HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
VIỆN NCKH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
DỰ ÁN GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ
VÙNG KHÓ KHĂN NHẤT
TÀI LIỆU TẬP HUẤN
CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ,
HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS CỦA 17 TỈNH THAM GIA
DỰ ÁN GIÁO DỤC THCS VÙNG KHÓ KHĂN NHẤT
LƯU HÀNH NỘI BỘ
HÀ NỘI - Tháng 01-2010
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
1
BAN BIÊN SOẠN:
TS. Đặng Thị Thanh Huyền (Chủ biên)
TS. Đỗ Thị Thúy Hằng
TS. La Kim Liên
ThS. Nguyễn Thị Mai Phương
ThS. Lương Thị Thanh Phượng
ThS. Phạm Vĩnh Phúc
TS. Nguyễn Thành Vinh
Trình bày bìa: Lý Phương Thảo
Sửa bản in: Nguyễn Trường Sơn
Tài liệu tập huấn Cán bộ quản lý giáo dục THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án Giáo dục THCS vùng khó khăn nhất năm 2009
2
MỤC LỤC
Lời nói đầu 5
Phần thứ nhất: GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH 7
A. Chương trình tổng quát 7
B. Chương trình năm 2009: Hoạt động quản lý và lập KH phát triển

CNTT Công nghệ thông tin
CSVC Cơ sở vật chất
CNTT Công nghệ thông tin
CTGDPT Chương trình giáo dục phổ thông
GDĐT Giáo dục và Đào tạo
GV Giáo viên
HT Học tập
HS Học sinh
HV Học viên
KKN Khó khăn nhất
KH Kế hoạch
KT, KN Kiến thức, kỹ năng
KT, ĐG Kiểm tra, đánh giá
PPDH Phương pháp dạy học
THCS Trung học cơ sở
UBND Uỷ ban nhân dân
PTDTNT Phổ thông dân tộc nội trú
TBDH Thiết bị dạy học
TL Tự luận
TN Trắc nghiệm (khách quan)
Tài liệu tập huấn Cán bộ quản lý giáo dục THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án Giáo dục THCS vùng khó khăn nhất năm 2009
4
LỜI NÓI ĐẦU
Thực hiện Kế hoạch số 512/KH-BGD ĐT ngày 04/8/2009 của Bộ GD&ĐT
về tập huấn cán bộ quản lý giáo dục trung học cơ sở và hiệu trưởng trường
trung học cơ sở của 17 tỉnh tham gia dự án Giáo dục Trung học cơ sở vùng khó
khăn nhất, Viện nghiên cứu khoa học Quản lý giáo dục, Học viện Quản lý giáo
dục đã phối hợp với Dự án Giáo dục Trung học cơ sở vùng khó khăn nhất tổ
chức biên soạn tài liệu tập huấn dưới sự chỉ đạo của Cục Nhà giáo và Cán bộ

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) số 2384 – VIE về Dự án GD THCS vùng
KKN.
- Kế hoạch số 512/KH-BGD ĐT ngày 04/8/2009 của Bộ GDĐT về tập
huấn CBQLGD và hiệu trưởng cấp THCS của 17 tỉnh tham gia dự án GD THCS
vùng KKN.
- Nhu cầu thực tiễn về bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý trường học của
CBQL trường THCS vùng KKN.
2. Mục tiêu
Sau khi tập huấn, học viên sẽ được tăng cường năng lực quản lý trường
THCS vùng KKN, có thể thực hiện và vận dụng linh hoạt, sáng tạo các chủ
trương, chính sách, quy định về phát triển GD vùng khó khăn, đổi mới GD
THCS trong hoàn cảnh cụ thể của trường THCS vùng KKN.
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
7
3. Yêu cầu
- Kế thừa và phát triển các chương trình bồi dưỡng CBQLGD hiện hành
nhưng không trùng lặp với các chương trình mới triển khai.
- Nội dung tập huấn có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với điều kiện của
vùng KKN.
- Tăng cường kỹ năng thực hành, chú trọng sử dụng các thiết bị dạy học
hiện đại, sử dụng các phương tiện nghe nhìn theo hướng áp dụng có hiệu quả
công nghệ thông tin…
4. Đối tượng
- Hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng trường THCS, trường phổ thông
nhiều cấp học có cấp THCS, trường PTDTNT huyện có cấp THCS (sau đây gọi
chung là trường THCS) của 17 tỉnh tham gia dự án.
- Cán bộ, chuyên viên phòng giáo dục Trung học thuộc các Sở GDĐT và
Phòng GDĐT thuộc 17 tỉnh tham gia dự án.
5. Nội dung

Sau khi hoàn thành các yêu cầu của khóa tập huấn theo quy định, học viên
sẽ được cấp chứng nhận hoàn thành khóa tập huấn theo từng năm.
10. Giảng viên
Giảng viên là các chuyên gia giàu kinh nghiệm về chuyên môn nghiệp vụ,
giảng dạy và quản lý GD THCS đang công tác tại: Cục Nhà giáo và CBQLGD;
Vụ GD Trung học; Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Kế hoạch - tài chính; Vụ GD dân tộc,
Vụ GD thường xuyên; Các chuyên gia, giảng viên Học viện Quản lý GD; Viện
NCKH Quản lý GD; Trường bồi dưỡng cán bộ dân tộc trung ương và một số
trường đại học, Viện nghiên cứu.
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
9
11. Tổ chức thực hiện chương trình
Bộ GDĐT (Dự án GD THCS vùng KKN phối hợp với Cục Nhà giáo và
Cán bộ Quản lý cơ sở GD chủ trì) trực tiếp chỉ đạo; Viện Nghiên cứu khoa học
Quản lý GD, Học viện Quản lý GD chủ trì, phối hợp với Dự án GD THCS vùng
KKN tổ chức các lớp tập huấn cho hiệu trưởng và cán bộ quản lý cấp THCS 17
tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN
Tài liệu tập huấn Cán bộ quản lý giáo dục THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án Giáo dục THCS vùng khó khăn nhất năm 2009
10
B. CHƯƠNG TRÌNH NĂM THỨ NHẤT: HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ VÀ
LẬP KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN TRƯỜNG THCS VÙNG KKN
1. Mục tiêu
Kiến thức
Học viên có hiểu biết tổng quát về hoạt động lãnh đạo, quản lý nhà trường
THCS vùng KKN trong điều kiện tăng cường tự chủ trường học. Đặc biệt là kiến
thức về quản lý thực hiện chương trình dạy học theo chuẩn KT-KN, đổi mới hoạt
động dạy học, lập kế hoạch phát triển trường THCS, vùng KKN.
Kỹ năng

đối với trường THCS vùng KKN.
56 32 24
1 Những vấn đề chung 30 16 14
1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, văn hóa,
xã hội ảnh hưởng đến công tác quản
lý trường THCS vùng KKN.
4 2 2
1.2 Chủ trương, chính sách của Đảng
và Nhà nước, các văn bản quy
phạm pháp luật về phát triển GD
THCS vùng KKN.
10 4 6
1.3 Các yêu cầu đối với hiệu trưởng trong
quản lý trường THCS vùng KKN.
4 2 2
1.4 Giới thiệu chung về công tác quản
lý trường THCS.
12 8 4
2 Đổi mới quản lý hoạt động dạy
học ở trường THCS vùng KKN.
26 16 10
2.1 Quản lý hoạt động dạy học dựa
trên chuẩn kiến thức, kĩ năng.
6 4 2
2.2 Quản lý đổi mới PPDH ở trường
THCS vùng KKN.
10 6 4
2.3 Quản lý đổi mới hoạt động kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của HS ở
trường THCS vùng KKN.

Một số cản trở chủ yếu ảnh hưởng đến quản lý trường THCS vùng KKN:
- Khí hậu khắc nghiệt;
- Giao thông đi lại khó khăn;
- Thu nhập gia đình thấp;
- Những khác biệt về phong tục tập quán và ngôn ngữ;
- Tâm lý không ổn định của GV;
- Nhận thức của cha mẹ HS và cộng đồng về giá trị giáo dục còn thấp;
Một số câu chuyện về tình huống khó giải quyết trong công tác quản lý
trường THCS vùng KKN
Câu chuyện thứ nhất: Đi học xa, giao thông đi lại quá khó khăn phải ở lại
bán trú
Xã vùng biên giới Nà Hỳ, huyện Mường Nhé tỉnh Điện Biên gồm 17
bản, chủ yếu là dân tộc HMông, đời sống kinh tế còn gặp rất nhiều khó khăn,
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
13
tỷ lệ hộ đói, nghèo chiếm hơn 50%. Nhiều bản nằm cách xa trung tâm xã trên
chục cây số như Nậm Chua 5, Huổi Lai Khoang, Huổi Sam Lang Học sinh
đến trường THCS nhiều em không thể quay về nhà trong ngày mà phải ở lại
xung quanh trường… Phụ huynh HS đã dựng những căn lều tạm bợ, chỉ có 4
cọc tre và căng nilon phủ lên trên làm mái ở xung quanh khu vực trường
học… Trong hoàn cảnh như vậy thì nhà trường và phụ huynh không an tâm,
lòng thầy và trò lúc nào cũng phấp phỏng. Những ai chứng kiến cảnh đó
không khỏi chạnh lòng và càng khâm phục sự quyết tâm bám lớp, bám trường
của thầy cô giáo và HS nơi đây….
Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Chỉ huy bộ đội biên phòng (BĐBP) Điện
Biên về xây dựng nhà bán trú dân nuôi tại xã Nà Hỳ, huyện Mường Nhé, năm
2009, Đồn biên phòng Nà Hỳ phối hợp với UBND xã tiến hành khảo sát để làm
nhà bán trú dân nuôi trên địa bàn. Sau khi khảo sát, Đồn đã thống nhất xây
dựng nhà tại trường THCS xã Nà Hỳ. Niềm vui của thầy, trò và các phụ huynh

mắn có điều kiện đến trường dễ dàng vì bình quân mỗi em đến lớp phải trả từ 45
đến 200 nghìn đồng tiền đò/tháng. Với những gia đình khá giả thì số tiền ấy
chẳng thấm vào đâu. Nhưng với rất nhiều em có hoàn cảnh gia đình khó khăn là
điều không dễ. Xác định được nguyên nhân HS bỏ học nhiều do không có tiền đò
tới trường khiến những người quan tâm đến chất lượng GD ÐT cũng "đau đầu".
Điền vào bảng 1
Bảng 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý trường THCS vùng KKN
Các yếu tố tác
động TÍCH CỰC
đến việc đi học
THCS của trẻ vùng
KKN
Ảnh hưởng đến
quản lý trường
THCS
Các yếu tố CẢN
TRỞ việc đi học
THCS của trẻ
vùng KKN
Ảnh hưởng đến
quản lý trường
THCS
Các câu chuyện
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
15
Sự quan tâm của
đồn BP
Dựng nhà ở cho
HS nội trú

1. NĐ số 134/2006/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2006
Tên văn bản: Nghị định Quy định chế độ cử tuyển vào các cơ sở giáo dục
trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân
Trích yếu:
- Chế độ cử tuyển, nguyên tắc cử tuyển
- Quyền và nghĩa vụ của người học theo chế độ cử tuyển
- Tiếp nhận phân công công tác
- Bồi hoàn kinh phí đào tạo
2. QĐ số: 113/2007/QĐ-TTg ngày 20/7/2007
Tên văn bản: Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc phê
duyệt danh sách xã hoàn thành mục tiêu Chương trình phát triển kinh tế -
xã hội các xã vùng đồng bào dân tộc, miền núi, biên giới và vùng sâu, vùng
xa giai đoạn 1999 - 2005, bổ sung các xã, thôn, bản vào diện đầu tư của
Chương trình 135 giai đoạn II và xã vùng bãi ngang ven biển và hải đảo
vào diện đầu tư của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo giai đoạn
2006 – 2010.
Trích yếu:
1. Phê duyệt bổ sung danh sách 65 xã đặc biệt khó khăn của 20 tỉnh
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
17
2. Đối với các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu, các thôn,
bản đặc biệt khó khăn thuộc xã khu vực II bổ sung vào diện đầu tư Chương trình
135 giai đoạn II thực hiện các nhiệm vụ của Chương trình từ kế hoạch năm 2007
3. Các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển và hải đảo thuộc diện
đầu tư của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo giai đoạn 2006 - 2010
được hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu theo cơ chế và mức hỗ trợ đầu tư
cơ sở hạ tầng thiết yếu cho xã đặc biệt khó khăn của Chương trình 135 giai đoạn
II từ kế hoạch năm 2008
4. Hộ nghèo theo chuẩn nghèo quy định tại Quyết định số 170/2005/QĐ-

140.000đ/tháng/học sinh x 9 tháng/năm.
4. QĐ số: 301/2006/QĐ-UBDT Ngày 27 tháng 11 năm 2006
Tên văn bản: Quyết định của Uỷ ban dân tộc về việc công nhận 3 khu
vực vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển
Trích yếu:
- Công nhận các xã thuộc 3 khu vực và thôn đặc biệt khó khăn vùng dân
tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển.
- Ba khu vực vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển là
căn cứ thực hiện các chính sách đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, phù hợp với
trình độ phát triển của từng khu vực.
5. TTLT số 23/2008/TTLT/BGDĐT-BLĐTBXH-BTC ngày 28-4-2008
Tên văn bản: Thông tư hướng dẫn thực hiện Quyết định số 152/2007/QĐ-
TTg ngày 14-9-2007 của Thủ tướng Chính phủ về học bổng chính sách đối với học
sinh, sinh viên học tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
Trích yếu:
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
19
Đối tượng được hưởng học bổng chính sách quy định tại khoản 1 Điều 1
Quyết định số 152/2007/QĐ-TTg ngày 14 tháng 9 năm 2007 của Thủ tướng
Chính phủ về học bổng chính sách đối với học sinh, sinh viên học tại các cơ sở
giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân được hướng dẫn cụ thể như sau:1.
Học sinh, sinh viên hệ cử tuyển được quy định tại Nghị định số 134/2006/NĐ-
CP ngày 14 tháng 11 năm 2006 của Chính phủ quy định chế độ cử tuyển vào các
cơ sở giáo dục trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp thuộc hệ thống giáo dục
quốc dân.
2. Học sinh, sinh viên đang học tại các trường phổ thông dân tộc nội trú,
trường dự bị đại học, trừ học sinh, sinh viên là người dân tộc thiểu số đang được
hưởng chế độ học bổng chính sách quy định tại Quyết định số 82/2006/QĐ-TTg
ngày 14 tháng 4 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ về việc điều chỉnh mức học

giáo dục công tác ở trường chuyên biệt, ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc
biệt khó khăn.
Trích yếu:
Về chính sách đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục công tác ở trường
chuyên biệt, ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
8. Quyết định số 112/2007/QĐ-TTg ngày 20/7/2007
Tên văn bản: Quyết định Chính sách hỗ trợ các dịch vụ cải thiện và nâng
cao đời sống nhân dân, trợ giúp pháp lý để nâng cao nhận thức pháp luật thuộc
Chương trình 135 giai đoạn II.
Trích yếu: Về chính sách hỗ trợ các dịch vụ, cải thiện và nâng cao đời
sống nhân dân, trợ giúp pháp lý để nâng cao nhận thức pháp luật thuộc chương
trình 135 giai đoạn II
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
21
9. TT số 06/2007/TT-UBDT ngày 20/9/2007
Tên văn bản: Thông tư Hướng dẫn thực hiện mức Hỗ trợ các dịch vụ, cải
thiện và nâng cao đời sống nhân dân, trợ giúp pháp lý để nâng cao nhận thức
pháp luật theo Quyết định 112/2007/QĐ-TTg
Trích yếu:
- Thông tư này hướng dẫn thực hiện Quyết định số 112/2007/QĐ-TTg
ngày 20/7/2007
- Thực hiện chính sách phải đảm bảo đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng
nội dung hỗ trợ và lồng ghép với các chính sách có cùng nội dung, mục tiêu do
các Bộ chuyên ngành và địa phương đang thực hiện trên địa bàn.
- Tổ chức thực hiện Chính sách hỗ trợ dịch vụ, nâng cao đời sống nhân dân
bằng nguồn vốn thuộc Chương trình 135 giai đoạn II theo quy định tại Thông tư số
676/2006/TTLT-UBDT-KHĐT-TC-XD-NNPTNT ngày 8/8/2006 về hướng dẫn
thực hiện Chương trình 135 giai đoạn II và những quy định cụ thể tại Thông tư này.
10. Thông tư 59/2008/TT-BGDĐT ngày 31/10/2008

- Đối với học sinh dân tộc thiểu số nghèo thuộc diện học ở trường nội trú
mà tham dự học ở các trường công lập, bán công thì được cấp học bổng bằng
50% số học bổng của học sinh nội trú.
14. Quyết định số 49/2008/QĐ-BGDĐT ngày 25 tháng 8 năm 2008
Tên văn bản: Quyết định ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của
trường phổ thông dân tộc nội trú
Trích yếu: Quy chế này quy định về tổ chức và hoạt động của trường phổ
thông dân tộc nội trú bào gồm: tổ chức và quản lý trường; công tác tuyển sinh; tổ
chức các hoạt động giáo dục trong trường; nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu
trưởng, giáo viên, nhân viên và học sinh
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
23
15. Quyết định số 152/2007/QĐ-TTg ngày 14/9/2007
Tên văn bản: Quyết định về học bổng chính sách đối với học sinh, sinh
viên học tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân
Trích yếu: Về học bổng chính sách đối với học sinh, sinh viên học tại các
cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân
16. Quyết định số 194/2001/QĐ-TTg
Trích yếu: Về điểu chỉnh mức học bổng chính sách và trợ cấp xã hội đối
với HS, SV là người DTTS tại các trường đào tạo công lập tại QĐ số
1121/1997/QĐ-TTg
17. Quyết định 82/2006/QĐ-TTg và Thông tư 43/2007
Trích yếu: Về việc điều chỉnh mức học bổng chính sách đối với HS, SV
là người DTTS học tại các trường PTDTNT và DBĐH tại QĐ 194/2001/QĐ-
TTg
Đối tượng và phạm vi: HS, SV là người DTTS đang học tại trường
PTDTNT và DBĐH
18. TTLT số 50/2008/TTLT-BGDDT-BNV-BTC ngày 9/9/2008
Tên văn bản: Thông tư liên tịch Hướng dẫn thực hiện chế độ trả lương

Tên văn bản: Nghị quyết Phê chuẩn chế độ đối với học sinh nội trú dân
nuôi, cấp dưỡng, giáo viên quản lý các lớp nội trú dân nuôi, giáo viên mềm non
dân lập trên địa bàn tỉnh Lào Cai
Tài liệu tập huấn giảng viên, Bồi dưỡng CBQLGD THCS, Hiệu trưởng trường THCS
của 17 tỉnh tham gia Dự án GD THCS vùng KKN, Hà Nội, 14-15/01/2010
25