nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số tháng 3/2003 5
ThS. Nguyễn Hồng Bắc *
gày 29/5/1993 đại diện 67 quốc gia, trong
đó có Việt Nam tham gia khoá họp lần
thứ 17 Hội nghị Lahaye về t pháp quốc tế đ
nhất trí thông qua Công ớc Lahaye năm 1993
về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi
con nuôi giữa các nớc (Công ớc Lahaye
1993). Đây là công ớc đầu tiên mang tính phổ
cập và quan trọng nhất từ trớc đến nay trong
lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế. Công ớc đợc
cộng đồng quốc tế và các quốc gia đánh giá
cao. Cho đến nay đ có 50 nớc trở thành
thành viên của Công ớc (trong đó có nhiều
quốc gia châu á và Đông nam á nh Pêru,
Trung Quốc, Philíppin )
ở Việt Nam, xuất phát từ nhu cầu hội nhập
kinh tế quốc tế, chính sách cho ngời nớc
ngoài nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi,
việc Nhà nớc ta gia nhập Công ớc là hết sức
cần thiết. Bởi vì, trong những năm gần đây,
nhu cầu ngời nớc ngoài xin nhận trẻ em Việt
Nam làm con nuôi ngày càng tăng lên. Hàng
năm, có hàng ngàn trẻ em Việt Nam thuộc
diện bị bỏ rơi, bị mồ côi, tàn tật đợc cơ quan

Để tạo điều kiện cho ngời nớc ngoài
nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi sau khi
Nghị định số 68/CP có hiệu lực (ngày
2/1/2003), ngoài việc mở rộng kí kết hiệp định
hợp tác nuôi con nuôi với các nớc, Nhà nớc
ta cần sớm gia nhập Công ớc Lahaye năm
1993 vì:
- So với các nớc trong khu vực thì Việt
Nam là nớc có nhiều trẻ em làm con nuôi
ngời nớc ngoài, bởi vậy, việc tham gia Công
ớc sẽ tạo cơ sở pháp lí trong việc bảo vệ
N

* Giảng viên chính Khoa luật quốc tế
Trờng đại học luật Hà Nội nghiên cứu - trao đổi
6
Tạp chí luật học số tháng 3/2003

quyền lợi của trẻ em, đặc biệt là vấn đề bảo vệ
trẻ em Việt Nam sau khi đ đợc giải quyết
cho làm con nuôi ngời nớc ngoài.
- Việc gia nhập Công ớc tạo điều kiện cho
chúng ta có cơ chế hợp tác quốc tế rộng lớn với
các nớc trong lĩnh vực nuôi con nuôi, khắc
phục đợc hạn chế của hiệp định nuôi con nuôi
chỉ điều chỉnh quan hệ nuôi con nuôi phát sinh
giữa công dân hai nớc kí kết nhng thực tế

- Việc tham gia Công ớc Lahaye 1993
của Việt Nam làm cho cộng đồng quốc tế sẽ
hiểu rõ hơn thiện chí của Nhà nớc Việt Nam
trong việc bảo đảm các quyền con ngời nói
chung và quyền trẻ em nói riêng, qua đó sẽ
tăng cờng hỗ trợ về kĩ thuật, trang thiết bị, cơ
sở vật chất cho công tác bảo vệ và chăm sóc trẻ
em, góp phần giảm bớt tình trạng trẻ em có
hoàn cảnh bất hạnh.
- Việc tham gia Công ớc Lahaye 1993
không triệt tiêu khả năng kí kết các hiệp định
song phơng (Điều 39 Công ớc) mà trái lại
chính là cơ sở pháp lí quan trọng trong việc
đàm phán, kí kết các điều ớc quốc tế song
phơng về nhận con nuôi, tạo điều kiện
thuận lợi cho việc áp dụng Công ớc trong
quan hệ giữa Việt Nam với các nớc thành
viên Công ớc.
- Việc tham gia Công ớc có ý nghĩa quốc
tế lớn, đánh dấu bớc phát triển của Việt Nam
vào quá trình thống nhất hoá các quy phạm t
pháp quốc tế. Việc tham gia Công ớc là dịp
tốt để Việt Nam hoà nhập vào cộng đồng quốc
tế trong lĩnh vực t pháp quốc tế - lĩnh vực còn
mới mẻ nhng ngày càng trở nên quan trọng
đối với nớc ta trong thời kì mở cửa hiện nay.
Nh vậy, việc Việt Nam gia nhập Công
ớc Lahaye 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác
trong lĩnh vực nhận con nuôi giữa các nớc là
đòi hỏi tất yếu để giải quyết tốt vấn đề nhận

nhiệm vụ cho Bộ t pháp chủ trì, phối hợp với
Ban tổ chức - cán bộ Chính phủ và các bộ,
ngành hữu quan khẩn trơng xây dựng đề án
thành lập cơ quan con nuôi quốc tế, trình Thủ
tớng Chính phủ xem xét, quyết định. Hiện
nay, Bộ t pháp đang xây dựng đề án và hoàn
thiện trong thời gian tới.
Thứ hai, Công ớc Lahaye 1993 quy định:
Ngời mẹ chỉ có thể đồng ý cho trẻ làm con
nuôi sau khi đứa trẻ ra đời. Quy định này cũng
đợc ghi nhận trong pháp luật của hầu hết các
nớc. Nhng ở Việt Nam, vấn đề này cha
đợc quy định, điều này gây khó khăn, lúng
túng cho các nhà chức trách Việt Nam trong
quá trình thực hiện thủ tục nuôi con nuôi giữa
các nớc. Để gia nhập Công ớc, Việt Nam
cần quy định cụ thể về vấn đề này.
Thứ ba, về thời gian thử thách. Công ớc
Lahaye 1993 quy định: Trong thời gian thử
thách, nếu cơ quan trung ơng của nớc nhận
cho rằng nếu để cho cha mẹ nuôi tơng lai tiếp
tục chăm sóc trẻ không còn đáp ứng một cách
tốt nhất lợi ích của trẻ thì cơ quan này sẽ đa
trẻ ra khỏi gia đình cha mẹ nuôi tơng lai và
giao trẻ cho một gia đình khác chăm sóc (có sự
tham khảo ý kiến của cơ quan trung ơng nớc
gốc) hoặc thu xếp cho trẻ vào cơ sở nuôi dỡng
khác, trong trờng hợp cần thiết thì cơ quan
này có thể cho trẻ hồi hơng. Trong khi đó,
pháp luật Việt Nam không quy định về thời

quan hệ: Mối quan hệ giữa đứa trẻ và cha mẹ
đẻ và mối quan hệ giữa đứa trẻ và cha mẹ nuôi.
Đây là điểm khác biệt cơ bản giữa quy định
của pháp luật Việt Nam và quy định của Công
ớc. Khi gia nhập Công ớc, Việt Nam cũng
phải đặc biệt lu ý về vấn đề này.
Trong những năm qua, cùng với sự phát
triển của đời sống kinh tế x hội cũng nh sự
mở rộng các mối quan hệ hợp tác trên nhiều
lĩnh vực giữa Việt Nam với các quốc gia trên
thế giới, các quan hệ nuôi con nuôi giữa
công dân Việt Nam và ngời nớc ngoài,
(Xem tiếp trang 25)