TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN

TÌM KIẾM THÔNG TIN
TRÊN INTERNET
Tìm kim thông tin trên Internet – Cp nht ln cui 17 October 2008
1




TÀI LIU CHO HC VIÊN

Phiên bn 5 (Tháng 10-2008) Biên son: V Th Nha, Trung tâm Thông tin Phát trin Vit Nam

Thông tin tng quát v bài hc 1
Internet – môi trng tìm kim thông tin 2
Các loi thông tin thng tìm thy trên Internet 3
Bt u – chn công c tìm kim phù hp vi yêu cu tin 4
Máy tìm kim (Search engines) 4
Máy tìm kim liên thông (meta-search engines) 4

son rt mong nhn c nhng ý kin óng góp ca bn c  tài liu hng dn này c có cht
lng cao hn. Xin gi ý kin óng góp ca các bn vào a ch e-mail Xin chân
thành cm n

Tìm kim thông tin trên Internet – Cp nht ln cui 17 October 2008
2
Internet – môi trng tìm kim thông tin
Tìm kim các v#n bn web bn cn có th là mt công vic ht s!c d dàng ho$c là khó kh#n không th
t%ng tng ni. Khi truy cp và tìm kim thông tin trên Internet, cn chú ý mt s $c im sau ây ca
mng Internet  có th tìm kim hiu qu:

o Vì ni dung trên Internet luôn c cp nht và b sung, không có bt k& mt s liu thng kê chính
xác nào v lng thông tin có th truy cp c trên Internet.
o Tài liu trên Internet không c x lý bng mt h thng hp chun nào. Nu nh danh mc tài liu
trong các th vin c x lý bao g'm nh ng t khóa chun có kim soát thì ngu'n tin trên Internet
hoàn toàn không s dng bt c! công c nào t"ng t nh vy. Vì vy bn cn phi luôn luôn phán
oán nh ng t ng , thut ng khác nhau s( c s dng trong các trang web mà bn cn.
o Khi bn tin hành “tìm kim thông tin trên Internet”, bn không tìm kim mt cách trc tip vì iu này
là KHÔNG TH) TH*C HIN +,C. Internet là tng hp ca rt nhiu trang web c lu tr trên
nhiu máy ch khác nhau trên khp th gii. Máy tính ca bn không th tìm kim ho$c kt ni trc
tip ti tt c các máy ch. iu bn có th làm trên máy tính ca mình là truy cp vào mt ho$c
nhiu công c tìm kim gián tip ang có hin nay. Các công c tìm kim s cho phép bn tìm
kim trong c s d liu ca nó – và mi c s d liu ca mt công c tìm kim cng ch là
mt phn nh ca toàn b mng thông tin toàn cu. Công c tìm kim cung cp cho bn các
ng kt ni ti các trang web. Bn nhn chut vào các ng kt ni này và ti v các v#n bn,
hình nh, âm thanh, và các thông tin khác t các máy ch khác nhau trên khp th gii.

Phía sau c" ch lu tr và phân phi thông tin trên Internet này là con ngi – t"ng t nh vi n
phm in.



4. Internet ging nh mt l en.

Thông tin n và i trên Internet. Và chúng thng bin mt không báo trc. Mt nhà cung cp d.ch
v có th thay i .a ch- web, mt cá nhân ho$c mt nhóm tài tr có th không còn thi gian và/ho$c
Tìm kim thông tin trên Internet – Cp nht ln cui 17 October 2008
3
tin bc  duy trì mt trang web. ây là mt trong rt nhiu lý do. Bn cn nh rng không nên ch-
ph thuc vào mt ngu'n tin duy nht b%i vì không phi lúc nào nó c/ng s2n có.

5. Hãy kiên nhn khi tìm kim trên Internet.

Internet là mt không gian rt rng ln. Nó có phm vi toàn cu và tìm mt mu thông tin nh1 ôi khi
là iu không th thc hin c ho$c bn cn phi chn lc trong rt nhiu thông tin «rác». C/ng có
nh ng công c tìm kim có th h0 tr bn nhng quá trình nghiên c!u và tìm kim rt mt thi gian.
Tìm kim trên Internet thng không phi là cách tìm kim thông tin nhanh nht.

6. Thông tin hu ích thng KHÔNG c cung cp min phí.

Rt nhiu thông tin trên Internet thng không c các nhà nghiên c!u nghiêm túc cho là thông tin
h u ích. Rt nhiu t ch!c s dng Internet nh là mt công c qung cáo ho$c quan h công chúng.
Có mt s c" s% d liu và tài liu có giá tr. c cung cp min phí trên Internet, tuy nhiên rt nhiu
trang web c thit k  bán sn phm ho$c cung cp d.ch v da trên vic #ng ký phi tr tin.
Các loi thông tin thng tìm thy trên Internet
Vy nh ng thông tin gì bn có th tìm thy trên Internet? Không th lit kê tt c các loi ngu'n tin có
trên Internet, $c bit khi Internet thay i rt thng xuyên và nhanh chóng. Tuy nhiên, nhìn chung
Internet h u ích nht khi tìm kim nh ng thông tin trong các nhóm sau ây (chú ý phn ln nh ng thông
tin này là bng ting Anh):

• Các s kin ang din ra, ví d: tin t!c ngày hôm nay, hay nh ng xu hng mi nht

• Lu tr ca các s ã ra
• Thông tin $t mua tài liu
Các c quan giáo dc
i hc Cn Th"
i hc Hu
Vin công ngh Massachussette
• Thông tin nhp hc
• Thông tin v các khóa hc
• Danh mc th vin; hng dn nghiên
c!u
• Tài liu, báo cáo nghiên c!u
Các c quan chính ph
B NN&PTNT
B GD&T
B Th"ng mi
Liên hp quc

• D liu thng kê; lut pháp; thông cáo
báo chí
• Báo cáo, chính sách
• Thông tin liên h
Các t chc/nhóm hot ng theo ch  c th
T ch!c du l.ch th gii

Mng thông tin v quyn tr3 em www.crin.org

• Báo cáo, thông cáo báo chí
• Danh mc, tài liu toàn v#n
• Thông tin v t ch!c và các hot ng
• Kt ni n các trang web liên quan


im yu: Không cho phép có mt cái nhìn tng quát v mt ch  c th (trong ó có th có nh ng
ch  nh1 mà bn cha bit).

Mt s máy tìm kim tiêu biu:

Google alltheweb AltaVista Ask

Teoma Askjeeves Mt s máy tìm kim phát trin ti Vit Nam:

Xa l www.xalo.vn

Tìm nhanh www.timnhanh.com

Monava www.monava.vn


Các cng thông tin do con ngi tp hp thông tin, biên son, và sp xp theo mt h thng phân loi.
ôi khi các cng thông tin là do các chuyên gia trong mt l4nh vc tp hp. iu này có ngh4a là thông tin
% ây nhìn chung ã c thm .nh và ánh giá v s phù hp và cht lng.

Trong cng thông tin, bn c có th xem lt theo ch  và có th tìm kim.

Ví d v mt s cng thông tin:

ELDIS
Cng thông tin phát trin ELDIS cung cp mt im truy cp trung tâm ti các thông tin v phát trin,
các hng dn theo tng ch  phát trin, thông tin phát trin v tng quc gia, tin t!c, thông tin
tuyn dng, và các t liu khác.

Th vin o trên mng
Th vin o trên mng c t mô t nh là “danh mc lâu i nht trên web, do Tim Berners-Lee -
ngi kin to nên mng web - xây dng. Th vin o c qun lý b%i mt nhóm các tình nguyn
viên là chuyên gia v nhiu l4nh vc. Th vin o này c coi là mt trong nh ng cng thông tin có
cht lng v mt s l4nh vc, tuy nhiên nó không phi là c" s% d liu ln nht.” Th vin o này
c sp xp theo trt t ch cái, theo ch  và c/ng có công c tìm kim riêng.

Cng thông tin khoa h"c xã hi SOSIG (Social Science Information Gateway)

Cung cp thông tin v các ngu'n tin có cht lng cao cho nh ng ngi nghiên c!u v khoa hc xã
hi. Thông tin c sp xp theo ch , và c/ng có công c tìm kim riêng.

Yahoo! directory
Danh mc theo ch  lit kê các trang web do con ngi la chn thuc nhiu ch  khác nhau t
ngh thut, v#n hóa, gii trí, xã hi, giáo dc, khoa hc, s!c kh1e.
Các trang web #n


o Tôi mun bit thông tin c th v nn buôn bán tr3 em % nc nào, vùng nào?

o Tôi cn nh ng thông tin v các vn  nóng hi hin nay liên quan n buôn bán tr3 em hay là thông
tin mang tính l.ch s?

o Có c" quan, t ch!c, hip hi nào có th cung cp thông tin v ch  mà bn ang tìm kim? Tìm
trang web ca t ch!c, c" quan ó.

Bin yêu cu ca mình thành mt câu hoàn ch-nh, ví d

o Nn buôn bán tr3 em t Vit Nam sang Trung Quc.

Phân chia yêu cu thành nh ng khái nim nh1:

Khái nim 1 Khái nim 2 Khái nim 3
Buôn bán tr3 em Vit Nam Trung Quc

Chú ý quan trng: Tìm xem có nh ng t ng nào khác cùng th hin ch  mà bn quan tâm hay
không, ví d cách vit khác nhau, t 'ng ngh4a. T ó bn có th xây dng c mt tp hp các thut
ng khác nhau có th dùng trong quá trình tìm kim.

Khái nim 1 Khái nim 2 Khái nim 3
Buôn bán tr3 em Vit Nam Trung Quc
Bt cóc tr3 em Vietnam China
Trafficking Viet Nam
Child Vietnamese
Children
Kidnap
Giai on 2. Din t lnh tìm kim - gi$i thiu v cú pháp ca lnh tìm

+coffee +pickers +price +wages

s( cho kt qu bao g'm tt c các t: price, coffee, pickers wages.

Dùng du tr - phía trc các t mà bn mun không xut hin trong kt qu. Ví d: bn ch- mun tìm
thông tin v cà phê mà không có t tách (cup) ho$c bông (cotton):

+coffee -cup -cotton

Dùng du ngo$c kép " " i vi mt tp hp các t mà bn mun xut hin trong kt qu chính xác nh
là mt cm t%. Ví d,

"coffee pickers"
"somali refugees"
"emperor penguins"
“nn vi phm bn quyn phn mm”
“buôn bán tr3 em”

Ch!c n#ng tìm kim theo cm t k trên rt h u ích, nht là khi bn mun tìm kim tên ngi (Võ
Nguyên Giáp), tên c" quan t ch!c (B tài nguyên và môi trng), li bài hát, mt cm t ho$c câu nói
ni ting (“to be or not to be”).

Mt s máy tìm kim cho phép bn s dng các ký t thay th (ví d ký hiu *)  thay th các ký t. Ví
d nu bn mun tìm các t education, educators, educate, v.v., bn có th nhp educ*
Toán t Boolean
Mt s máy tìm kim cho phép s dng các toán t "AND", "OR" và "NOT"  din t nh ng lnh tìm
ph!c tp. Thng các toán t này phi vit bng ch hoa.

- S dng AND nu bn mun nhiu thut ng phi xut hin trong kt qu tìm, ví d nu bn nhp


• Gii hn theo tng loi .a ch- web (ví d ch- tìm các tài liu t các trang web có uôi .gov.vn,
ho$c .edu)
• Gii hn theo .a im xut hin ca t tìm kim (% tên tài liu ho$c trong ni dung)
• Tìm tranh nh ho$c bn '

Tìm kim thông tin trên Internet – Cp nht ln cui 17 October 2008
9
Sau khi ã phân tích nhu cu thông tin, bn có th tip tc quá trình tìm kim s dng bng sau ây:

Giai on 3. Phân nhóm yêu cu thông tin

Giai on 4. Ch"n công c tìm kim phù hp

 Chn công c tìm kim phù hp vi thông tin mà bn cn.
 Xem xét cách thc làm vic ca tng công c tìm và din t li lnh tìm  có th
khai thác ti a các chc nng ca công c tìm ó.
 C gng thc hin vic tìm kim trên nhiu công c tìm kim khác nhau. Nu các
kt qu t m t công c tìm kin cha tha mãn nhu cu tin ca bn, hãy s dng
nhiu công c khác nhau  tìm kim vì không m t công c tìm kim nào có th
bao quát c toàn b các trang web ang hin hu trên Internet.
 Xem các kt qu tìm và s dng các thut ng c s dng trong các vn bn
tìm c  tìm kim li.
Loi yêu cu tìm Ví d Máy tìm kim (Google,
AltaVista…)
Danh mc theo ch  Web #n (invisible web)
G'm các t/cm t rõ
ràng, d hiu (gn nh
không th b. hiu nhm
sang ngh4a khác).


cu tin ca mình.
Tìm thông tin khái quát
v mt ch .
o Quyn s% h u trí tu /
Intellectual property rights
o Rain forest ecology
o V#n hc Anh

TRONG TR+6NG
H,P NÀY MÁY TÌM
KI7M KHÔNG PH8I LÀ
CÔNG C9 TÌM KI7M
T:I +U.
Bn s( có c kt qu tt
nht nu tìm cmt danh
mc theo ch  mà trong
ó có lit kê v ch  mà
bn quan tâm.
Tìm kim thông tin theo
mt ch  h5p.
o Thng kê v nn buôn bán tr3
em % Vit Nam
o Migration patterns of Emperor
penguins in the Antarctic
o Các d án v giao thông nông
thôn % Vit Nam
Din t lnh tìm bng
cách s dng các t
ni thu h5p ho$c m%
rng phm vi tìm nh

nhiu cách khác nhau.
o “Falkland Islands” OR Malvinas
o “New Zealand” OR Aotearoa
o Cassava OR manioc
o “Freedom of speech” OR “press
freedom” OR “anti-censorship”
OR “1
st
amendment”
o “nhà t” OR “bt ng sn”
S dng toán t OR 
din t lnh tìm.
Các danh mc theo ch 
có th s dng nhiu thut
ng khác nhau, tuy nhiên
thut ng thông dng nht
thng c s dng.
statistics

- tìm các cng thông tin:
education
portal/gateway
Tìm kim thông tin trên Internet – Cp nht ln cui 17 October 2008
11
Bng so sánh nhu cu tin ca bn v$i các tính nng ca máy tìm kim

Vic phân tích nhu cu thông tin ca bn trc khi tin hành tìm kim là  quyt .nh xem thut ng nào s( c s dng và nên s dng tính n#ng nào
ca máy tìm kim cho phù hp. Bng sau ây lit kê nh ng $c im ca nhu cu thông tin % ct bên trái. Ct bên phi lit kê nh ng tính n#ng ca máy tìm
kim phù hp vi $c im ca tng loi nhu cu thông tin ca bn.


Bn oán rng trong danh sách kt qu s( có rt nhiu trang web có
nh ng t mà bn không mun?
o Ví d: bn tìm kim tài liu v “biomedical engineering” và
cancer. Tuy nhiên trong trang kt qu có rt nhiu trang web gii
thiu v các khóa ào to ca các trng, vin, trong khi bn ch-
mun tìm nh ng báo cáo nghiên c!u. Vì vy, bn không mun
nh ng trang web có nh ng t “Department of” hay “School of”
(khoa)
Toán t AND NOT ho$c NOT h u ích trong trng hp này:
"biomedical engineering" AND cancer AND NOT "Department of" AND
NOT "School of"
ho$c dùng du tr - % phía trc t mun loi b1:
"biomedical engineering" cancer -"Department of" -"School of"
Thut ng tìm kim ca bn có rât nhiu t 'ng ngh4a, các cách vit
khác nhau, hay các t nguyên gc bng ting nc ngoài?
o women, females with networking
o tip th., nghiên c!u th. trng, marketing
o quy ch khu công ngh cao ho$c qui ch khu công ngh cao
Toán t OR h u ích trong trng hp này:
(women OR females) AND networking
(literature OR litterature) AND (French or francaise)
“qui ch” OR “quy ch” “khu công ngh cao”
Trong Google, vit hoa t OR:
literature OR litterature french OR francaise
Trong AllTheWeb, s dng du ngo$c "n và không cn dùng t OR:
(literature litterature) (french francaise)

Bn tìm trang ch và/ho$c tài liu ch-  cp n thut ng tìm kim ca
bn? Ví d:
Gii hn trong nhan  (TITLE) ca tài liu

(ting Vit)

 Phiên bn c% ca các trang web:

The Internet Archive Wayback Machine là dch v cho phép ngi s dng xem li các phiên bn c% ca ca các trang web. Dch v này $c bit
hu ích khi bn mun tìm li tài liu trc tuyn ã tìm thy và/ho$c s dng trc ây (phiên bn c%) nhng hin n i dung vn bn này ã c cp
nht trên trang web chính thc, ho$c hin không th truy cp c.

 Nhng công c tìm kim dành cho tr& nh: Trên mng có rt nhiu thông tin không có li cho s phát trin ca tr& em. Vì vy, ngi ta ã phát trin
nhng công c tìm kim thông tin trên Internet dành riêng cho các em vi mc tiêu tích hp b lc "an toàn"  các bc ph huynh, thy cô giáo
hng dn tr& khai thác tt thông tin qua mng. Di ây là m t s công c tìm kim tiêu biu dành cho tr& em:

• Công c tìm kim, th mc Ask Jeeves For Kids (

• KidsClick! (
)
• Yahooligans (
• Awesome Library (
)
• Diddabdoo (
)
• Education World (

• Family Source (

• Kids Search Tools ( B lc, tính nng b' tr



o MSN Search: Công c MSN không có b lc n i dung tìm kim. Tuy nhiên, công c này li a ra cnh báo "You have entered a search term
that is likely to return adult content" (Bn ã nhp vào cm t có th dn ti n i dung dành cho ngi ln).

o Yahoo: Ngoài la chn Yahooligans, Yahoo tích hp tính nng h+ tr SafeSearch Filter trong trang Search Preferences (
).

Last updated 17 October 2008 14

Giai on 5. Tìm li khuyên t% mt ngi!

Nu bn không th tìm c thông tin bng các công c tìm kim, hãy tìm s giúp < t nh ng ngi có
kinh nghim.

Chú ý, công c tìm kim không bit suy ngh4! Vì vy nu bn tìm c mt danh mc theo ch  v vn 
mà bn quan tâm nhng không có tài liu mà bn cn tìm, hãy tìm mt .a ch- email ho$c ng dn ti
thông tin v mt chuyên gia v l4nh vc ó, ho$c tác gi ca mt tài liu hay  tìm li khuyên.

Bn c/ng có th gi câu h1i ca mình n mt nhóm tho lun ho$c din àn. Di ây là ví d v d.ch v
gii áp thc mc min phí (bng ting Anh) do các th vin ho$c mt nhóm ngi s dng Internet cung
cp.

Ask A+ Locator


thông tin phù hp nht.

Hãy xem xét cu trúc ca mt .a ch- web (URL - Uniform Resource Locator) ca cun sách “Social Health
Insurance for Developing Nations” (truy cp ngày 12-9-2007)

http:// Loi giao th!c: trong trng hp này là hypertext transfer protocol (giao
th!c truyn siêu v#n bn)

Last updated 17 October 2008 15

www. World Wide Web (mng toàn cu)

harvard.edu Tên miên (domain name) ca trang web

hsph. Phn ph ca tên min (mt khoa ca trng/mt phòng ca công ty/mt
phn ca ni dung trang,v.v.)
/phcf/publications/Hsiao.S
haw.2007.SHI.developing.c
ountries.pdf
.a ch-/ng dn ti trang web c th. Du gch chéo “/” c s dng 
phân cách các cp  lu tr thông tin (th mc) khác nhau trong trang web.

/Hsiao.Shaw.2007.SHI.deve
loping.countries.pdf
Tên file ca trang.

.pdf Phn m% rng ca tên file cho bit loi file. Trong ví d này là pdf (Portable

Phát trin ngân hàng t liu trc tuyn ca bn thân

Sau m0i ln tìm kim thành công, bn s( t rút ra c nhiu kinh nghim h u ích và có th mun lu li
mt s trang web h u ích  v sau có th truy cp d dàng nhanh chóng mà không phi ghi nh. Có nhiu
cách  lu li các .a ch- web này  to ra các ngân hàng d liu/cng thông tin cá nhân g'm các trang
web h u ích c t ch!c theo mt trt t logic, phân theo th mc/ch . Sau ây là mt s cách:

1. S) dng công c Bookmarks ho'c Favorites ca trình duyt web
Last updated 17 October 2008 16Bng cách s dng công c Bookmarks (trong Firefox) ho$c Favorites (trong Internet Explorer), bn có
th thu thp và phát trin ngân hàng d liu cá nhân bao g'm nh ng trang web h u ích  s dng cho
nh ng nhu cu thông tin trong t"ng lai. Vic này cho phép bn lu li nh ng trang web có giá tr. cho
nhu cu thông tin ca bn trong mt ho$c nhiu th mc – t"ng t nh mt cng thông tin cá nhân.
Bn có th thêm chú thích vào các .a ch- này, và dùng tính n#ng sp xp  t ch!c ngu'n tin ca bn
theo mt h thng logic.

2. S) dng mt s trang web cung cp dch v lu a ch web: 3. Lu thành các danh mc trong file vn bn (Word, Excel):

Ví d:


NBER economic papers Social Science Research Network Social Science Research Council World Bank Documents and Reports Asian Development Bank Publications
/>

Last updated 17 October 2008 17

PHI,U PHÂN TÍCH CH- .

Phiu phân tích ch  này nh!m giúp ngi tìm tin phân tích nhu cu thông tin ca mình và lit kê các thut
ng và chin lc  s dng trong quá trình tìm kim thông tin trên Internet.

Hãy vit ch /yêu cu thông tin mà bn mun tìm trên web: 1. Nhng t% khóa, tên riêng, t% vit t/t liên quan n ch  mà bn quan tâm là gì?



5. Bn có ngh* ra bt k1 t% !ng ngh*a, t% vit t/t, ho'c thu+t ng thay th không?
@.2)35-A/
6. Bn có ngh* r0ng trong kt qu s có th có nhng tài liu không phù hp v$i yêu cu ca
mình?
@.2. BC D!E F'G))4!%/

7. Ch  mà bn tìm kim có th c bao g!m trong nhng t% có ngh*a rng hn?
H7)-,%A&'()*!I8<'G)!$8.+ J!>
&/K<)=A!+,6L5#).92&'()*!+,6)9/










Last updated 17 October 2008 18

Tài liu tham kho


ng m
5
o, k
=
n
#
ng tìm ki

m ch

a

c gi

i thi

u
%
ph

n trên.

Barker, Joe. 2006. Finding Information on the Internet: A Tutorial. University of California at Berkeley.
Retrieved August 18, 2006, from

Deakin University Library. 2006. Searching the Internet. Retrieved October 3, 2006, from

Feldman, Anna. Searching the Internet. Association for Progressive Communications.
Retrieved August 10,