BÀI 6: KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH
(Presentation skills)
I. Các bước chuẩn bị cho bài thuyết trình
Thuyết trình, hay nói trước đám đông có thể là ám ảnh hay ác mộng của
bạn. Nhưng nếu là một con người cầu tiến, muốn thành đạt, việc truyền tải
ngôn ngữ trước nhiều người là cơ hội để bạn thể hiện sự tự tin và bản lĩnh của
mình.
Kỹ năng thuyết trình vốn luôn được đưa vào quá trình giảng dạy cho học
sinh từ cấp 1 thông qua hình thức giơ tay phát biểu. Lớn lên một chút, thầy cô tổ
chức một số buổi kể chuyện hay thuyết trình văn học. Tất cả đều có một điểm
chung, chưa hướng dẫn được cho học sinh, sinh viên những cách, những phương
pháp cụ thể để truyền tải được điều mình nói vào đầu người nghe, nếu có thì chỉ là
đến tai người nghe mà thôi. Hầu hết học sinh, sinh viên ở các trường học Việt khi
thuyết trình đều học thuộc lòng và đọc như trả bài trước lớp. Tất cả đều chưa có
được khả năng nói chuyện, trình bày chính kiến của mình để mọi người có thể
nghe, đánh giá và suy nghĩ.
Để thuyết trình hiệu quả, chúng ta cần biết: Thuyết trình là quá trình truyền
đạt thông tin nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể: HIỂU, TẠO
DỰNG QUAN HỆ, và THỰC HIỆN.
Xây dựng một bài thuyết trình gồm 3 bước: Phân tích, Cấu trúc, Thực hiện.
* Thứ nhất, bạn cần xác định mục tiêu của việc thuyết trình, ví dụ cái bạn
muốn người nghe hiểu là gì, quan hệ bạn muốn tạo dựng là gì, với ai và cái bạn
muốn người nghe thực hiện.
* Thứ hai, bạn cần phân tích người nghe bằng cách hãy suy nghĩ về chủ đề
thuyết trình dưới góc độ của người nghe, tập trung vào kiến thức của họ về vấn đề
bạn thuyết trình đến đâu, ngôn ngữ sử dụng như thế nào, mối quan tâm của họ là gì,
những định kiến, tâm trạng, quan hệ của người nghe…
* Thứ ba, là lúc bạn thực hiện phân tích các ý tưởng và xây dựng mạch ý
tưởng.
Về cấu trúc, nhìn chung, một bài thuyết trình thường được chia làm 3 phần:
Mở đầu, nội dung và kết thúc. Tại sao vậy? Cấu trúc này mang lại cho người nghe

Khoa Việt Nam. Với phong cách thoải mái đút tay 1 bên túi quần, nụ cười luôn
thường trực trên gương mặt ông đã tạo 1 không khí thân thiện và cởi mở với những
thanh niên trẻ.
2. Nội dung
- Xác định rõ mục đích của buổi thuyết trình
- Xác định những điểm chính mà bạn mong muốn người nghe khi ra về sẽ
nắm bắt được (có như vậy bạn mới tìm ra phương thức nhấn mạnh những nội dung
quan trọng trong bài thuyết trình)
- Xây dựng dàn cho bài thuyết trình 1 cách logic nhất ( đủ 3 phần : giới
thiệu, nội dung và kết luận): có 3 bước : động não ( Tìm ý chọn ý -> sắp xếp ý)
- Xác định thời lượng cho từng phần của bài thuyết trình.Điều này rất quan
trọng, bởi tâm lí người nghe là không muốn nghe 1 bài diễn văn quá dài dù nó có
hấp dẫn đến đâu. Đặc biệt nếu trong sự hạn hẹp về thời gian thì bạn phải phân bổ
thời lượng hợp lí để có thời gian đi sâu vào phần quan trọng nhất
3. Hình thức
a. Địa điểm:
- Nếu xác định được số lượng người tham gia bạn sẽ dễ dàng lựa chọn địa
điểm phù hợp với lượng người đó. Bên cạnh đó cần chọn địa điểm phù hợp với nội
dung thuyết trình. Chương trình “ Hành trình du học lấy địa điểm Văn Miếu –
Quốc Tử Giám làm nơi tổ chức. Đó là địa điểm phù hợp với lượng khách mời
không quá lớn, phù hợp với tính chất khuyến học của chương trình bới Quốc Tử
Giám là trường đại học đầu tiên của Việt Nam.
- Trước buổi thuyết trình cần sắp xếp nội thất, khung cảnh địa điểm. Với
một bài thuyết trình về văn học nghệ thuật bạn có thể chọn địa điểm ngoài trời,
trang trí căn phòng ấn tượng với tranh, hoa , tượng,,,,Nhưng với một buổi thuyết
trình về đề tài khoa học bạn không cần sắp đặt căn phòng quá cầu kì với các đồ
trang trí.rườm rà
- Tập nói trước ở địa điểm đã chọn. Nếu ở ngoài trời thì cần tăng âm thanh.
Nếu trong phòng nhỏ điều chỉnh âm lượng vừa phải là khôn ngoan. Lưu tâm đến độ
sáng của địa điểm để bạn có thể đọc được những ghi chú của bản thân và cả người

hãy tưởng tượng ra cảnh mình đang diễn thuyết say sưa, tiếng nói thanh thoát, rõ
ràng, lòng đầy tự tin. Phải thấy nó sinh động như thật và càng chi tiết càng tốt.
Hình dung nó từ bước đầu tiên cho đến khi kết thúc…
Não bộ của chúng ta là một cơ quan khá thú vị, nó không thể phân biệt sự
khác nhau giữa những hoạt động thực sự và giả định. Giống như vậy, bạn cũng có
thể hoàn thiện khả năng diễn thuyết của mình bằng cách hình dung tưởng tượng
khán giả đang lắng nghe bạn nói. Sự luyện tập này là một quá trình tạo nên sự quan
hệ giao tiếp một cách tự nhiên, cho dù là bạn tự nói trước gương một mình hay
trước nhiều người cũng thế.
Đây là kinh nghiệm của nhiều diễn giả nổi tiếng, họ từng là những người rụt
rè, xấu hổ, thậm chí có tật nói lắp và ngọng nghịu, nhưng nhờ phương pháp luyện
tập này nên họ đã dẹp bỏ được nỗi sợ nói chuyện trước đám đông, trở thành những
bậc diễn thuyết lừng danh. Luyện tập như thế, bạn sẽ thấy ngày càng bình tĩnh, bớt
căng thẳng, bạn sẽ ngày càng bạo dạn, vững tâm và tự tin hơn.
II. Các giai đoạn trình bày bài thuyết trình
1. Phần mở đầu
a. Đưa ra một thông báo hoặc thống kê theo cách làm cho người khác phải
giật mình.
b. Hãy bông đùa một chút: và dĩ nhiên là có liên quan đến chủ đề. Không
phải ai cũng thích sự hài hước và sẽ hơi mạo hiểm nếu bạn hoàn toàn không biết gì
về người nghe, nhưng thực sự sẽ không có cái gì có thể đánh gục khán giả của bạn
hiệu quả bằng những tiếng cười thoải mái.
c. Đưa ra những trích dẫn phù hợp ( hoặc câu danh ngôn nổi tiếng )
Ngoài việc trình bày cho mọi người hiểu về chủ đề, bạn cũng có thể tạo ra sự
tín nhiệm từ phía người nghe bằng cách chứng minh rằng bạn nắm rõ về đề tài
mình nói đến mức có thể tìm ra những trích dẫn vô cùng phù hợp.
d. Thuật lại một câu chuyện có liên quan
Hầu hết mọi người chỉ diễn thuyết một vài lần trong đời nhưng chúng ta lại kể
chuyện hằng ngày. Kể ra một câu chuyện nào đó có thể là cách thoải mái và tự
nhiên để tạo đà cho phần còn lại của bài diễn văn.

tin, chuyên nghiệp, và đáng tin cậy ở chính bạn.
Ko nên di chuyển quá nhanh hoặc quá chậm gây phản cảm cho người nghe. Cần
chú ý khi đi lên bậc thuyết trình vì không có gì làm cho sự tin cậy của thính giả đối
với bạn giảm đi bằng những việc đại loại như vấp té trên đường bước lên trước
người nghe
c. Phương tiện trợ giúp (visual aid):
Sử dụng các thiết bị hỗ trợ một cách bài bản, chính xác. Thường là
powerpoint, tranh ảnh, đồ thị…Các phương tiện nhìn nên:
- Đủ lớn để khán giả có thể thấy rõ.
- Được đặt tại vị trí dễ nhìn, không đứng che tầm nhìn khán giả.
- Đơn giản và dễ hiểu: Các câu thể hiện trên màn hình cần đơn giản, ngắn
gọn và nêu ra ý chính mà thôi. Mục đích của các câu này là để giúp người thuyết
trình dễ dàng theo sát được nội dung theo cách logic nhất, đồng thời giúp người
nghe tiện theo dõi và tránh được sự rườm rà. Mỗi trang thuyết trình (slide) cần từ 3
đến 5 câu là hợp lý.
d. Giao lưu khán giả :
- Thỉnh thoảng hỏi xem sự nắm bắt của khán giả tới đâu . Bác Hồ đã có
câu nói nổi tiếng: ”Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” rất hiệu quả.
- Đặt câu hỏi liên quan đến nội dung cần nói, để khán giả được suy nghĩ
trước, và họ sẽ cảm thấy liên quan hơn và dễ tiếp thu hơn. Khi đó người thuyết
trình phải phản ứng nhanh, làm sao vẫn dẫn câu chuyện theo ý ban đầu của mình,
đừng để bị câu trả lời của khán giả làm lạc đường.
e. Giải quyết câu hỏi:
- Nêu rõ cho khán giả biết thời điểm đặt câu hỏi ( sau mỗi đoạn nói, sau khi
kết thúc, hay bất cứ lúc nào ) phù hợp với buổi thuyết trình hôm đó. Cũng có thể
giới hạn số câu hỏi và yêu cầu từng người hỏi một.
- Đối với các câu hỏi cố tình dồn bạn vào chân tường, hãy mỉm cười và
bình tĩnh tìm một câu trả lời tích cực.
Nếu bạn không biết câu trả lời, có thể nói “ Hiện tôi chưa có câu trả lời, bạn
có thể để lại danh thiếp, và tôi chắc chắn sẽ gửi câu trả lời cho bạn sau “ Tuy

- Giữ liên lạc với những người tham gia
IV. Kỹ Năng Thuyết Trình: 8 Điều Cần Tránh
1. Đừng đọc
Không nên đọc một bài phát biểu đã viết sẵn trên giấy. Trong trường hợp bạn
có một bài phát biểu dài, chỉ nên đọc các trích dẫn, số liệu phức tạp.
Khi bạn thuyết trình với powerpoint, tuyệt đối không nhìn vào và đọc – khán
giả có thể tự làm điều đó. Khi slide hiện ra, bạn nên ngừng một khoảng thời gian để
khán giả đọc (đằng nào thì họ cũng chẳng để ý những gì bạn nói khi đó).
Đọc những gì đã viết sẵn hoặc trên powerpoint thể hiện sự thiếu tôn trọng
đối với khán giả. Nó có nghĩa là: “Khán giả không hề quan trọng đối với tôi nên
thậm chí tôi không cần học thuộc các thông tin đó khi trình bày”.
2. Đừng thờ ơ
Nếu bạn nói như thể khán giả không tồn tại, bằng cách nói chuyện với bức
tường phía sau hoặc những ánh mắt thiếu tập trung thì có nghĩa bạn đang nói với họ
rằng họ không đáng để bạn chú ý đến. Đôi khi bạn làm vậy nhằm giảm bớt nỗi lo
lắng khi mọi người đều hướng mắt vào mình. Vì vậy, mấu chốt là bạn cần thật sự
tự tin, chiến thắng nỗi sợ nói trước đám đông.
3. Đừng lừ đừ
Nguyên tắc chung khi nói trước đám đông là đứng thẳng người. Một điều
cần lưu ý là không nên cho tay vào túi quần khi nói. Mặc dù trong một số trường
hợp, cử chỉ này được coi là bình thường. Bàn tay chính là ngôn ngữ cơ thể có tác
động mạnh nhất khi nói trước công chúng.
4. Đừng nói “à”, “ừm”, “ờ”
Chúng ta rất thường sử dụng những từ như “à”, “ừm” và “ơ” khi chúng ta
suy nghĩ. Điều này ngụ ý bạn có vẻ không chắc chắn lắm. Khán giả sẽ cảm thấy
khó hiểu và không tin tưởng những gì bạn nói.
5. Đừng hấp tấp
Khi bạn cảm thấy lo lắng, một phản ứng là bạn có thể là tăng nhanh tốc độ
nói, vì trong tiềm thức bạn muốn cố gắng kết thúc phần thuyết trình càng sớm càng
tốt. Khi bạn nói chuyện tốc độ nhanh, người nghe nhiều khả năng sẽ bỏ lỡ hay quên

trọng trong bài thuyết trình của bạn nếu không nhấn giọng. Nghiên cứu cho thấy,
những từ ngữ được nhấn mạnh, sự chú ý của khán giả tăng lên gấp 3 lần so với từ
ngữ bình thường.
2. Nhịp điệu
Nhịp điệu là tốc độ lời nói của bạn. Những người nói nhanh thường có khả
năng tư duy nhanh nhạy và hiểu biết hơn, do đó tạo được uy tín, sự tin cậy và
thuyết phục được khán giả.
Tốc độ nói trung bình của chúng ta là 100 – 120 từ/phút, trong khi khả năng
nghe lại cao gấp 3 lần (theo wiki). Nghĩa là nếu ta chỉ nói với tốc độ trung bình,
khán giả sẽ còn thời gian để suy nghĩ những lập luận phản biện. Nói nhanh sẽ khiến
tâm trí người nghe bị cuốn theo và không thể tập trung vào điều đó.
3. Từ đệm
Từ đệm như “à”, “ừm”, “ờ” là một trong những lỗi phổ biến và khó sửa của
hầu hết mọi người khi thuyết trình. Để khắc phục, một số diễn giả thường lặp lại
hai hoặc ba từ đầu tiên của câu để trí não họ có thể bắt kịp và hoàn chỉnh ý tưởng
sắp trình bày. Một số khác có thể nói “Tốt rồi” ở cuối mỗi câu như thể đang kiểm
tra liệu người nghe có hiểu điều họ nói không.
4. Âm vực
Âm vực là độ cao, thấp của giọng nói. Để thuyết trình hiệu quả, âm vực thấp,
tức là giọng trầm là tốt nhất. Giọng trầm được cho là biểu thị cho sức mạnh và thể
hiện sự chân thành, đáng tin cậy. Rất nhiều diễn giả đã khổ luyện để có làm trầm
giọng của mình. Một số thậm chí còn uống trà nóng trước khi thuyết trình để tạo ra
chất giọng vang và trầm ấm.
5. Âm lượng
Rõ ràng bạn sẽ chẳng thể thuyết phục được ai nếu họ không nghe thấy bạn
nói gì. Có 2 yếu tố ảnh hưởng đến âm lượng giọng nói của bạn.
Khách quan là các thiết bị khuyếch đại âm thanh khi thuyết trình. Hãy kiểm tra thật
kỹ để đảm bảo chúng hoạt động tốt và mọi vị trí trong khán phòng đều có thể nghe
tiếng nói của bạn.
Chủ quan là kỹ thuật lấy hơi của bạn. Để giọng nói có âm lượng cao và hơi

và đọc to, rõ ràng.
Hiểu rõ chủ đề định nói
Người nghe sẽ lúng túng nếu không biết người diễn thuyết đang nói về chủ
đề gì. Hãy chuẩn bị kỹ lưỡng nội dung và các yếu tố liên quan để làm nổi bật lên
điều bạn muốn nói.
Hiểu người nghe
Phòng họp của những kẻ huênh hoang khoác lác sẽ khác phòng họp của
những người giản dị và đúng mực. Bằng việc đánh giá đối tượng của buổi diễn
thuyết, bạn có thể lựa chọn nên và không nên nói điều gì.
Hãy nhìn lướt qua người nghe
Bạn nên nhìn vào những người khác nhau hơn là nhìn vào một điểm cố định.
Nếu điều đó làm bạn không thoải mái, hãy nhìn phía trên đầu họ hơn là nhìn vào
mặt họ.
Nói với âm lượng lớn hơn
Kể cả có một cái micrô, nếu bạn muốn những người đứng cuối cùng cũng có
thể nghe thấy bạn rõ như bạn đang đứng cạnh họ. Đừng hét mà hãy nói thật to.
Nói có âm điệu
Tốc độ nói của bạn nên phù hợp với tính chất của buổi họp. Nếu bạn nói
nhanh quá, mọi người tưởng là bạn muốn nhanh rời khỏi buổi họp và họ sẽ không
để ý những gì bạn nói. Nếu bạn nói chậm quá, có thể bạn sẽ nghe thấy những tiếng
ngáy của người ngủ gật. Bây giờ bạn đã biết những điều cơ bản và tốt nhất của kỹ
năng thuyết trình.
Trong trường hợp đọc bài điếu văn
Đây là một cơ hội để nói trước mọi người mà không một ai mong muốn.
Thật khó khi có một bài diễn văn bao gồm cả sự ra đi của một người và hy vọng về
một sự tồn tại của họ.
Tóm tắt cuộc đời
Nội dung chính trong bài phát biểu của bạn nên là những ảnh hưởng tốt của
người đã mất khi họ còn sống. Kể lại câu chuyện cuộc đời của họ, đặc biệt là cách
mà họ làm cho những người khác yêu quý, và vai trò của họ như là cha mẹ, bạn bè

Hãy chuẩn bị trước
Nếu bạn đã viết trước một vài chữ, tổ chức trao giải cho bạn sẽ thấy rằng bạn
đón nhận giải thưởng một cách nghiêm túc và thực sự đó là niềm tự hào lớn của
bạn. Bạn nên luyện tập nó trước buổi lễ để có thể xuất hiện một cách tự nhiên và
đừng quên những cái tên quan trọng.
Được chuẩn bị
Trước khi cơ hội nói trước mọi người đến và buộc bạn phải thể hiện tài ăn
nói của mình, bạn cần nhớ rằng điều làm nên một người ăn nói tốt là sự tự tin. Sự
tự tin, đến lượt nó, bắt nguồn từ những cơ sở/chứng cứ tốt. Nếu bạn trực tiếp tham
gia vào từng công việc/công đoạn, bài phát biểu của bạn sẽ rất tự nhiên và người
nghe sẽ rất chủ động nghe. Bạn sẽ được xem như là một chuyên gia.