nghiên cứu - trao đổi
28
Tạp chí luật học số 6/2004

TS. Bùi Ngọc Cờng *
1. Vit Nam, sau nhng nm ci cỏch,
i mi m ca v hi nhp vo nn kinh t
th gii, cú l mt trong nhng thnh cụng
ln nht ca phỏp lut v doanh nghip l ó
kin to c nhiu mụ hỡnh t chc kinh
doanh (cỏc loi hỡnh doanh nghip) cho cỏc
nh u t la chn.
Cho ti thi im hin nay, cỏc loi hỡnh
doanh nghip gm:
- Doanh nghip nh nc;
- Cỏc loi hỡnh cụng ty (cụng ty c phn;
cụng ty trỏch nhim hu hn 1 thnh viờn;
cụng ty trỏch nhim hu hn 2 thnh viờn tr
lờn; cụng ty hp danh);
- Doanh nghip t nhõn;
- Doanh nghip cú vn u t nc ngoi
(doanh nghip liờn doanh; doanh nghip 100%
vn nc ngoi);
- Ngoi cỏc loi hỡnh doanh nghip k
trờn cũn cú hp tỏc xó cỏc loi m hot ng
ca nú cng c coi nh mt loi hỡnh

thc tin phỏp lý quc t u khụng cú c
s thuyt phc.
Cú th minh chng vn nờu ra õy
qua ni dung ca phỏp lut hin hnh v
doanh nghip 100% vn nh nc; cụng ty
trỏch nhim hu hn mt thnh viờn. Nhng
* Ging viờn chớnh Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc lut H Ni nghiên cứu - trao đổi nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí l
uật học số 6/2004
29

doanh nghip ny, xột v phng din phỏp
lý, hon ton cú cựng bn cht (cú chng s
khỏc nhau l ch ngi u t thnh lp
cụng ty - doanh nghip 100% vn nh nc
thc cht l cụng ty trỏch nhim hu hn 1
thnh viờn l Nh nc). Tuy nhiờn, cỏc quy
nh hin hnh v thnh lp, t chc qun lý
ni b, quyn v ngha v, gii th i vi
cỏc doanh nghip ny li cú nhiu ni dung
khỏc nhau. Mt khỏc, vic xỏc lp a v
phỏp lý cho cỏc doanh nghip bng nhiu
o lut nh ó nờu cũn bc l nhng li
k thut khụng ỏng cú. Chng hn, cng l
cụng ty c phn, phỏp lut a ra khỏi nim
cụng ty c phn nh nc v cụng ty c phn

doanh nghip thnh mt chnh th, vi nhng
b phn cu thnh tng thớch, khụng mõu
thun nhau, khụng chng chộo lờn nhau. Cũn
vn xỏc lp cỏc quy nh ú trong mt vn
bn hay nhiu vn bn, ch n thun mang
tớnh k thut lp phỏp. V mt phng phỏp
lun, cú th thng nht phỏp lut v doanh
nghip trong giai on hin nay, vn c
bn cn phi gii quyt l phi cú quan im
ỳng n v tiờu chớ xỏc nh loi hỡnh
doanh nghip. Theo chỳng tụi, vic xỏc nh
loi hỡnh doanh nghip ( t ú cú c ch
iu chnh thớch hp) phi cn c vo mụ
hỡnh t chc kinh doanh.
V nguyờn tc, trong mi trng hp phi
xoỏ b tỡnh trng ly ch s hu lm tiờu
chớ phõn bit a v phỏp lý ca ch th
kinh doanh. Thay vo ú, cn phi da vo
tiờu chớ phỏp lý xỏc nh a v phỏp lý hay
t cỏch thng gia ca mi ch th tham gia
kinh doanh trờn thng trng. Bi vỡ, ch cú
nh vy mi cú c hi to ra mt bng phỏp
lý chung thng nht phự hp vi c im
mang tớnh bn cht ca th trng l bn thõn
nú luụn ũi hi s thng nht. Tt nhiờn,
doanh nghip dự c phõn loi (khụng ph
thuc vo hỡnh thc s hu) nu c t chc
theo cỏc mụ hỡnh kinh doanh khỏc nhau (cụng
ty c phn, cụng ty trỏch nhim hu hn,
doanh nghip t nhõn) s cú nhng c

nghiệp sau khi gia nhập thị trường thì sự hoạt
động (kinh doanh) của nó phụ thuộc vào “môi
trường” pháp lý bao gồm cả hệ thống pháp
luật thuộc nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau
như: Pháp luật về hợp đồng, pháp luật về đất
đai, pháp luật về thuế, pháp luật về lao động,
pháp luật về tín dụng, pháp luật về phá sản,
pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh
doanh… Sự bình đẳng, tính thống nhất trong
hoạt động của các doanh nghiệp hoàn toàn
phụ thuộc vào các quy định của hệ thống
pháp luật đó và đây mới chính là “sân chơi
chung” cho các doanh nghiệp. Như vậy, chức
năng của “Luật doanh nghiệp chung” không
phải và không thể tạo ra tính thống nhất, sự
bình đẳng trong hoạt động của các doanh
nghiệp trên thương trường.
(4)

Cũng cần phải lưu ý rằng xét dưới góc
độ kỹ thuật lập pháp hoàn toàn có thể xây
dựng được đạo luật chung về doanh nghiệp.
Nhưng vấn đề quan trọng hơn là phải có
những tư duy mới về tiêu chí phân loại
doanh nghiệp để từ đó có những thay đổi
lớn trong quy định về doanh nghiệp thì mới
tạo ra sự nhảy vọt về chất của pháp luật
doanh nghiệp. Nếu chỉ “sáp nhập” các luật
hiện hành vào một đạo luật thì chẳng khác
gì bỏ các “củ khoai tây” vào cùng một “rọ"