Bài Tiểu Luận
CHUYÊN ĐỀ BÁO CHÍ VỚI KINH TẾ
Đề Tài:
Những yêu cầu đối với nhà báo
viết về kinh tế trong quá trình
hội nhập toàn cầu
1
LỜI NÓI ĐẦU
Chúng ta đang bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra và đòi hỏi
không ít thách thức đối với các cấp lãnh đạo, các nhà quản lý, các cơ quan chức
năng… Trong đó có cả lĩnh vực báo chí của chúng ta.
So với những dòng báo chí khác như: Báo chí chính trị; Báo chí văn hóa
– xã hội,… báo chí kinh tế ở nước ta là một trong những mảng còn hết sức mới
mẻ trog làng báo Việt Nan. Đến nay, chưa có một công trình nghiên cứu tổng thể
bào về lĩnh vực này.
Khác với phóng viên trong các lĩnh vực khác, để trở thành một nhà báo
kinh tế chuyên nghiệp, điều đầu tiên cần là: chúng ta phải có một cái nền những
kiến thức kinh tế sơ đẳng nhất, sau đó mới là những kỹ năng báo chí.
Với đề tài tiểu luận các Chuyên đề báo chí, phần Chuyên đề Báo chí với
kinh tế là: “Những yêu cầu đối với nhà báo viết về kinh tế trong quá trình hội
nhập toàn cầu” chúng tôi sẽ làm rõ một số vấn đề mà người phóng viên kinh tế
cần phải có để tác nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài tiểu luận về chuyên đề báo chí với kinh tế
này, chúng tôi cũng không thể nói hết được những ý kiến, những bài phân tích
của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực báo chí và kinh tế.
2
NỘI DUNG
I. TOÀN CẦU HÓA VÀ BỨC TRANH CỦA KINH TẾ HIỆN NAY:
Chúng ta bắt đầu câu chuyện làm ăn quốc tế bằng hình tượng về “Con
đường tơ lụa”. Khi người Trung Quốc mở con đường trao đổi hàng hóa với
người Ả Rập thì trong lịch sử của loài người, đây là sự kiện đầu tiên mở đường

thể có những sản phẩm tốt, tác phẩm tốt nếu bản thân người viết không nắm
được vấn đề, tìm hiểu vấn đề.
Tất nhiên, phỏng viên sẽ không thể viết được những bài chuyên sâu trong
lĩnh vực kinh tế nếu thiếu kiến thức. Chảng hạn sẽ không thể viết “hay”, viết
“trúng”, về tổ chức thương mại thế giới nếu chính họ không hiểu về WTO, quan
hệ của Việt nam với tổ chức này hay những lợi ích mà Việt nam có được khi gia
nhập WTO. Hoặc viết về ODA , nếu không hiểu cơ chế cho vay ODA các nước
dành cho Việt nam thế nào có lẽ cũng sẽ khó viết.
Kiến thức về chuyên môn kinh tế, mặt khác sẽ tạo cho người viết sự tự tin
khi tiếp nhận với các đối tượng cần phỏng vấn. Chắc chắn, ta không thể đến gặp
chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, Phạm Chi Lan, … mà không có gì trong đầu,
hay cũng không thể xin phỏng vấn Tom Cannon (Giáo sư hàng đầu về hoạch
định Kinh tế của Anh mới sang Việt Nam) khi bản thân người phóng viên không
giỏi về kinh tế, không am hiểu về kinh tế thế giới hay mối tương quan giữa kinh
tế Việt Nam với kinh tế thế giới.
Yếu tố thứ hai cần chú trọng là vấn đề cập nhật thông tin, kiến thức
kinh tế là kiến thức gốc, nếu không bám sát sự kiện, theo dõi sự kiện, các yếu tố
thị trường, thông tin từ thị trường toàn cầu, phóng viên sẽ bị “cũ”, lạc hậu và sai
lệch khi viết bài.
Một ví dụ rõ nét là khi viết về chứng khoàn, ngoài kiến thức nền người
viết phải nắm được chỉ số giao dịch, các biến động về chứng khoán trong ngày.
Tất yếu bài viết phải lý giải được đằng sau biến động ấy là “cái gì đang xảy ra?”,
“Nó sẽ tác động đến thị trường chứng khoán như thế nào” và liệu ta có thể “dự
báo” cho những ngày tới. Hoặc viết về Bất động sản, người viết không chỉ phải
5
nắm vững luật mà còn phải cập nhật, có các nguồn tin mới và nóng để viết. Tóm
lại đã làm báo kinh tế thì bản than người viết phải là những chuyên gia kinh tế,
thực sự am hiểu những lĩnh vực mà họ đang phụ trách.
Một điểm đáng lưu ý trong vấn đề này là cập nhật thông tin không chỉ từ
phía thị trường mà phóng viên kinh tế phải có thêm các thông tin từ đối tác, từ

trau dồi cọ xát, thể hiện mình bằng tác phẩm để xin gặp các VIP. Họ không chỉ
trả lời phỏng vấn, mà họ sẽ chía sẻ với mình những điều họ nghĩ. Tôi xin nhấn
mạnh đặc biệt vào cụm từ “chia sẻ những điều họ nghĩ”, và đây sẽ là yếu tố khai
thác viết bài sâu hơn.
Một kinh nghiệm nữa mà tôi cho rằng khá thiết thực là việc phóng viên
kinh tế phải “nhập cuộc”. Nhập cuộc ở đây tức là phóng viên kinh tế nếu có
điều kiện thì cũng nên thử sức trong lĩnh vực chứng khoán, vàng, bất động sản…
Cảm nhận của “người trong cuộc” báo giờ cũng là yếu tố cần thiết để hiểu được
mọi khía cạnh tâm lý, từ đó có những góc cạnh mới trong bài viết.
Một điểm cần lưu ý nữa là vấn đề chọn đề tài, góc cạnh để viết. Muốn viết
hay phải có ý tưởng tốt. Quan điểm này là hoàn toàn xác đáng. Cách tiếp cận,
tìm kiếm đề tài như thế nào phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Tư liệu, phát hiện từ các
thông tin, dữ liệu báo chí hàng ngày và cả nguồn tin từ các đồng nghiệp.
Việc xây dựng cầu trúc tác phẩm cũng cần có cách nhìn hợp lý. Vấn đề
nào cần đưa lên trên, vấn đề nào cần xoáy sâu phân tích. Điều này phụ thuộc
phần lớn vào năng lực của phóng viên, cách khai thác vấn đề cho trúng và đúng.
7
IV. NHỮNG VẤN ĐỂ CẦN LƯU Ý KHI THỰC HIỆN BÀI PHỎNG VẤN
VỀ KINH TẾ:
Có một số vấn đề cần đặc biệt lưu ý:
Ngoài kiến thức chuyên môn về vấn đề mình cần phỏng vấn, thì việc tìm
hiểu đối tượng được phỏng vấn là hết sức quan trọng. Sở trường của họ là gì, họ
sẽ trả lời ta ở khía cạnh nào? Ở đây lại nảy sinh một vấn đề, chủ đề để phỏng
vấn. Nói tóm lại nếu tìm được chủ đề nóng được dư luận quan tâm thì sẽ có được
một bài phỏng vấn hay. Tôi xin nêu một ví dụ: Thời gian gần đây, bảo lảnh cho
vay. Doanh nghiệp vay vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh thì cần đặt ra vấn đề
gì? Nguồn vốn giả ngân của nhà nước lien quan đến lĩnh vực đó như thế nào? Đó
là những vấn đề phóng viên cần tìm hiểu. Theo tôi, đối với vấn đề này sẽ cần có
kết cấu câu hỏi phỏng vấn khá chặt chẽ để làm rõ một số thông tin vướng mắc
trong quá trình bảo lãnh cho vay. Xin nêu sườn câu hỏi, để tiện chứng minh cho

léo xử lý các vấn đề này? Theo tôi đó là do kỹ thuật đặt câu hỏi và tự sự nhạy
bén của phóng viên.
Xin lấy thêm một ví dụ minh chứng cho luận điểm này, là vấn đề cho phép
Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được xuất gạo. Vấn đề đặt ra
cho một cuộc phỏng vấn là: Liệu chủ trương cho Doanh nghiệp FDI xuất khẩu
gạo có đúng đắn hày không? Và nếu có, ta cần thực hiện như thế nào?
Trước hết, chủ trương này là đúng đắn. Khi xây dựng câu hỏi phỏng vấn,
đây sẽ là yếu tố đặt ra đầu tiên. Dựa vào câu trả lời của các chuyên gia, phóng
viên sẽ đề cập sâu vấn đề dư luận và Doanh nghiệp quan tâm tiếp theo.
Chẳng hạn như có nên thành lập hiệp hội các Doanh nghiệp FDI xuất khẩu
phân phối gạo? Lợi ích của chủ trương này đối với Việt Nam? Vấn đề giám sát
9
thực hiện chủ trương này ra sao? Và liệu chủ trương này tác động như thế nào
đến thương hiệu gạo Việt Nam? Trong lĩnh vực này nảy sinh một vấn đề: Khả
năng cạnh tranh giữa gạo Việt nam với gạo Thái lan ra sao?
Trong phần phỏng vấn, các chuyên gia kinh tế sẽ nêu ra ý kiến của mình
và từ đó phóng viên sẽ khái quát, dẫn dắt độc giả theo các hướng thông tin mong
muốn, để người đọc hiểu thêm và rõ hơn về vấn đề này. Tất nhiên, phóng viên
phải có sự nhạy cảm chính trị để lược bỏ những chí tiết có thể sẽ tác động đến
khả năng cạnh tranh của gạo Việt Nam trên thị trường.
Theo tôi, để có được một cuộc phỏng vấn kinh tế tốt phản ánh rõ vấn đề,
phóng viên cần có sự chuẩn bị nhiều yếu tố, trong đó nổi bật nhất là xây dựng ý
tưởng phỏng vấn rõ rang, trúng và hiệu quả. Cùng với đó là các yếu tố hỗ trợ
như kiến thức nền, tìm kiếm thông tin và sẳn sàng ứng phó với các tình huống
xảy ra.
10
V. ĐỂ CÓ MỘT TÁC PHẨM BÁO CHÍ KINH TẾ MANG TÍNH
CHUYÊN NGHIỆP:
1. Trước hết phải chọn được đề tài (hoặc phải có ý tưởng) tốt:
Một ý tưởng hay quyết định đến 50% tác phẩm đó hay hay không. Do đó

- Triển khai đề tài.
- Dựng bài viết, tác phẩm.
Trước hết phải chọn được đề tài hay, ý tưởng tốt. Viết báo kinh tế không
nhất thiết phải chỉ viết về sự kiện kinh tế. Bố cục, trình bài bài viết phải hợp lý,
cơ cấu cân đối. Trong bài viết cần phải chọn chi tiết đắt, phải có người trong
cuộc, tự nhân vật sẽ thấy quan trong của vấn đề mình nêu.
12
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Thời báo Kinh tế Việt Nam;
2. Báo Tuổi trẻ;
3. Báo Tiền Phong;
4. Thời báo Kinh tế Sài Gòn;
5. Báo Đầu tư;
6. Báo Lao động;
7. Các trang website như:
- vietnamnet,
- vnexpress,
- dantri,
- tintuc…
13
MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
LỜI NÓI ĐẦU 1
NỘI DUNG 2
I. Toàn cầu hóa và bức tranh kinh tế hiện nay 2
II. Hội nhập 3
III. Những phẩm chất cần thiết của nhà báo kinh tế 4
IV. Những vấn đề cần lưu ý khi thực hiện bài
phỏng vấn về kinh
7