KỸ THUẬT SỬ DỤNG MÀNG PHỦ NÔNG NGHIỆP TRỒNG
MỘT SỐ LOẠI RAU
ThS. Trần Thị Ba
Bộ môn Khoa Học Cây Trồng
Khoa Nông Nghiệp & Sinh học ứng dụng, Trường ĐHCT

I. GIỚI THIỆU
Đậy liếp bằng màng phủ nông nghiệp là phương pháp canh tác phổ biến trong sản
xuất rau ở nhiều quốc gia trên thế giới như ở Mỹ, Hàn Quốc, Do Thái, Nhật Bản,
Thái Lan, Indonesia, Đài Loan, Malaysia, v.v trong hơn 10 năm qua. Ở Việt Nam,
trường Đại Học Cần Thơ đã bắt đầu nghiên cứu sử dụng màng phủ nông nghiệp từ
1992, nhưng tập trung nhất 1997-2000. Hiện nay, đồng bằng sông Cửu Long có hơn
1.000 ha rau
được trồng với màng phủ nông nghiệp. Trong đó tỉnh An Giang đang
sử dụng màng phủ hơn 400 ha chủ lực là trồng dưa leo tập trung tại huyện Chợ
Mới; tại Tiền Giang, huyện Gò Công Tây khoảng 300 ha chuyên trồng cây dưa hấu.
Hầu hết các tỉnh khác đều có sử dụng màng phủ trồng nhiều loại rau khác nhau,
nhưng diện tích còn nhỏ chừng vài chục đến 100 ha. Nhu cầu sử dụng màng phủ
trong n
ước ngày càng tăng rõ rệt trong năm vừa qua.
Màng phủ nông nghiệp còn gọi là "màng bạt" hay "thảm", là một loại nhựa dẻo,
mỏng, chuyên dùng để phủ liếp trồng. Hiện nay trên thị trường Việt Nam chỉ có một
loại màng phủ là mặt trên có màu xám bạc và mặt dưới màu đen. Màng phủ Việt
Nam do Công ty Bao Bì Sài Gòn (SAPACO) sản xuất đầu tiên từ năm 1994 có chất
lượng tốt, ổn định được tiêu thụ mạnh nhất; ngoài ra còn có màng ph
ủ của công ty
Bioted; công ty giống Cây Trồng Miền Nam và màng nhập từ Malaysia.
Kích cỡ màng phủ có 5 loại, khác nhau về độ rộng của bề khổ: rộng 0,9 m; 1 m; 1,2

4. Điều hoà độ ẩm mặt đất và giữ cấu trúc dất:
Mùa nắng mặt đất có màng phủ ngăn cản sự bốc hơi, giữ độ ẩm tốt, đỡ công tưới
nước. Mùa mưa, lượng nước mưa không trực tiếp rơi trên mặt liếp nên rễ cây
không bị úng n
ước, mặt liếp không bị xói mòn, không lèn mặt, đất giữ cấu trúc tơi
xốp và độ ẩm ổn định trong suốt mùa vụ nên bộ rễ phát triển tối đa, rộng khắp mặt
liếp.
5. Giữ phân bón:
Màng phủ ngăn cản sự bốc hơi của phân đạm (Urea), làm giảm sự thẩm lậu và rửa
trôi của phân bón khi tưới nước hoặc mưa to. Sự hấp thu các chất dinh dưỡng N, P,
K, Ca, Mg từ bộ rễ cây trồng có sử dụng màng phủ cao hơn 1,4-1,5 lần so với mặt
đất trần (không phủ); phân bón sử dụng cho rau hữu hiệu hơn.
6. Hạn chế độ phèn, mặn:
Đất nhiễm phèn, mặn có sử dụng màng phủ sẽ hạn chế bớt vì màng phủ làm giảm
sự bốc hơi qua mặt đất nên phèn, mặn được giữ ở tầng đất sâu, giúp bộ rễ hoạt
động tốt hơn, năng suất cây trồng tăng cao hơn.
7. Tăng nhiệt độ đất:
Màng phủ giữ ấm mặt đất vào ban đêm, đặc biệt là trong mùa lạnh hoặc khi mưa
dầm thiếu nắng mặt đất bị lạnh, bộ rễ phát triển kém; màng phủ giúp duy trì nhiệt độ
đất, bộ rễ phát triển tổn định, cây tăng trưởng khoẻ.
8. Hạn chế chuột:
B
ề mặt màng phủ trơn, láng không thuận lợi cho chuột bò vào nên sản phẩm rau ít
bị hại ở giai đoạn thu họach trái như cà chua, ớt, dưa leo và đậu cove nếu như trồng
có làm giàn cao ráo. Có thể dùng màng phủ thay thế cao su bao quanh ruộng lúa,
ruộng rau tránh chuột vì rẽ tiền hơn cao su thường dùng.
9. Tăng giá trị sản phẩm:
Vì màng phủ cung cấp thêm ánh sáng cho cây, giúp màu sắc vỏ trái đẹp, trái không
tiếp xúc với mặt đất nên sạch sẽ, bán cao giá hơn và tỉ lệ trái loại bỏ cũng ít.
Nói chung, màng phủ nông nghiệp làm thay đổi tiểu khí hậu dưới tán cây, tạo điều

hoặc đất trồng lúa để trồng rau quanh năm.
- Làm thay đổi bộ mặt nông thôn, sản xuất theo hướng công nghiệp hoá và đời sống
người nông dân từng bước được nâng cao bởi thu nhập khá hơn.
IV. KỸ THUẬT SỬ DỤNG MÀNG PHỦ NÔNG NGHIỆP TRỒNG RAU
1. Chuẩn bị trước khi trồng:
- Lên liếp: Rất cần thiết vì có lên liếp thì bộ rễ cây mới phát triển tốt, tưới nước được
dễ dàng. Liếp cao trung bình 15-40 cm tuỳ theo mùa, mùa nắng lên liếp thấp, mưa
lên liếp cao.
Thông thường liếp đơn rộng 0,7 - 1,0 m trồng 1 hàng rau như ớt, cà phổi, cà chua,
dưa leo, khổ qua; sử dụng màng phủ khổ 0,9 m hoặc 1 m. Nhưng trồng dưa hấu, bí
đỏ, bí đao, bầu, mướp nên dùng khổ 1,2 m trồng 1 hàng trên liếp; lên liếp rộng 1 -
1,2 m vì bộ rễ chúng phát triển rất rộng.
Nếu trồng hàng đôi (2 hàng/liếp) đối với cà phổi, cà chua, ớt, dưa leo,đậu đũa, đậu
cove dùng màng phủ khổ 1,2 - 1,4 m. Trên đất ruộng, trồng hàng đôi có thể lên
liếp rộng 1,2 - 1,5 m trồng 2 hàng dưa leo, nh
ưng dùng 2 màng phủ (khổ 1 m) đậy
song song theo chiều dài liếp, chừa rảnh giữa rộng khoảng 10 cm và sâu 10 cm để
đi lại và tưới thêm lúc thu hoạch trái rộ sẽ cho năng suất tăng đáng kể.
Những nông dân trồng rau có kinh nghiệm sử dụng màng phủ nông nghiệp thích
dùng màng phủ khổ rộng hơn mặt liếp, trùm kín chân liếp vì khỏi phải làm cỏ xung
quanh mé liếp và giữ độ ẩm tốt hơn.
- Rãi phân lót: Gồm toàn bộ vôi, phân chuồng và khoảng 1/4-1/3 tổng lượng phân
hoá học. Bón bằng cách rãi phân trên toàn bộ mặt liếp, rồi xới trộn đều. Nên bón lót
lượng phân nhiều hơn trồng phủ rơm vì phân bón nằm dưới màng phủ ít bị
mất mác
và khi đã đậy màng phủ khó giở ra để bón phân.
- Cách phủ màng phủ: Trong mùa nắng, sau khi phơi đất, lên liếp, bón phân lót nên
tưới nước trên mặt liếp trước khi đậy màng phủ, đặc biệt ngay hàng sẽ trồng cây.
Mùa mưa, không phơi đất được sau khi cuốc lên liếp, bón phân lót (có thể bồi bùn
như ở huyện Gò Công Tây, Tiền Giang để vài ngày cho đất ráo, mặt đất hơi răn nứt)


- Xom lổ mặt đất: Dùng chày tỉa xom lổ đường kính rộng 7-8 cm. Độ sâu tùy cách
gieo hột: gieo thẳng (xom lổ cạn 2-3 cm), còn đặt cây con (xom sâu 5-7 cm).
- Xử lý mầm bệnh: Phun thuốc trừ nấm bệnh như Copper B (20 g/10 lít) hoặc
Validacin (20 cc/10lít) vào lổ trước khi đặt cây con .
2. Trồng cây:
Rãi một ít đất mịn hoặc rơm hoặc trấu mục vào trong lổ (không nên dùng nhiều tro
trấu, nhất là trong mùa nắng vì sức nóng của màng phủ và của tro làm cây con bị
hóc, phát triển yếu), gieo hộ
t hoặc đặt cây con vào lổ rồi lắp đất xung quanh gốc.
Có sử dụng màng phủ nên cấy cây con sớm hơn bình thường (cà chua, ớt khoảng
15-20 ngày thay vì 25-30 ngày). Nếu trồng trễ hơn cây cao quá, khi trồng trên màng
phủ gặp nắng mạnh, cây bị héo lá hoặc chóp ngọn chạm đất bị cháy, cây mất sức,
chậm phục hồi.
Cần xử lý côn trùng phá hại cây con bằng thuốc hột như Basudin 10H, Regent rãi
xung quanh gốc sau khi gieo hột hoặc sau khi cấy cây con (2 kg/1.000 m
2
).
3. Chăm sóc sau khi trồng:
-
Tưới nước:
Trồng - 2 tuần sau khi trồng: Bộ rễ cây còn nhỏ, ăn cạn chưa cần nhiều nước, chỉ
cần đủ ẩm nên dùng thùng vòi thùng búp sen tưới đều trên mặt liếp giống như tưới
nước trồng không màng phủ, tưới 3-5 lần/ngày trong mùa nắng. Chú ý tăng số lần
tưới vào buổi trưa, giúp làm giảm nhiệt độ mặt liếp, cây con ít bị sốc.
Để tránh cây con bị xoáy gốc có thể dùng rơm chặt ng
ắn 10 - 15 cm đậy trên hốc
sau khi gieo hoặc sau khi cấy. Ở những vùng gió nhiều, khi cây con lên khỏi mặt
màng phủ dùng một ít đất tấn xung quanh gốc giúp cây đứng vững. Giai đoạn này
cây con trong màng phủ sinh trưởng chậm hơn cây con phủ rơm, do sức nóng của

Các loại rau thu hoạch nhiều lần, trong thời gian thu trái cũng nên tưới phân hỗn
hợp N-P-K xen kẻ phân các đợt thu hoạch để kéo dài th
ời gian thu hoạch hơn và
giảm tỉ lệ trái đèo.