TIỂU LUẬN:

Phát triển nền kinh tế thị
thườngđịnh hướng xã hội
chủ nghĩa Lời mở đầu

Sau 1986 nước ta đã chuyển mô hình kinh tế từ nền kinh tế tập trung quan liêu
bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đó là một quá
trình thể hiện sự đổi mới về tư duy và ngày càng hoàn thiện cả về lí luận cũng
như thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Đây cũng là một
quá trình về sự nhận thức đúng hơn các quy luật khách quan, chuyển từ một nền
kinh tế mang nặng tính chất hiện vật sang nền kinh tế hàng hoá với nhiều thành
phần, khôi phục các thị trường để từ đó các quy luật thị trường phát huy tác

đó từ sản xuất đến tiêu dùng đều thông qua thị trường. Nói một cách khác kinh
tế thị trường phát triển trong đó mọi quan hệ kinh tế đều được tiền tệ hoá .
2 . Sự cần thiết khách quan phát triển kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa
2.1 Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hoá.
Phân công lao động:Theo LêNin “ hễ ở đâu và khi nào có phân công lao
động xã hội và sản xuất hàng hoá thì ở đó và khi ấy có thị trường “ –VI LêNin
toàn tập nhà xuất bản tiến bộ Matcova 1974 .
Những lao động tư nhân độc lập và không phụ thuộc vào nhau. Mà muốn có
được như vậy thì những người, những doanh nghiệp sản xuất hàng hoá phải độc
lập và không phụ thuộc vào nhau .
Tóm lại phân công lao động xã hội tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa những
người, những doanh nghiệp xản xuất hàng hoá độc lập, họ làm việc cho nhau
thông qua những trao đổi hàng hoá. Còn với tư cách là doanh nghiệp sản xuất
hàng hoá độc lập lao động sản xuất hàng hoá của họ lại mang tính lao động tư
nhân ( cá biệt , độc lập không phụ thuộc ). Mâu thuẫn này được giải quyết bằng
trao đổi .
2.2 Định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là một sự lựa chọn đúng đắn
Trước đây trong quá trình xây dựng xã hội chủ nghĩa Liên Xô , Đông Âu
hay ở Việt Nam cũng có quan điểm kinh tế cho rằng: Kinh tế hàng hoá là sản
phẩm riêng của chủ nghĩa tư bản. Từ đó nền kinh tế xã hội chủ nghĩa được vận
hành theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp . Đây là một trong những nguyên
nhân khủng hoảngcủa xã hội chủ nghĩa. Theo quan điểm của đảng ta hiện nay
xây dựng “sản xuất hàng hoá không đối lập với chủ nghĩa xã hội , mà còn là
thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại, tồn tại khách quan, cần thiết
cho công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được
xây dựng. –Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII
Ngoài ra cũng có quan điểm cho rằng kinh tế thị trường không thể dung hợp

độnh xã hội và hạn chế các mặt trái, khuyết tật của kinh tế thị trường để tăng
trưởng phát triển kinh tế. sự hình thành này còn phù hợp với thời kỳ quá độ với
nhiều hình thức tổ chức kinh tế mang tính chất quá độ .
II > . Những đặc điểm cơ bản của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở nước ta .
1 . Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình tổng quát của thời
kỳ quá độ. Xét về thực chất là sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lí vĩ mô của nhà nước.
Nó vừa mang những đặc tính chung của kinh tế thị trường vừa mang những đặc
thù riêng của chủ nghĩa xã hội .
Những đặc tính chung thể hiện ở chỗ: Kinh tế thị trường ở nước ta vẫn chịu
sự chi phối của những quy luật kinh tế vốn có của kinh tế hàng hoá như quy luật
giá trị, quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền tệ . . .Các
phạm trù của kinh tế hàng hoá - kinh tế thị trường vốn có của nó vẫn còn phát
huy tác dụng như giá trị, giá cả, lợi nhuận .
Các đặc thù riêng của kinh tế thị trường Việt Nam .
Đó là nền kinh tế phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa thể hiện ở
chỗ .
Phát triển kinh tế thị trường có sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế
với sự đa dạng hoá của các hình thức sở hữu các hình thức sản xuất kinh doanh
trong đó kinh tế nhà nước có vai trò chủ đạo.
Kinh tế thị trường phát triển theo cơ chế thị trường có sự quản lí của nhà
nước đảm bảo thống nhất giữa sự phát triển, tăng trưởngkinh tế với công bằng
xã hội .
Xây dựng kinh tế thị trường hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới
với nhiều hình thức quan hệ và liên kết phong phú.
2 . Mục tiêu phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam .
Đó là sự phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho
chủ nghĩa xã hội và thiết lập quan hệ sản xuất mới trên cả ba mặt : Quan hệ sở


Nếu kinh tế thị trường trong chủ nghĩa tư bản có nhiều hình thức phân phối
trong đó phân phối cho tư bản là chủ yếu thì trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam do có nhiêù quan hệ sở hữu khác nhau nên
cũng có nhiều hình thức phân phối như phân phối theo lao động, phân phối
ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi xã hội và tập thể và phân
phối theo nguồn lực đóng góp. Trong đó phân phối theo lao động là chủ yếu bởi
vì .
Phân phối theo lao động là việc trả công cho người lao động căn cứ vào số
lượng và chất lượng lao động vì số lượng nó biểu hiện ở thời gian lao động và
số lượng sản phẩm. Chất lượng lao động thể hiện ở trình độ thành thạo của
người lao động và tính chất phức tạp cuả công việc .
Cũng có thể nói phân phối theo lao độnglà ai làm nhiều hưởng nhiều, ai làm ít
hưởng ít. Có sức lao động không làm không hưởng .
Phân phối theo lao động là cần thiết .
Khi người lao động được giải phóng khỏi áp bức bóc lột trở thành người
làm chủ về kinh tế thì việc phân phối phải vì quyền lợi người lao động
Ngay cả dưới chủ nghĩa xã hội lao dộng vừa là nghĩa vụ vừa là quyền lợi.
Địa vị và quyền lợi của mỗi người là do kết quả lao động giải quýêt. Do đó phải
phân phối theo lao động .
Trong thời kỳ quá độ và ngay cả chủ nghĩa xã hội vẫn còn có sự khác nhau
giữa lao động giảm đơn và lao động phức tạp, giữa lao động trí tuệ và lao động
cơ bắp. Và còn khác nhau về trình độ quan điểm lao động. Do đó xã hội phải
kiểm tra, kiểm soát mức độ lao động và hưởng thụ lao động của mỗi người.
Theo LêNin phải thực hiện một chân lí giảm đơn nhưng lại đảm bảo cho trật tự
xã hội mới (xã hội chủ nghĩa ) chân lí dó là “kẻ lào không làm thì không ăn “ .
Tóm lại phân phối theo lao động là phù hợp với quan hệ xã hội chủ nghĩa và
trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Nó trở thành một tất yếu phổ biến

động theo kế hoạch. Các cơ quan cấp trên quảnlý chỉ đạo kinh doanh nhưng
không chịu trách nhiệm về các khuyết điểm của mình. Cấp phát giao nộp theo
quản lý, lãi nhà nước thu, lỗ nhà nước bù. Nhà nước thực hiện bao cấp qua giá
và phân phối nền kinh tế bằng hiện vật hoá, tức là quan hệ hàng hoá, tiền tệ bị
xem thường, bộ máyquản lý cồng kềnh kém hiệu quả. Tóm lại, nền kinh tế theo
cơ chế này làm cho nền kinh tế phát triển trì trệ, là nguyên nhân cho chủ nghĩa
xã hội lâm vào khủng hoảng. Vì thế phải xoá bỏ cơ chế quan liêu bao cấp, sử
dụng cơ chế thị trường có sự quản lí vĩ mô của nhà nước .
Cơ chế thị trường là tổng thể các nhân tố các mối quan hệ , các quy luật
kinh tế, môi trường và động lực nó chi phối sự vận động của kinh tế hàng hoá .
Các nhân tố hàng hoá và dịch vụ,đằng sau là người lao động, người sản
xuất, người tiêu dùng từ đó hình thành các mối quan hệ
Các mối quan hệ: quan hệ hàng hoá- tiền tệ ,quan hệ mua bán biểu hiện
trên thị trường là quan hệ cung- cầu liên quan đến giá cả
Các quy luật vốn có của kinh tế hàng hoá mà chúng ta đã nghiên cứu đó là
quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật giá trị ,quy luật lưu thông tiền
tệ. Nó tác động và chi phôi sự vận động của kính tế hàng hoá
Môi trường cạnh tranh: ở Việt Nam chúng ta chủ trương cạnh tranh lành
mạnh , không sử dụng những biện pháp cạnh tranh dẫn đến sự phá sản
Động lực phát triển đó là là lợi nhuận. Trong cơ chế thị trường nó cuốn
hút các doanh nghiệp vào những ngành , những lĩnh vực có lãi cao , thúc đẩy
các doanh nghiệp cải tiến kỹ thuật ,nâng cao năng suất lao động, lợi ích người
tiêu dùng được đề cao .
Cơ chế thị trường có vai trò to lớn .
Là một cơ chế tự điều tiết nền kinh tế, thông qua biến động của cung – cầu
– giá cả thị trường, một cơ chế tinh vi phân phối không tự giác giữa người sản
xuất và người tiêu dùng nó có vai trò to lớn trực tiếp dẫn dắt các đơn vị kinh tế

các công cụ như :
Sử dụmg pháp luật để quản lí kinh tế- xã hội ,kiểm tra
việc thi hành luật
Sử dụng hế hoạch hoá nền kinh tế
Sử dụng chính sách tài chính, chính sách tiền tệ. Coi đó
là hai công cụ quản lý vĩ mô mạnh mẽ .
3.6 Kinh tế thị trường nước ta từ một trình độ kinh tế kém phát triển .
Nước ta đi nên chủ nghĩa bỏ qua sự phát triển của chủ nghĩa tư bản , có
nghĩa là bỏ qua một cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, từ một nước nửa thuộc địa
phong kiến lại bị ảnh hưởng của chiến tranh kéo dài .
.
III. Thực trạng và giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa .
1 .> Thực trạng nền kinh tế nước ta hiện nay .
Kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay còn kém phát triển thể hiện trên
nhiều mặt, Sự phân công lao động chưa phát triển , các loại thị trường chưa hình
thành đồng bộ, cơ sở vật chất kỹ thuật còn lạc hậu, cơ sở hạ tầng còn yếu kém ,
sức cạnh tranh hàng hoá còn yếu .
2 .> Mục tiêu phấn đấu .
* Mục tiêu phấn đấu đến 2010. Theo văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ 9 nêu ra mục tiêu phấn đấu như sau .
Mục tiêu tổng quát đến 2010 : Đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát
triển.Phát triển nguồn lực con người , năng lực khoa học và công nghệ, nâng cao
kết cấu hạ tầng và phát triển tiềm lực kinh tế.
Mục tiêu cụ thể năm 2010
Đưa GĐP năm 2010 lên ít nhất gấp đôi năm 2000
Năng lực nội sinh về khoa học và công nghệ đủ khả năng ứng dụng các

và mở rộng thêm thị trường mới. Tạo mọi điều kiện thuận lợi để tăng nhanh
xuất khẩu, thu hút vốn, công nghệ từ bên ngoài. Chủ động hội nhập kinh tế quốc
tế có hiệu quả, thực hiện các cam kết song phương và đa phương .
Tiếp tục đổi mới và lành mạnh hoá hệ thống tài chính – tiền tệ, tăng tiềm
lực và khả năng tài chính quốc gia , thực hành triệt để tiết kiệm ; tăng tỷ lệ chi
ngân sách đầu tư phát triển, duy trì ổn định các cân đối vĩ mô, phát triển thị
trường vốn đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội .
Tiếp tục đổi mới , tạo chuyển biến cơ bản, toàn diện về phát triển giáo dục
đào tạo, khoa học và công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực với cơ cấu
hợp lí, triển khai thực hiện chương trình phổ cập trung học cơ sở, ứng dụng
nhanh công nghệ tiến, hiện đại, từng bước phát triển kinh tế tri thức
Đẩy mạnh công cuộc cải cách hành chính, đổi mới và nâng cao hiiêụ lực
của bộ máy nhà nước. Đẩy lùi tình trạng quan liêu, tham nhũng. Thực hiện tốt
dân chủ, nhất là dân chủ ở xã, phường và các đơn vị cơ sở .
Thực hiện nhiệm vụ củng cố cuốc phòng và an ninh, bảo đảm trật tự kỷ
cương trong các hoạt động kinh tế, xã hội .
Các chỉ tiêu định hướng phát triển kinh tế chủ yếu .
Đưa GDP năm 2005 gấp hai lần so với năm 1995 . Nhịp độ tăng trưởng
GDPbình quân hàng năm thời kỳ năm năm 2001 – 2005 là 7,5%, trong đó nông,
lâm, ngư nghiệp tăng 4,3%, công nghiệp và xây dựng tăng 10,8%, dịch vụ tăng
6.2% .
Giá trị sản xuấtnông, lâm ,ngư nghiệp tăng 4,8%/năm .
Giá trị sản xuất ngành công nghiịep tăng 13%/năm .
Giá trị dịch vụ tăng 7,5%/năm .
Tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 16%/năm .
Cơ cấu ngành kinh tế trong GDP đến 2005 dự kiến :
Tỷ trọng nông , lâm ngư nghiệp 20-21%.

tạo môi trường pháp lí lành mạnh, thúc đẩy các thành phần kinh tế khác cùng
phát triển.
* Hình thành đồng bộ cảc loại thị trường nhằm xây dựng và phát triển kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa .
Trong những năm gần đây thì phải .
Phát triển thị trường hàng hoá và dịch vụ thông qua việc đẩy mạnh sản
xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển hệ thống giao thông và
phương tiện vận tải để mở rộng thị trường .
Hình thành thị trường sức lao động .
Xây dựng thị trường vốn, từng bước hình thành và phát triển thị trường
chứng khoán nhằm huy động vốn .
Quản lí chặt chẽ thị trường đất đai và thị trường nhà ở . Xây dựng thị
trường thông tin, thị tường khoa học công nghệ. Việc hoàn thiện các thị trường
phải đi đôi với xây dựng khuôn khổ pháp lí và thể chế, tăng sự kiểm tra, giám
sát của nhà nước .
* Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại , chỉ có mở cửa và hội nhập
nền kinh tế mới thu hút được vốn, kỹ thuật và công nghệ hiện đại để khai thác
thế mạnh đất nước .
Thực hiện đẩy mạnh xuất khẩu, giảm nhập siêu, ưu tiên nhập tư liệu sản
xuất. Thu hút vốn nước ngoài hướng vào những ngành, những lĩnh vực, những
sản phẩm có công nghệ tiên tiến , có tỷ trọng xuất khẩu cao .
* Giữ vững ổn định chính trị và hoàn thiện hệ thống pháp luật .
Giữ vững ổn định chính trị nhằm tạo sự yên tâm đầu tư cho các nhà kinh
doanh. Muốn như vậy phải nâng cao sự lãnh đạo của đảng, vai trò chỉ đạo của
kinh tế nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Hoàn thiện hệ thống pháp luật vừa làm công cụ cho nhà nước quản lí nền
kinh tế vừa tạo hành lang pháp lí cho các nhà kinh doanh, buộc họ chấp nhận sự

điều tiết của cơ chế thị trường cùng với sự điều tiết của nhà nước. Nhưng khác
với các nước đó là chúng ta phát triển kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa
nhằm mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh đảm
bảo cho mọi người có cuộc sống ấm no hạnh phúc. Chính vì vậy vai trò của nhà
nước ngoài vai trò điều tiết nền kinh tế nhằm sửa chữa những khuyết tật của cơ
chế thị trường cùng với vai trò tạo môi trường ổn định cho cơ chế thị trường
phát triển thì nhà nước còn phải đảm bảo nền kinh tế phát triển đúng định
hướng xã hội chủ nghĩa