bao gồm Động vật nguyên sinh (Protzoa),
- Tảo (Algae) và các Nấm sợi sống trong nước (Water molds).
* Gần đây hơn có hệ thống phân loại 6 giới- như 5 giới trên nhưng thêm giới Cổ vi
khuẩn (Archaebacteria), giới Khởi sinh đổi thành giới Vi khuẩn thật (Eubacteria) (P. H.
Raven, G. B. Johnson, 2002).
* T. Cavalier-Smith (1993) thì lại đề xuất hệ thống phân loại 8 giới:
+ Vi khuẩn thật (Eubacteria),
+ Cổ vi khuẩn (Archaebacteria),
+ Cổ trùng (Archezoa),
+ Sắc khuẩn (Chromista),
+ Nấm (Fungi),
+ Thực vật (Plantae) và
+ Động vật (Animalia).
Theo R. Cavalier-Smith thì Cổ trùng (như Giardia) bao gồm các cơ thể đơn bào nguyên
thuỷ có nhân thật, có ribosom 70S, chưa có bộ máy Golgi, chưa có ty thể (mitochondria)


Hệ thống phân loại 8 giới sinh vật