,:-i0!V
.6;;,.!
I.
NUTA MU TtiE Kl XX
O DAO DUC DOAN*
0
»nua
ddu the
kl
XX, heu thuyet tdm If (TTTL)
Viet Nam dd phdt trien thdnh mdt ddng vdi
nhieu cdy but ed tdi vd nhieu tde phdm ed
gid trj, ddnh ddu sy trudng thdnh eua vdn xudi
Viet Nam tren con dudng hien dqi hod. Chuong
trinh gidng dqy d phd thdng vd dqi hoc dd ehu
trqng den TTTL giai doqn ndy, song viee nghien
eiru,
gidng dqy hien nay
chi
dung Iqi d nhirng
khdm phd, phdt hien gid trj ndi dung vd hinh thue
euo
nhung
tdc phdm rieng le. Bdi viet euo chung
tdi nhdn dien cdc giai doqn vdn ddng ehu yeu vd
nhung loqi hinh ea bdn eua TTTL Viet Nam nua
ddu the kl XX, tir dd hudng den khdi qudt vd duo
ra cdi nhin todn ednh ve birc tranh vdn hqc d mdng
sdng tde ndy.
1.
Giai

(1932),
«Gdnh hdng hoa"
(1933)
ro ddi thi
«budc chuyen" euo
TTTL
Viet Nam «sang nen nghe
thudt phuong Tdy dd dugc thyc hien thdnh cdng"
(1).
Diem ndi bdt trong ddi sdng tdm li xd hdi d
thdi ki ndy Id: xung dot «mdi - eu" (giua the he
gid vdi the he tre, giira duy tdn vdi thu eyu, Hdn
hoc vdi Tdy hqc, vdn minh Au Tdy vdi vdn hod A
Ddng)
chi
mdi chdm ndy
nd,
chua phdt hien thdnh
xung dot giua cdc lue lugng xd hdi, vd vi the,
eon
ngudiludn
phdi sdng trong tinh trqng
tymdu
thudn giira li tri vd hnh edm.
«0
mdi thanh nien
hdi bdy gid cd hoi sue mqnh phdn dqng: sue
mqnh cua hnh edm vd li tri. Sdng cuqc ddi ben
trong thi sdng vdi hnh cdm, nhung khi hdnh ddng,
thi hdnh ddng theo li hi" (Hodng Ngqc Phdeh -

(1925) eua Hodng Ngqc Phdeh,
«Hdn budm mo tien"
(1932)
euo Khdi Hung,
«Gdnh hdng hoa"
(1933)
cua Khdi Hung vd Nhd't
Linh,
hay «Ndng thu"
[\
924] cua Nhd't Linh deu
thudc loqi TTTL hnh cdm, trong dd «Td Tdm" Id
tde phdm tieu bieu han ed. Vua ro ddi, «Td'Tdm"
Idp tue dd trd thdnh mdt sy kien vdn hqc thu hut
du ludn xd hdi vd cung rdng rdi, vdi nhung luong
y kien trdi chieu. Hodng Ngqc Phdeh eho biet:
«Ldn in thir nhdt 3.000 quyen
chi
trong nua thdng
Id bdn het ngay. Cd ddc gid dem hen ddt sdn de
mua trudc khi in Idn thu nai ( ) Sdeh in ra du
ludn rdt xdn xao. Cdc nam
nCr
thanh nien thi khen
nggi viet thu eho tde gid td Idi hoan nghenh. Cdc
cy thi che boi mqt sdt" (4). Vu Bdng ggi
«TdTdm"
Id «trdi bom nd giira khung trdi hnh cdm". True
Hd,
John

2) Tu
1933
de'n
1939:
TTTL
ban ndng tdi xe'p sdng tdc cua dng vdo loai
TTTL
bdn ndng.
Con nguoi co nhan a thai
ki
nay dd thuc hnh Dqng
he'u
thuye't ndy duoc kie'n too theo md hinh
vd y thue hon ve sy ton tqi cua bdn thdn trong cdc nghe thudt ve con
ngudi'ty
nhiin vdi nhi/ng dam
quan he xd hdi. Hdu het ede tdc gio vdn hqc d me, ham mud'n, nhieu khi ddy thu hnh, nhirng
ehdng dudng ndy deu thuqe tdng Idp trf thirc Tdy nhu edu rdt «vdt" ldn sdu dudi Idp vd thire, tiem
hge,
tre
tudi,
gidi tieng Phdp, am hieu vdn hod thue, lue ndo cung son sdng bimg nd vugt ra khdi
Phdp.
Vdi ddi ngu nhd vdn ndy, TTTL dd tqo ra vdng kiem sodt eua eon ngudi xd hdi. Todn bq
dugc cdi nhin da chieu ve eon ngudi. Sy xud't cdc phuong thue, phuang hen nghe thudt,
h>
cdt
hien euo phe binh vdn hqc hien dqi luc ndy cung truyen, ket cdu eho den ngdn ngir nhdn vdt vd
gdp phdn tde ddng tdi sy phdt trien eua TTTL. Le ngdn ngu trdn thudt deu phdt huy sire mqnh tdi
Thanh nhdn xet: «Vdo khodng ndm

sdng tdc ndy len mdt budc phdt trien mdi. dugc mieu td nhu mot ket
qud
hong
hqng
thdi hnh
Tuy nhien,
so
lugng TTTL d ehdng dudng ndy tqi, ddng sou hdnh vi tdm If eua ede nhdn vdt vdn
khdng nhieu, nhudng eho eho heu thuye't hien thye thdy Id ra bdn toy can thiep cua tdc gid. Nhung,
chu nghTo cua Nguyen Cdng Hoan, Ngd Tdt To, dd'i vdi qud hinh phdt trien euo vdn hgc, ddng gdp
Nguyen Hdng, Lan Khai, Vu Trqng phyng. Mdc eua ngudi edm
bijt
ehfnh Id nhung dieu mdi md hq
di) ed nhi/ng trong phdn tfch tdm If sdc sdo, nhung dd Idm dugc so vdi cdc
the
he di trudc. Ai cung
sdng tdc eua cdc nhd vdn ndy tdp trung ehu yeu biet, trong tieu thuyet ed
dien,
nhdn vdt vdn hqc
vdo viee
phoi
bdy mdu thudn quyet liet giua ndng chdng qua Id ede
/
niem dugc
hinh
thuc hod. Viee
ddn vd dja ehu, quon Iqi, giua edng nhdn vdi tu mieu td nhdn vdt trong heu thuye't ed dien vi the
sdn,
giua cdc tdng Idp ddn ngheo vd nhung ke thudng mang tinh edng thuc, so dd, thieu hdn
Idm hen, nhieu bqc. Nhd't Linn vd Khdi Hung Id chieu sdu tdm li. So sdnh de thd'y, TTTL tinh cdm

each
phuang dien ndy, sy ro ddi euo nhung cudn «Ldm
1)
Tu
1939
den
1943:
TTTL
y thue ed nhdn
d\"
(1936),
«Ldy nhau vl
tinh"
(1937)
Id mqt sy khep kin
kien quon trqng. Chinh sy xudt hien eua cudn Tir sou
1939,
Mdt trdn binh ddn Phdp bj syp
«/.dmc^'ddehdm
ngdi
cho
euqc tranh ludn quyet dd, Phdp,
Nhdt
edu
ket
vdi nhau khung
bd
phong
liet ve «vdn chuong ddm ue", ve vdn hqc td ehdn trdo cdeh mqng Viet Nam khde liet. Thg thuyen
vd vdn hge Idng mgn. vd cdng chire thd't nghiep. Nqn ddi hodnh hdnh.

1943,
hdng loot TTTL ro ddi: «Ddi ban"
(1939),
«Budm
trdng"
(1939)
euo Nhd't
Linh,
«Dep"
(1939),
«Thanh
Due"
(1943)
eua Khdi Hung,
«Ngdymdi"
(1939)
eua Thqeh Lam, «Thii'u qui huong"
(1940)
eua Nguyin Tudn, «Dua con"
(1941 -1943)
euo
Dd
Due
Thu. Nhirng tdc phdm
ndv
thudc loqi hinh
TTTL
y thue cd nhdn khep kin, deu dyo vdo md
hinh nghe thudt ve eon ngudi cd nhdn khep kin
trong the gidi euo y thue bdn

Linh dd su dyng «thu ddc thoqi md Dostoievski
dd su dyng". Trdn Hiru Td khdng
djnh:
«den
«Budm trdng", Nhdt Linh thye sy dd dqt dugc
thdnh tyu ddng ke trong qud trinh hien dqi hod
nghe thudt viet heu thuye't cua minh" (6). Dd
Due
Hieu nhqn xet: «Budm trdng" «chua dyng nhirng
yeu
to
hien dqi phuang Tdy", viet «Budm trdng",
Nhdt Linh dd «di vdo
the
gidi ben trong" nhu
Stendahl,
Flaubert, ed Dostoievski nua" (7).
2) Tu
1943
den
1945
vd
TTTL
nhdn each
Tu sou
1943,
chien tranh the gidi thir hai ngdy
cdng lan rdng, khien ddi sdng xd hdi cdng khung
hodng hon. Vdn de dqt ro luc ndy Id «Ldm
the

sd
nhung TTTL ro ddi trudc
1945
d Viet Nam, «Sdng
mdn" Id «mdt hien tugng ddc ddo dot xud't", «mqt
kiet tde vd hen khodng hdu" (8), «mqt kieu heu
thuye't
rieng" (9). Vdi «Sd'ng
mdn".
Nam Coo dd
khde phyc dugc nhirng hqn che, nhirng bieu hien
phien
dien,
so luge, benh ehu
quan
eua nghe thudt
mieu td tdm li trong cdc tieu thuyet trudc ddy vd
hodn thien qud trinh hien dqi hod nen vdn xudi
Viet Nam nua ddu
the kl
XX.
TTTL Viet Nam
nuo
ddu
the kl
XX Id mqt hien
tugng da dqng, phong phu, thdm chi phuc tqp.
TTTL tinh
edm ddnh ddu thdi ki khdi ddu (tir ddu
the

nhdn cdeh. Bdn loqi hinh TTTL ke tren ddnh
ddu ede budc phdt trien euo Ijch su the
loqi,
bdi
mdi loqi hinh Id mdt kieu cdeh tdn nghe thudt cua
vdn xudi Viet Nam trong qud trinh hien dqi
hod.Q
(1) Phan Ngoc.
Sir
tiep xuc van hoa Viet Nam va
Phap.
NXB Vdn hda - Thdng tin vd Vien Vdn hda,
H.
2006,tr.
177.
(2) Le Thanh. Nghien
cihi
va phe
binh
van hoc. NXB
Hgi nhd
vdn,
n.
2002,
tr. 191.
(3) Nguyen Hoanh Khung. Loi gidi thieu Van xuoi
lang
man Viet Nam 1930-1945, tap
1.
NXB Vdn hge,

118.
(8) Nguyen Dang Manh. Bao Cong an Thanh pho Ho
Chi Minh, so
dac
biet ngay
20/11/1992.
(9)
Bi'ch
Thu.
"Sue
s6'ng
ciia
mot
sir
nghiep van
chuong", in trong "Nam Cao, ve tac gia va tac
pham". NXB Gido due, H. 1998, tr. 28.
Tap chi Giao due so
258
(ki
a-3/aoii)
#