GỢI Ý PHÂN TÍCH BÀI THƠ SÓNG
CỦA XUÂN QUỲNH I. NHỮNG LƯU Ý VỀ TÁC GIẢ XUÂN QUỲNH
- Xuân Quỳnh là nhà thơ tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ thời chống Mỹ, cũng là
gương mặt đáng chú ý của nền thơ Việt Nam hiện đại.
- Quê ở thôn La Khê, xã Văn Khê, một vùng có nghề dệt lụa nổi tiếng. Mồ côi
mẹ từ nhỏ, không sống gần cha. Niềm khao khát tình thương, tình yêu, mái ấm gia
đình, sự nhạy cảm với tình mẫu tử ở Xuân Quỳnh có lẽ còn do bắt nguồn từ một tuổi
thơ nhiều thiệt thòi.
- Nhà thơ khởi đầu từ sân khấu, nhưng mê thơ nên rời bỏ để hoạt động văn
học. Xuân Quỳnh sớm được chú ý, nhưng lại phải vượt qua nhiều khó khăn để có thể
gắn bó với thơ.
- Bản sắc thơ Xuân Quỳnh tươi tắn, hồn hậu và nồng nhiệt. Thơ Xuân Quỳnh là
tiếng lòng của một tâm hồn gắn bó thiết tha với cuộc đời, con người, khao khát tình
yêu, trân trọng, chăm chút cho hạnh phúc bình dị đời thường.
- Thơ tình yêu là một mảng đặc sắc ở Xuân Quỳnh. Đó là tiếng thơ bày tỏ trực
tiếp những khát khao sôi nổi, mãnh liệt mà chân thành, tự nhiên của một trái tim phụ
nữ trong tình yêu.
II. CẢM NHẬN CHUNG VỀ BÀI THƠ
- Bài thơ được viết trong chuyến đi của Xuân Quỳnh về vùng ven biển Diêm
Điền, tỉnh Thái Bình, ngày 29.12.1967.
- Bài thơ có một âm hưởng dào dạt, nhịp nhàng, gợi ra các nhịp con sống liên
tiếp gối nhau, lúc tràn lên sôi nổi, lúc êm dịu lắng lại. Thể thơ 5 chữ với những dòng
thơ thường là không ngắt nhịp, cùng với sự trở đi trở lại, bồi hoàn của hình tượng
sóng đã tạo ra nhịp điệu và âm hưởng ấy. Nhưng sự mô tả nhịp điệu bên ngoài (sóng)
là để diễn tả nhịp bên trong của tâm hồn: những đợt sóng của tình yêu khao khát, dào
dạt, sôi nổi và da diết sâu lắng. Mượn sóng để nói khát vọng tình yêu, nhà thơ đã tìm
được một hình tượng thật xác đáng và đẹp.
- Kết cấu hình tượng của bài thơ, nổi lên bao trùm là hình tượng “sóng”, nhưng

sắc thái cụ thể, gợi cảm, mỗi nét tâm trạng đều trở lại một điệp khúc, như những vòng
sóng nối nhau, dội lại, cộng hưởng và lan toả.
Sóng nhớ tới bờ: Ngày đêm không ngủ được > Con nào chẳng tới bờ. Dù
muôn vàn cách trở.
Em nhớ đến anh: Cả trong mơ còn thức > Nơi nào em cũng nghĩ. Hướng về
anh một phương.
4. Nhạy cảm với thời gian, ý thức về thời gian gắn với niềm lo âu và khát khao
trong hiện tại:
Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa
Nhưng âu lo mà không dẫn đến thất vọng. Trái lại, càng sống hết mình, mãnh
liệt hơn. Vượt lên tất cả là sự dâng hiến:
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ
Đó là niềm khát khao dâng hiến, đồng thời cũng là ước muốn vĩnh viễn hoá
tình yêu của mình để nó sống mãi với thời gian. Đặt bài thơ vào hoàn cảnh cuộc
kháng chiến chống Mỹ, đó là biểu hiện của một thái độ sống tích cực .
5. Bài thơ thể hiện những cung bậc của tình yêu có khi mạnh mẽ, táo bạo,
nhưng ở đây vẫn mang đậm bản sắc của trái tim người phụ nữ Việt Nam, nồng nhiệt
mà cũng rất đôn hậu. Đó cũng là lý do khiến người đọc yêu thích bài thơ và tiếng
thơ Xuân Quỳnh trở thành tiếng hát từ trái tim yêu của người phụ nữ nước Việt.