nghiên cứu - trao đổi
18
tạp chí luật học số tháng 3/2003

hà nớc ta là nhà nớc của
dân nên pháp luật luôn thể
hiện ý chí, nguyện vọng của nhân dân.
Do đó, pháp luật thờng đợc nhân dân
tự giác thực hiện. Tuy nhiên, vì nhiều lí do
khác nhau, vẫn còn nhiều trờng hợp pháp
luật bị vi phạm một cách cố ý hoặc vô ý. Các
hành vi vi phạm pháp luật đều chứa đựng khả
năng phá vỡ trật tự x hội, trực tiếp hoặc gián
tiếp xâm hại các quyền và lợi ích chính đáng
của Nhà nớc, x hội, tập thể và cá nhân.
Chính vì thế, Nhà nớc rất chú ý bảo vệ pháp
luật. Có nhiều quy định đợc ban hành với
mục đích này, trong đó có những quy định về
xử lí vi phạm hành chính.
Vi phạm hành chính có tính nguy hiểm
cho x hội không cao nh tội phạm nhng lại
có tính phổ biến cả về loại vi phạm, số lợng
vi phạm và chủ thể thực hiện hành vi vi

thức và mức phạt đợc áp dụng thì ngời
đợc áp dụng lại là chủ tịch uỷ ban. Vậy
thẩm quyền xử phạt thực chất là thuộc về ai?
Về vấn đề này có hai quan điểm khác
nhau: 1. Thẩm quyền thuộc về uỷ ban nhân
dân vì Pháp lệnh quy định: 1. Các cơ quan
nhà nớc có thẩm quyền xử phạt vi phạm
hành chính gồm: a. Uỷ ban nhân dân các
cấp còn chủ tịch uỷ ban chỉ là ngời thay
mặt uỷ ban để trực tiếp xử phạt; 2. Thẩm
quyền xử phạt thuộc về chủ tịch vì hai pháp
lệnh này đều xác định chủ tịch uỷ ban có
quyền hoặc chủ tịch uỷ ban đợc
phạt , việc quy định thẩm quyền xử phạt
Nh
N

N

* Giảng viên Khoa hành chính - nhà nớc
Trờng đại học luật Hà Nội
ThS. Bùi Thị Đào * nghiên cứu - trao đổi
Tạ
p chí luật học số tháng 3/2003
19

của uỷ ban chỉ có nghĩa rằng đây là cơ quan

uỷ ban nhân dân tỉnh đợc phạt tiền và mức
phạt tối thiểu là 1000 đồng nhng không
khống chế mức tối đa. Nh trên đ nói, vi
phạm hành chính là hành vi có tính nguy
hiểm cho x hội không cao, mức phạt tiền là
một trong những dấu hiệu phản ánh sự đánh
giá của Nhà nớc về tính nguy hiểm cho x
hội của vi phạm, xét cả về lí luận và thực
tiễn, mức phạt tiền đối với ngời vi phạm
hành chính chỉ có ý nghĩa khi đợc giới hạn
ở một mức nào đó mà thôi. Cho nên, thẩm
quyền phạt tiền của chủ tịch tỉnh không thể
vô giới hạn. Pháp lệnh xử lí vi phạm hành
chính năm 1995 và Pháp lệnh xử lí vi phạm
hành chính năm 2002 đều đ quy định mức
phạt tiền tối đa chủ tịch tỉnh đợc áp dụng.
- Thẩm quyền phạt tiền tối đa đợc hiểu
nh thế nào?
Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính
năm 1989 và Pháp lệnh xử lí vi phạm hành
chính năm 1995 về thẩm quyền phạt tiền của
từng chủ thể có quyền phạt hành chính đều
quy định theo kiểu có quyền phạt tiền
đến . Quy định này làm cho hoạt động xử
lí vi phạm hành chính trên thực tế gặp khó
khăn vì có nhiều cách hiểu khác nhau. Đặc
biệt là trờng hợp một ngời thực hiện nhiều
hành vi vi phạm hành chính mà mỗi vi phạm
đều phải chịu mức phạt trong giới hạn thẩm
quyền của một chủ thể nhng cộng lại thành

một ngời thực hiện nhiều hành vi vi phạm
nếu hình thức, mức xử phạt đợc quy định
đối với từng hành vi đều thuộc thẩm quyền của
ngời xử phạt thì thẩm quyền xử phạt vẫn
thuộc ngời đó (Điều 42 Pháp lệnh 2002).
2. Hình thức xử phạt
Các hình thức xử phạt vi phạm hành
chính phải đảm bảo mục đích trừng phạt,
giáo dục, răn đe đồng thời vừa có giá trị xử lí
trực tiếp, vừa ngăn chặn khả năng tiếp tục vi
phạm. Đối với ngời nớc ngoài, ngoài
những hình thức phạt nh cảnh cáo, phạt tiền
thì hình thức trục xuất đáp ứng đợc tất cả
những yêu cầu nói trên. Pháp lệnh xử lí vi
phạm hành chính năm 2002 bổ sung hình
thức trục xuất vừa là hình thức phạt chính,
vừa là hình thức phạt bổ sung thể hiện thái độ
kiên quyết đấu tranh phòng chống vi phạm
pháp luật và sự sáng suốt trong việc lựa chọn
những hình thức xử lí có hiệu quả đối với
từng đối tợng vi phạm pháp luật của Nhà
nớc ta.
3. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành
chính
Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là
khoảng thời gian pháp luật quy định mà
trong khoảng thời gian đó cơ quan nhà nớc
có thẩm quyền có quyền xử phạt ngời vi
phạm hành chính. Khi hết thời hiệu, ngời đ
có hành vi vi phạm hành chính không bị xử

chống đối pháp luật của ngời vi phạm hành
chính không biểu lộ một cách gay gắt, hơn
nữa vi phạm hành chính có thể diễn ra ở
những lĩnh vực x hội rất khác nhau nên quy
định trong thời gian còn thời hiệu mà ngời
vi phạm lại thực hiện hành vi vi phạm mới thì
không áp dụng thời hiệu vừa là quy định quá
khắt khe, vừa không hợp lí vì khi đó hành vi
vi phạm sẽ không bao giờ hết thời hiệu. Pháp
lệnh xử lí vi phạm hành chính năm 2002 đ
sửa đổi, bổ sung quy định trong thời hạn của
thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính cá
nhân, tổ chức lại thực hiện vi phạm hành
chính mới trong cùng lĩnh vực trớc đây đ
vi phạm thời hiệu xử phạt vi phạm hành
chính đợc tính lại kể từ thời điểm thực hiện
vi phạm hành chính mới. Quy định này
không chỉ biểu lộ thái độ nghiêm khắc của
Nhà nớc đối với ngời vi phạm mà còn nâng
cao trách nhiệm của ngời có thẩm quyền nghiên cứu - trao đổi
Tạ
p chí luật học số tháng 3/2003
21

trong phát hiện, xử lí vi phạm hành chính.
4. Nơi nộp tiền phạt
Theo Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành

yếu tố hợp lí thông qua quá trình thờng
xuyên theo dõi, đánh giá khả năng tác động,
tính khả thi của từng quy định và yêu cầu của
thực tiễn đấu tranh phòng, chống vi phạm
hành chính. Mỗi pháp lệnh ra đời đánh dấu
bớc phát triển mới và là sự phát triển liên
tục trên cơ sở kế thừa những yếu tố hợp lí của
những quy định trớc. Tuy nhiên, Pháp lệnh
xử lí vi phạm hành chính năm 2002 vẫn còn
một số vấn đề cần đợc xem xét tiếp, đó là:
+ Sự thiếu thống nhất của những quy
định trong cùng một văn bản
- Điều 43 Pháp lệnh xử lí vi phạm hành
chính năm 2002 quy định các biện pháp ngăn
chặn vi phạm hành chính và bảo đảm việc xử
lí vi phạm hành chính bao gồm: Tạm giữ
ngời; tạm giữ tang vật, phơng tiện vi phạm
hành chính; khám ngời; khám phơng tiện
vận tải, đồ vật; khám nơi cất giấu tang vật,
phơng tiện vi phạm hành chính; bảo lnh
hành chính; quản lí ngời nớc ngoài vi
phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm
thủ tục trục xuất; truy tìm đối tợng phải
chấp hành quyết định đa vào trờng giáo
dỡng, cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh trong
trờng hợp bỏ trốn. Theo quy định này, tạm
giữ giấy phép lu hành phơng tiện, giấy
phép lái xe hoặc giấy tờ cần thiết khác có
liên quan là biện pháp bảo đảm xử lí vi phạm
hành chính. Nhng biện pháp này không

tạm giữ phơng tiện vi phạm khi phạt tiền mà
ngời bị phạt không có giấy phép lái xe hoặc
giấy phép lu hành phơng tiện cho đến khi
ngời đó chấp hành xong quyết định. Việc
tạm giữ phơng tiện vi phạm trong trờng
hợp này là cần thiết để bảo đảm xử lí vi
phạm. Song rõ ràng trờng hợp này không
thuộc hai trờng hợp nói trên nên khoản 1
Điều 46 cần bổ sung trờng hợp này. Tức là,
tạm giữ phơng tiện vi phạm hành chính
đợc áp dụng trong ba trờng hợp: 1. Cần để
xác minh tình tiết làm căn cứ quyết định xử
lí; 2. Ngăn chặn ngay vi phạm hành chính; 3.
Khi ngời vi phạm bị phạt tiền không có giấy
phép lái xe, giấy phép lu hành phơng tiện.
+ Thời điểm tính thời hiệu xử phạt vi
phạm hành chính
Thời điểm tính thời hiệu xử phạt vi phạm
hành chính có giá trị pháp lí rõ rệt vì đó là
mốc thời gian để xác định khi nào thì ngời
vi phạm hành chính không bị xử phạt nữa.
Theo Điều 10, thời hiệu xử phạt vi phạm
hành chính đợc tính từ ngày vi phạm hành
chính đợc thực hiện. Vấn đề đặt ra là cần
hiểu ngày vi phạm hành chính đợc thực
hiện là ngày nào. Trên thực tế, có vi phạm
xảy ra trong chốc lát nh hành vi vợt đèn
đỏ, có vi phạm xảy ra trong khoảng thời gian
rất dài, có thể tới mấy năm nh vi phạm
trong lĩnh vực tài chính, môi trờng, xây

không thể ngay lập tức có đợc các quy định
hoàn chỉnh. Hoàn thiện pháp luật là nhiệm vụ
mang tính thờng xuyên. Thực hiện nhiệm
vụ này cần quan tâm tới hai yêu cầu có tính
nguyên tắc là: Bám sát sự vận động của x
hội và yêu cầu quản lí đất nớc; không
ngừng theo dõi, đánh giá giá trị thực tế của
các văn bản pháp luật để phát hiện và đáp
ứng kịp thời nhu cầu sửa đổi, bổ sung các
văn bản hiện hành hay ban hành văn bản
pháp luật mới./.