TIỂU LUẬN:

Mối quan hệ giữa quan hệ sản
xuất và trình độ phát triển của
lực lượng sản xuất trong quá
trình phát triển kinh tế
A. Lời nói đầu

Trong quá trình phát triển kinh tế ở nước ta nói riêng và ở các nước khác nói
chung, sự phát triển kinh tế ở mỗi nước tuy khác nhau nhưng đều có một số điểm
chung, dựa trên một số quy tắc cơ bản để xây dựng và phát triển kinh tế. một trong
những nguyên tắc cơ bản trong phát triển kinh tế ở mỗi nước là quan hệ sản xuất
phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, mỗi đất nước đều có vị
trí địa lý, điều kiện tự nhiên và sự phân bố dân cư không giống nhau dẫn đến quan
hệ sản xuất và trình độ của lực lượng sản xuất ở mỗi vùng cũng khác nhau. Do tính
đặc thù trên nền khi quan hệ sản xuất ở một vùng, một trình độ phát triển nào đó
phù hợp với tình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì nó sẽ kéo theo sự phát triển
về kinh tế nhanh chóng, nhưng nếu quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ
phát triển của lực lượng sản xuất thì nó sẽ có tác động tiêu cực đến sự phát triển

của cải vật chất bao gồm hai mặt thống nhất với nhau về cách thức, về mặt kỹ thuật
công nghệ.
3. Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tình độ phát triển của các lực
lượng sản xuất
a. Vị trí
Là quy luật cơ bản nhất của toàn bộ đời sống xã hội, bởi vì nó là quy luật của
sự vận động phát triển của phương thức sản xuất xã hội, sự tác động của quy luật

này dẫn đến sự biến đổi của phương thức sản xuất. và đây cũng chính là đề tài mà
chúng ta nghiên cứu để làm rõ sự ảnh hưởng của nó đến đời sống sản xuất của con
người.
Trong tác phẩm góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị năm 1959 Các Mác
viết "trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình, con người ta có những quan hệ
nhất định tất yếu không phụ thuộc ý muốn của họ từ những quan hệ sản xuất.
Những quan hệ này phù hợp với một trình độ phát triển nhát định của lực lượng sản
xuất vật chất của họ.
b. Khái niệm lực lượng sản xuất
Là tổng thể các nhân tố vật chất kỹ thuật công nghệ của một quá trình sản
xuất nhất định nào đó, nó phản ánh trình độ chinh phục tự nhiên của con người, bao
gồm 2 nhóm cơ bản
- Tư liệu sản xuất
Công cụ lao động là yếu tố phản ánh rõ nhất trình độ con người chinh phục tự
nhiên như thế nào
- Người lao động
Trong lao động sản xuất hiện đại tri thức kỹ năng của người lao động ngày
càng quan trọng. Như Lênin đã viết "lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân
loại là công nhân, là người lao động" (Lênin toàn tập).
Trong hai nhóm trên nhân tố người lao động là quan trọng nhất bởi vì các tư
liệu sản xuất đều là sản phẩm của lao động, những tư liệu đó chỉ có tác dụng, có giá
trị trong sản xuất một khi được người lao động sử dụng, cũng chính vì vậy trong xã

"không bao giờ xuất hiện trước khi những điều kiện tồn tại vật chất của những quan
hệ đó chưa chín muồi"
d. Vai trò của quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất
Quan hệ sản xuất giữ vai trò là các hình thức kinh tế của các quá trình sản
xuất, nó có vai trò tác động đến việc sử dụng khai thác, sử dụng phát triển các lực
lượng sản xuất như thế nào, có thể là tích cực khi phù hợp với nhu cầu của lực
lượng sản xuất, có thể tác động tiêu cực trong trường hợp không phù hợp.
Biện chứng của mối quan hệ trên được thể hiện theo logic sau đây lực lượng
sản xuất là yếu tố động cách mạng, lao động sản xuất là yếu tố tính chậm phát triển,
chính điều đó tạo khả năng mâu thuẫn giữa hai mặt của những phương thức sản xuất,
mâu thuẫn này bộc lộ rõ khi lực lượng sản xuất đã phát triển đến 1 giới hạn nhất

định nó đặt ra nhu cầu phải thay đổi quan hệ sản xuất, sự thay đổi này chỉ thực hiện
được thông qua các cuộc cách mạng do đó tạo sự biến đổi của phương thức sản xuất
xã hội.
II. Việp áp dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của
lực lượng sản xuất trong phát triển kinh tế ở Việt Nam.
1. Quan hệ sản xuất hàng hoá ở Việt Nam
Như chúng ta đã biết các quan hệ sản xuất ở nước ta rất phong phú đa dạng,
do điều kiện địa lý đất nước ta kéo dài từ Bắc xuống Nam dẫn đến điều kiện khí hậu,
sông ngòi, sự phân bố dân cư giữa các vùng trong cả nước rất khác nhau dẫn tới mối
quan hệ sản xuất rất đa dạng mang yếu tố đặc thù. Miền Nam do có lượng nước dồi
dào rất phát triển về trồng trọt có tổng sản lượng cao nhất, miền Bắc do là vùng tập
trung đông dân cư và có truyền thống canh tác lâu đời nên sản xuất có sản lượng lớn,
miền Trung có khí hậu khắc nghiệt thường xuyên có bão lũ nền không phát triển
được như hai miền Bắc và Nam, chỉ nói về mặt nông nghiệp phần nào cho ta thấy
sự khác biệt rõ rệt về mối quan hệ sản xuất ở 3 miền với những đặc thù riêng.
a. Những quan hệ sản xuất ở Việt Nam
nền kinh tế hàng hoá ở ta là một nền kinh tế nhiều thành phần được Nhà nước
khuyến khích phát triển nhằm đa dạng hoá các quan hệ sản xuất của Nhà nước trong

c. Sự đa dạng của quan hệ sản xuất trong thời kỳ đổi mới
Công cuộc đổi mới ở nước ta bắt đầu từ năm 1986 cho đến nay tuy không
phải là một thời gian dài, nhưng đã tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ về kinh tế dẫn đến
sự biến đổi về các quan hệ sản xuất. Ngày nay, quan hệ sản xuất ở nước ta rất phong
phú đa dạng nhằm phục vụ cho một nền kinh tế hàng hoá phát triển với nhiều thành
phần thm gia, các quan hệ sản xuất biến đổi mạnh mẽ và nhanh chóng nhằm phục
vụ cho các trình độ các lĩnh vực sản xuất hàng hoá khác nhau. Với số lượng các
công ty tăng lên nhanh chóng với cấp số nhân đã tạo động lực mạnh mẽ cho quá
trình sản xuất hàng hoá, tạo ra nguồn vốn, tạo việc làm, tăng cả chất và lượng của
lực lượng lao động, đưa đất nước phát triển với tốc độ cao, tăng thu nhập cải thiện
đời sống, giảm đói nghèo thu hẹp khoảng cách với các nước đi trước nâng cao vị thế
của đất nước
2. Công nghiệp hoá hiện đại hoá là vận dụng tuyệt vời quy luật quan hệ
sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay

Để làm một việc gì đó trước hết chúng ta phải có nguồn lực có sự hiểu biết
phần nào về lĩnh vực công việc đó, trước khi đi vào công nghiệp hoá - hiện đại hoá
đất nước thì chúng ta phải có tiềm lực về kinh tế về con người. Trong đó lực lượng
lao động là một yếu tố quan trọng, ngoài ra có sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với
tính chất và trình độ phát triển lực lượng sản xuất đấy là nhân tố cơ bản nhất.
Đất nước ta đang trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá với tiềm
năng lao động lớn cần cù, thông minh và khả năng sáng tạo, nhưng máy móc của ta
còn lạc hậu và tư liệu sản xuất của chúng ta rất nghèo nàn đã có tác động rất lớn
đến sản xuất hàng hoá phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế ở nước ta. Đảng ta
đang triển khai mạnh mẽ một số vấn đề của đất nước về công nghiệp hoá - hiện đại
hoá trước hết trên cơ sở tạo ra một cơ cấu phù hợp, để phát huy được hiệu quả của
quan hệ sản xuất trong bối cảnh nền kinh tế với nhiều thành phần đa dạng ở nước ta.
Quy luật sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật
quan trọng cần được nhận thức và thực hiện đúng đắn theo đường lỗi chỉ huy của

của các bước phát triển công nghiệp nhưng cũng phải có những bước đột phá đi tắt,
đón đầu, hình thành và tập trung phát triển những ngành mũi nhọn với trình độ khoa
học tiên tiến tăng cường sức cạnh tranh. Nhưng chúng ta cũng phải chú trọng đến
việc xây dựng nền kinh tế sản xuất hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã
hội chủ nghĩa có sự điều tiết của nhà nước. Hai vấn đề trên phải được thực hiện
đồng thời giúp chúng hỗ trợ nhau trong quá trình phát triển kinh tế, thúc đẩy nhau
phát triển nhằm đưa nước ta phát triển mạnh về kinh tế, với một nền kinh tế nhiều
thành phần như vậy các quan hệ sản xuất rất cần thiết và phải gắn bó một cách chặt
chẽ mật thiết đưa nước ta đến gần với mục tiêu của Đảng và Nhà nước ta có một
nền công nghiệp hoá, hiện đại hoá đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế, giúp con
tàu Việt Nam đi đến được mục tiêu mà Đảng và Nhà nước ta mong muốn và đang
dùng mọi công sức, của cải nhằm đạt được, thực hiện công cuộc công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đầy khó khăn này.

Kết luận

Qua những điều đã nói ở trên đã phần nào giúp ta hiểu rõ được tình hình quan
hệ sản xuất ở nước ta hiện nay về các mặt, quan hệ sản xuất, lực lượng lao động,
trình độ phát triển xã hội. ở đâu cũng không có được một quan hệ sản xuất hoàn
toàn phù hợp với trình độ sản xuất mà ta phải chọn được một mối quan hệ sản xuất
thật phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Tùy vào tình hình phát
triển ở mỗi nước quan hệ sản xuất và trình độpt của lao động cũng khác nhau, tìm
hiểu được mối liên hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất sẽ giúp ta tìm ra
được phương hướng cho sự phát triển kinh tế, một quan hệ phù hợp với lực lượng
sản xuất sẽ giúp kinh tế phát triển nhanh, quan hệ sản xuất không phù hợp với lực
lượng sản xuất sẽ làm cho phát triển kinh tế bị tụt hậu, sản xuất bị ngừng trệ. Trong
quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở nước ta hiện nay nhà nước đã và đang
thực hiện chính sách đa dạng hoá các hình thức sản xuất, với một nền kinh tế phát
triển nhiều thành phần tham gia có định hướng xã hội chủ nghĩa, phấn đấu để cơ
bản trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020 như Nghị quyết của Đảng và

sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản
xuất trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay 7
3. Học thuyết Mác về hình thái kinh tế - xã hội cơ sở lý luận của sự nghiệp
công nghiệp hoá - hiện đại hoá 8
Kết luận 10