Đề án môn Lý thuyết tiền tệ Ngân hàng
Đề tài: ảnh hởng của tình trạng đô la hoá đối với nền kinh tế việt nam hiện
nay.nguyên nhân và giảI pháp khắc phục
Lời Nói Đầu
Đô la hoá đợc quan niệm nh là một tác nhân tạo ra những cản trở trong
quản lý kinh tế, quản lý xã hội và quản lý nhà nớc nên đã từ nhiều năm nay
ngời ta đã dành cho nó một sự quan tâm đáng kể. Các bài báo đều cho rằng:
đô la hóa là tình trạng phổ biến của các nớc đang phát triển hoặc trong quá
trình chuyển đổi. Những nớc này thờng có nền kinh tế bất ổn định, tỉ lệ lạm
phát cao; giá trị đồng nội tệ giảm liên tục, công chúng thích giữ các tài sản
bằng ngoại tệ nhằm tự phòng ngừa rủi ro giảm giá, phá giá của đồng nội tệ.
Đồng đô la Mỹ hoặc một số đồng ngoại tệ mạnh khác đợc coi là phơng tiện
thanh toán, cất giữ (đợc sử dụng rộng rãi trong các giao dịch hàng ngày) song
hành với đồng nội tệ.... Giải thích hiện tợng đô la hoá ở Việt Nam cũng liên
quan đến những nguyên nhân nêu trên, tuy nhiên điều đáng chú ý là một số
các nớc châu Mỹ La Tinh và châu á (trong đó có Việt Nam) tình trạng đô la
hoá hiện nay tiếp tục tăng ngay cả khi nền kinh tế ổn định; tỉ lệ giảm phát
xảy ra. Đặc biệt ở nớc ta, một xu hớng hoạt động tiền tệ có tính chất nghịch
lý diễn ra trong năm 2000 gây đợc sự quan tâm đặc biệt của công luận trớc
một hiện tợng kinh tế- xã hội không bình thờng trên lĩnh vực hoạt động ngân
hàng: đó là, một khối lợng lớn ngoại tệ đợc ngân hàng thơng mại ở Việt Nam
đem gửi ở nớc ngoàI, trong khi đó nền kinh tế thiếu vốn; Chính Phủ và các
doanh nghiệp phải đi vay vốn ở nớc ngoài.
Vậy thực trạng đô la hoá ở Việt Nam ? Phân tích nguyên nhân, tác động
(mặt lợi, mặt hại),mức độ nh thế nào đến nền kinh tế,những giải pháp khắc
phục nhằm hạn chế tình trạng này?
Vấn đề này ngày càng đợc thu hút bởi sự quan tâm của các nhà hoạch
định chính sách và ngay cả những sinh viên thuộc khối các trờng kinh tế.
Là sinh viên năm thứ 3, (khi vừa mới đợc trang bị những kiến thức cơ
bản nhất về môn Lý Thuyết tiền tệ ngân hàng) em muốn vận dụng những
kiến thức mà các thầy cô truyền đạt để thể hiện sự kết hợp giữa lý thuyết và

tệ một số thậm chí thay thế toàn bộ các chức năng của tiền tệ theo thông lệ
chung tức là làm phơng tiện thanh toán (thay thế tiện tệ) hoặc tích trữ
ngoại tệ dới dạng tài sản (thay thế tài sản) hoặc là việc sử dụng đồng thời
cả hai trờng hợp đó. Có thể hiểu nền kinh tế đó bị ngoại tệ hoáhay đô la
hoá ( trên thế giới hiện nay, đồng USD là đồng tiền đợc a chuộng nhất,
nên thuật ngữ đô la hoá cũng đợc xem đồng nghĩa với ngoại tệ hoá).
Tình trạng này có thể đợc chính phủ các quốc gia đó thừa nhận, đợc
sử dụng trong chi trả lơng, thanh toán mua bán hàng hoá và dịch vụ cho
phép sử dụng đô la Mỹ trong các giao dịch thanh toán nội địa khác, nh
Enxanvado, Ecuado, Panama,.... hoặc không chính thức tuyên bố, nhng đô
la Mỹ đợc ngời dân cất giữ và sử dụng rộng rãi ở trong nớc.
Theo giải thích của một số chuyên gia của IMF, Dollar hoá nền kinh
tế đó là tình trạng dân chúng (ngời dân c trú ) nắm giữ một tỷ lệ có ý nghĩa
trong cơ cấu tài sản của họ dơí hình thức đồng Dollar. Cũng theo nhận xét
của IMF đó là đặc điểm chung của các nớc đang phát triển và các nền kinh
tế đang chuyển đổi.
3
Đề án môn Lý thuyết tiền tệ Ngân hàng
Đề tài: ảnh hởng của tình trạng đô la hoá đối với nền kinh tế việt nam hiện
nay.nguyên nhân và giảI pháp khắc phục
2-nguồn gốc của hiện tợng đô la hoá:
Theo kinh nghiệm quốc tế thì hiện tợng đô la hoá thờng gặp khi nền
kinh tế ở nớc đó có tỷ lệ lạm phát cao, sức mua của đồng bản tệ giảm sút
thì ngời dân phải tìm các công cụ dự trữ giá trị khác, đặc biệt là các đồng
tiền ngoại tệ có uy tín (USD, EURO,JPY,...). Song song với chức năng
làm phơng tiện cất trữ giá trị, dần dần đồng ngoại tệ có uy tín sẽ cạnh
tranh mạnh mẽ với đồng nội tệ trong chức năng làm phơng tiện thanh toán
cũng nh làm đơn vị tính toán (hay thớc đo giá trị ).
Các đồng tiền mạnh là những đồng tiền ổn định cả về đối nội và đối
ngoại cũng nh thông qua vai trò quốc tế của chúng. Điều này đợc thể hiện

ba khía cạnh sau:
Thứ nhất; đô la nằm ngoài hệ thống ngân hàng đợc dân chúng cất
giữ và thanh toán trong xã hội(đô la hoá trong xã hội)
Việc xác định chính xác lợng đô la này là rất khó, nhất là đối với
các nớc đang phát triển và đang chuyển đổi khi mà tình trạng buôn lậu còn
lớn cha kiểm soát đợc, bộ máy hải quan còn non kém và tuỳ tiện, luật pháp
không nghiêm, tình trạng tham nhũng đáng lo ngại. Do đó, chỉ có thể căn
cứ vào các nguồn đô la Mỹ chuyển từ nớc ngoài vào trong nớc qua con đ-
ờng t nhân nh: thu nhập từ buôn lậu hay buôn bán tiểu ngạch, kiều hối, quà
biếu và quà tặng bằng đô la Mỹ, cá nhân mang trực tiếp theo mình khi xuất
cảnh có khai báo (trên mức quy định) và không khai báo (không tự giác
khai báo và dới mức phải khai báo), các nguồn thu bằng đô la Mỹ ở trong
nớc, nh : dịch vụ du lịch với khách nớc ngoài ... Bởi vậy, chủ yếu phải dựa
vào quan sát, thông tin d luận, nhìn nhận các giao dịch thanh toán trong
dân c, nhất là các giao dịch có giá trị lớn, nh : mua bán bất động sản mua
xe máy,...
5
Đề án môn Lý thuyết tiền tệ Ngân hàng
Đề tài: ảnh hởng của tình trạng đô la hoá đối với nền kinh tế việt nam hiện
nay.nguyên nhân và giảI pháp khắc phục
Đặc biệt là ngời dân còn có tâm lý cất trữ đô la Mỹ trong nhà mà
không phải bất kỳ ai cũng sẵn sàng gửi vào ngân hàng, sử dụng USD trong
thanh toán mua đất đai, nhà ở, các cửa hàng, cửa hiệu, khách sạn nhà hàng,
công ty du lịch và dịch vụ công khai hay không công khai thu tiền của
khách hàng bằng ngoại tệ...
Thứ hai, theo IMF , tỷ lệ đô la hoá của một nền kinh tế đợc căn cứ vào
tỷ lệ giữa tiền gửi ngoại tệ tại các ngân hàng so với lợng tiền cung ứng theo
nghĩa rộng(M2) bao gồm : tiền mặt trong lu thông, tiền gửi không kì hạn,
tiền gửi có kì hạn , và tiền gửi ngoại tệ; so với tổng tiền gửi trong hệ thống
ngân hàng, so với tổng phơng tiện thanh toán. Theo cách tính này, IMF cho

+ Chi phí dự phòng cho rủi ro tỉ giá :
Chi phí này cũng không cần thiết, điều này giúp thúc đẩy thơng mại
và đầu t giũa các nớc làm cho các nhà đầu t quốc tế tin tởng hơn khi đầu t
vào nớc đó .
+ Chi phí kinh doanh của các ngân hàng:
Các ngân hàng có thể hạ thấp lợng dự trữ vì thế mà giảm đọc chi phí
kinh doanh việc tồn tại của hai đồng tiền buộc các ngân hàng phải tiến
hành danh mục đầu t tách biệt giữa nội tệ và ngoại tệ .
- Hạ thấp lạm phát hiện tại và rủi ro về lạm phát trong tơng lai cũng
thấp hơn . Với việc sử dụng đồng ngoại tệ , các nớc đô la hoá chính thức
luôn đợc duy trì tỉ lệ lạm phát gần với mức lạm phát thấp ở các nứơc phát
hành đồng ngoại tệ .Lạm phát thấp tăng sự an toàn đối với tài sản t nhân ,
khuyến khích tiết kiệm và cho vay dài hạn . Lạm phát thấp cũng giúp cho
ngời nghỉ hu , những ngời có thu nhập cố định và những ngời nghèo có
các tài khoản tại ngân hàng và bảo đảm rằng khoản tiết kiệm của họ đợc
duy trì giá trị .
- Lãi suất thấp hơn khuyến khích nền kinh tế tăng trởng: ở các nớc
đô la hoá chính thức ngời ta sẽ thực hiện so sánh và tiếp nhận những đồng
7
Đề án môn Lý thuyết tiền tệ Ngân hàng
Đề tài: ảnh hởng của tình trạng đô la hoá đối với nền kinh tế việt nam hiện
nay.nguyên nhân và giảI pháp khắc phục
tiền nào có giá trị hơn đồng nghĩa với có mặt bằng lãi suất thấp hơn . Mặt
bằng lãi suất thấp sẽ cho phép tăng trởng kinh tế cao hơn và sẽ tạo điều
kiện thu hẹp khoảng cách giữa các nớc phát triển với các nớc đang phát
triển và chênh lệch lãi suất đối với vay nợ nớc ngoài cũng thấp hơn nên
các khoản vay nợ đợc trả dễ dàng .Do đó mà những ngời ủng hộ việc đô
la hoá cho rằng lãi suất thấp sẽ tạo điều kiện để kinh tế tăng trởng cao hơn
.
- Đô la hoá ở mức độ rộng sẽ rút ngắn chênh lệch tỉ giá trên hai thị

+ Chi phí lớn trong việc thu hồi nội tệ và đa ngoại tệ vào lu thông :
- Đối với chính sách tiền tệ :
+ Đô la hoá làm giảm hiệu quả kiểm soát tiền tệ .
Đô la hoá không chính thức có thể khiến cho cầu về nội tệ không ổn
định . Giả sử một nguyên nhân nào đó tác động đến tâm lý khiến mọi ngời
bất ngờ chuyển sang ngoại tệ có thể làm cho dồng nội tệ mất giá và bắt đầu
một chu kỳ lạm phát . Khi ngời dân giữ một khối lợng lớn tiền gửi bằng
ngoại tệ , những thay đổi về lãi suất trong nớc hay nớc ngoài có thể gây ra sự
chuyển dịch lớn từ đồng tiền này sang đồng tiền khác (chính là hoạt động
đầu cơ tỷ giá) . Những thay đổi này sẽ gặp khó khăn cho NHTƯ trong việc
đặt mục tiêu cung ứng tiền trong nớc và có thể gây ra những bất ổn định
trong hệ thống ngân hàng . Cụ thể là , trong điều kiện đô la hoá sẽ rất khó
khăn cho việc dự báo tổng phơng tiện thanh toán . Qua đó , việc quyết định
tăng hay giảm lợng tiền trong lu thông kém chính xác và kịp thời .
Những cố gắng của NHTƯ trong việc khuyến khích(kìm hãm) tổng
cầu thông qua tăng (giảm) tín dụng cũng sẽ ít hiệu quả,do sự thay đổi về lãi
suất nớc ngoài sẽ trực tiếp tác động đến các quyết định phân bổ tài sản cuả
những ngời giữ USD . Nói cách khác những thay đổi lãi suất nớc ngoài sẽ tác
động đến tổng cầu nội địa vì khi lãi suất nớc ngoài tăng (giảm) ngời giữ đô la
sẽ có xu hớng thu hẹp (mở rộng ) tiêu dùng và đầu t . Nh vậy việc thi hành
chính sách lãi suất thấp trong trờng hợp kinh tế suy thái không nhất thiết
9
Đề án môn Lý thuyết tiền tệ Ngân hàng
Đề tài: ảnh hởng của tình trạng đô la hoá đối với nền kinh tế việt nam hiện
nay.nguyên nhân và giảI pháp khắc phục
khuyến khích đầu t mà có thể làm nảy sinh tâm lý chuyển đổi sang USD
nhằm bảo tồn gía trị .
Đặc biệt đối với những nớc đô la hoá chính thức thì chính sách tiền tệ
và chính sách lãi suất của đồng tiền lúc này sẽ đợc quyết định ở Mỹ , trong
khi một nớc đang phát triển bị đô la hoá chính thức với một nớc phát triển

ngời cho vay cuối cùng của các ngân hàng.
Ví dụ, mặc dù hiện nay các ngân hàng Việt Nam chỉ có vốn tự có
thấp , song công chúng vẫn tin tởng vào sự an toàn đối với các khoản tiền
gửi của họ tại các ngân hàng. Nguyên nhân là do có sự bảo lãnh ngầm của
nhà nớc đối với các khoản tiền gửi này. Điều này có thể làm đợc với VND
nhng không thể áp dụng đợc với USD. Khu vực ngân hàng trở nên bất ổn hơn
với những trờng hợp Ngân hàng thơng mại bị phá sản và đóng cửa khi chức
năng ngời cho vay cuối cùng của Ngân hàng Trung Ương bị mất.
11