§Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc
T¹p chÝ luËt häc 3

TS. Lª Mai Anh *
1. Ý nghĩa của việc Việt Nam gia nhập
Liên hợp quốc

Trong buổi lễ kéo cờ Việt Nam tại Liên
hợp quốc, nguyên Tổng thư kí Liên hợp quốc
- ông K. Waldheim đã long trọng phát biểu:
“Ngày 20/9/1977, ngày mà Đại hội đồng
Liên hợp quốc thông qua nghị quyết kết nạp
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có ý
nghĩa quan trọng không chỉ đối với Việt Nam
mà đối với cả Liên hợp quốc. Sau cuộc chiến
đấu lâu dài và gian khổ giành độc lập, tự do,
nhân dân Việt Nam sẽ tham gia vào những
cố gắng to lớn của Liên hợp quốc nhằm thiết
lập hòa bình và công lí trên toàn thế giới”.
(1)

Phải nhìn lại những năm 70 của thế kỉ XX
(là thời kì khó khăn đối với Việt Nam - đất
nước vừa bị tàn phá nặng nề bởi chiến tranh,
bị cô lập với thế giới bên ngoài trong điều
kiện lại đang phải đương đầu với nhiều thách

năng tiếp cận với nền kinh tế thế giới và khu
vực. Đã có một sự thay đổi lớn về kinh tế và
xã hội của Việt Nam trong quá trình hội
nhập quốc tế và khu vực mà xuất phát điểm
là việc gia nhập Liên hợp quốc. Sau 28 năm,
quan hệ hợp tác Việt Nam - Liên hợp quốc
tiến triển tốt đẹp và Việt Nam ngày càng
khẳng định được vị thế của mình trong cộng
đồng các quốc gia thành viên Liên hợp quốc.
Việt Nam duy trì quan hệ với Liên hợp
quốc chủ yếu thông qua hai kênh: a) Với hệ
thống phát triển Liên hợp quốc;
(2)
b) Thông
qua diễn đàn Liên hợp quốc, trong đó, với tư
* Giảng viên chính Khoa luật quốc tế
Trường Đại học Luật Hà Nội §Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc
4 T¹p chÝ luËt häc
cách thành viên của tổ chức này, Việt Nam
có các hoạt động tích cực theo các khuôn khổ
hoạt động của Liên hợp quốc hoặc trên
những cương vị mà Việt Nam nắm giữ ở các
cơ quan, thiết chế của Liên hợp quốc.
2. Các giai đoạn phát triển chính
của quan hệ hợp tác Việt Nam - Liên
hợp quốc
Từ năm 1977 đến nay, quan hệ giữa Việt

tay nghề để vận hành được các cơ sở sản
xuất công, nông nghiệp là trọng tâm của
chương trình hợp tác giai đoạn 1977 - 1986.
Hệ thống này cũng đã cung cấp cho Việt
Nam chuyên gia tư vấn quốc tế, các cơ hội
đào tạo ở trong và ngoài nước. Xét từ góc
độ kinh tế, kĩ thuật và cả về chính trị, sự trợ
giúp của hệ thống phát triển Liên hợp quốc
ở giai đoạn này có ý nghĩa rất quan trọng
đối với Việt Nam.
* Giai đoạn từ 1986 đến 1995
Từ năm 1986 Việt Nam chuyển đổi sang
nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Lúc này sự hỗ trợ của hệ thống phát
triển Liên hợp quốc tập trung vào lĩnh vực
xây dựng thể chế và chính sách kinh tế vĩ
mô, phục vụ cho cải cách kinh tế và phát
triển nguồn nhân lực. Các hoạt động hợp tác
với Liên hợp quốc là nguồn hỗ trợ đáng kể
cho xây dựng các chính sách phát triển, nâng
cao năng lực quản lí của các cơ quan và trình
độ cho công chức trong quá trình cải cách.
Rất nhiều các dự án do Liên hợp quốc tài
trợ được triển khai tại Việt Nam đã có tác
dụng cải thiện điều kiện cơ sở hạ tầng xã
hội và tạo ra những động lực mới cho phát
triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực
xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật để
có thể chủ động hội nhập một cách bình
đẳng vào nền kinh tế khu vực và thế giới.

vy, UNDP bt u tp trung nhiu hn
vo vic h tr Vit Nam xõy dng cỏc
chin lc, chớnh sỏch v nh ch phc v
mc tiờu xoỏ úi, gim nghốo v phỏt trin
con ngi bn vng.
Trong thi gian ny, cựng vi ci cỏch
m ca, Vit Nam ó n lc tham gia vo
tin trỡnh hi nhp khu vc v quc t m
trng tõm l tin trỡnh gia nhp T chc
thng mi th gii (WTO). H thng phỏt
trin Liờn hp quc ó cung cp cho Chớnh
ph Vit Nam nhng chuyờn gia t vn cht
lng cao giỳp Vit Nam tip cn vi
thụng tin v kin thc mi nht v ton cu
húa v WTO. T õy l trỡnh ch ng gia
nhp WTO dn c hỡnh thnh.
Cỏc lnh vc hp tỏc khỏc cng ngy
cng c tng cng gia Vit Nam v h
thng ny, nh lnh vc phỏt trin chớnh sỏch
xó hi, qun lớ mụi trng v ti nguyờn
thiờn nhiờn. Nhiu d ỏn ca UNDP ó gúp
phn quan trng vo vic xõy dng v thc
hin Chin lc quc gia v bo v mụi
trng thi kỡ 2001 - 2010, nõng cao hiu
bit cng ng v chin lc ny, t ú gúp
phn nõng cao nng lc qun lớ ti nguyờn
thiờn nhiờn, mụi trng v a dng sinh hc
ti Vit Nam.
Túm li, thc tin hot ng phong phỳ
ca h thng phỏt trin Liờn hp quc ti

§Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc
6 T¹p chÝ luËt häc
chỉnh và phát triển quan hệ đối tác Việt Nam
- Liên hợp quốc trong thời gian tới. Mặc dù
Việt Nam hiện đang có nhiều nguồn viện trợ
phát triển phong phú và Liên hợp quốc chỉ là
một trong số đó nhưng sự giúp đỡ của tổ
chức này cho Việt Nam vẫn là mối quan tâm
hàng đầu của Chính phủ Việt Nam. Ưu tiên
của quan hệ Việt Nam - Liên hợp quốc thời
gian tới là tập trung trước hết vào lĩnh vực
xóa đói, giảm nghèo, trong đó, tăng trưởng
kinh tế là điều kiện cơ bản để vượt qua đói
nghèo và xóa bỏ hiện trạng nghèo đói.
Liên hợp quốc trong mối quan hệ đối tác
phát triển với các nước như Việt Nam cũng
rất chú trọng đến vấn đề ưu tiên cho phát
triển năng lực, theo đó, Liên hợp quốc trong
vai trò tài trợ còn Việt Nam phải tự làm lấy
các công việc của mình. Bên cạnh đó, Liên
hợp quốc vẫn có định hướng tham gia tích
cực vào các ngành và các lĩnh vực hoạt động
có lợi ích quan trọng đối với Việt Nam.
(5)
Ngoài kênh hợp tác với hệ thống phát
triển Liên hợp quốc, Việt Nam còn thông qua
Liên hợp quốc để có diễn đàn triển khai nhiều
hoạt động đối ngoại, ngoại giao của mình, qua
đó tăng cường thế và lực tại Liên hợp quốc cả
về chiều rộng cũng như chiều sâu, phù hợp

khu vực Đông Nam Á và trên thế giới.
Tuy nhiên, trên thực tế, quan hệ giữa hai
tổ chức này còn rất khiêm tốn. Hiện tại, sự
hợp tác giữa ASEAN với nhiều cơ quan của
Liên hợp quốc, đặc biệt là với Hội đồng bảo
an vẫn trên cương vị của một nước ASEAN
là thành viên Liên hợp quốc hoặc thành viên
không thường trực của Hội đồng bảo an
nhiều hơn là giữa một tổ chức khu vực với
cơ quan quan trọng này của Liên hợp quốc.
Thực tế đó cho thấy, việc phát huy vai trò
cầu nối của một nước đồng thời là thành
viên của cả hai tổ chức như Việt Nam và
một số nước ASEAN khác đang rất có ý
nghĩa đối với việc tạo lập mối quan hệ giữa §Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc
T¹p chÝ luËt häc 7

hai tổ chức này.
(7)

Trong bối cảnh quan hệ quốc tế và khu
vực đó, hoạt động đối ngoại của Việt Nam
ngày càng tập trung vào tăng cường quan hệ
về chiều sâu và mở rộng lĩnh vực hợp tác
nhiều mặt với cả Liên hợp quốc và ASEAN.
Định hướng về chiến lược của Việt Nam
phù hợp với điều kiện quan hệ quốc tế và

ngoại tích cực của mình, Việt Nam đã thiết
lập quan hệ ngoại giao với trên 167 quốc gia,
có quan hệ thương mại với hơn 150 quốc gia
và vùng lãnh thổ, là thành viên tích cực của
Liên hợp quốc, ASEAN, Phong trào không
liên kết, Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM)
và đang nỗ lực cho việc gia nhập Tổ chức
thương mại thế giới (WTO).
Trong tư cách thành viên chính thức,
ngoài việc giữ các cương vị quan trọng trong
hệ thống Liên hợp quốc, sự nỗ lực của Việt
Nam trong các hoạt động của Liên hợp quốc
còn thể hiện ở sự ủng hộ các hoạt động
chống khủng bố của Liên hợp quốc và những
phối hợp tích cực với các thành viên khác
dựa trên khuôn khổ pháp lí quốc tế và Hiến
chương Liên hợp quốc.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng nhiệt tình
ủng hộ các nỗ lực chung của cộng đồng
quốc tế về cải tổ và dân chủ hóa Liên hợp
quốc theo hướng nâng cao tính đại diện,
công khai và chịu trách nhiệm trước các
nước thành viên. Ngày 8/4/2005, phát biểu ý
kiến tại phiên thảo luận chung của Đại hội
đồng Liên hợp quốc đối với đề mục 45 và
55, liên quan đến báo cáo của Tổng thư kí
Liên hợp quốc về cải tổ Liên hợp quốc, Phó
trưởng phái đoàn đại diện thường trực Việt
Nam tại Liên hợp quốc Nguyễn Duy Chiến
đã thể hiện quan điểm của Việt Nam đối với


xã hội của Liên hợp quốc
hoạt động có hiệu quả hơn. Việt Nam tiếp
tục nỗ lực ủng hộ làm cho Hội đồng bảo an
có tính dân chủ, hiệu quả và minh bạch
hơn. Theo Việt Nam, việc cải tổ Hội đồng
bảo an chỉ được coi là hoàn thành khi có sự
tăng thêm số lượng thành viên và cải cách
phương pháp làm việc, nhất là việc sử dụng
quyền phủ quyết trong Hội đồng bảo an
nên được giới hạn.
Hiện nay, quan điểm về cải tổ Liên hợp
quốc cũng đang được chia sẻ trong nội bộ
thành viên ASEAN thông qua việc phối hợp
lập trường của ASEAN về các vấn đề giải
quyết tại Liên hợp quốc. Trong xây dựng
quan hệ với Liên hợp quốc, ASEAN có
chiến lược duy trì một ghế ủy viên không
thường trực của các nước thành viên
ASEAN tại Hội đồng bảo an Liên hợp
quốc.
(9)
Định hướng trên mang tính khả thi,
bởi mặc dù tình hình thế giới có những
chuyển biến phức tạp nhưng hòa bình và
hợp tác vẫn là xu thế lớn, chi phối tính chất
quan hệ giữa các nước lớn với các nước vừa
và nhỏ, trong đó, vai trò và vị thế của các
vừa và nhỏ ngày càng được nâng cao trên
trường quốc tế.


(1). Liờn hp quc, t chc, nhng vn phỏp lớ c
bn -y ban khoa hc xó hi Vit Nam - Vin Lut,
Nxb. khoa hc xó hi , H Ni 1985, tr. 49 - 50.
(2). Liờn hp quc khụng phi l t chc n th m
bao gm nhiu c quan, qu, chng trỡnh v t chc
chuyờn mụn. Cỏc t chc ti tr chớnh ca h thng
Liờn hp quc cho Vit Nam gm: Chng trỡnh phỏt
trin ca Liờn hp quc (UNDP), Chng trỡnh lng
thc th gii (WFP), Qu nhi ng Liờn hp quc
(UNICEP), Qu dõn s Liờn hp quc (UNFPA), Cao
y Liờn hp quc v ngi t nn (UNHCR), T chc
y t th gii (WHO) trong ú, Chng trỡnh phỏt
trin Liờn hp quc (UNDP) cú v trớ c bit. Cỏc hot
ng ca UNDP mang quy ch trung lp ca mt t
chc thuc Liờn hp quc. Cú mt liờn tc ti Vit
Nam t nm 1977, cho n nay, UNDP ó cung cp
trờn 420 triu USD tr giỳp phỏt trin cho Vit Nam.
Chng trỡnh hp tỏc 2001 - 2005 l chu kỡ th sỏu m
UNDP thc hin ti Vit Nam.
(3). Chng hn, UNDP ó cựng vi y ban kinh t v
xó hi chõu - Thỏi Bỡnh Dng (ESCAP) t vn cho
Chớnh ph Vit Nam son tho B lut u tiờn v u
t trc tip nc ngoi; cựng vi T chc phỏt trin
cụng nghip ca Liờn hp quc (UNIDO) h tr xõy
dng v thm nh cỏc d ỏn u t nc ngoi.
Trong hp tỏc quc t khuụn kh khu vc, UNDP ó
h tr dn ti vic kớ kt Hip nh v hp tỏc phỏt
trin bn vng lu vc sụng Mờ Kụng v thnh lp y
hi Mờ Kụng vo nm 1995; giỳp Vit Nam chun b

nhim kỡ 2000 - 2002; l thnh viờn y ban nhõn
quyn nhim kỡ 2001 - 2003; l thnh viờn y ban phỏt
trin xó hi nhim kỡ 2001 - 2005 - Vit Nam ó tr
thnh thnh viờn chớnh thc ca Cụng c cm v khớ
húa hc (CWC) nm 1998, l thnh viờn chớnh thc
ca Hi ngh gii tr quõn b (CD) nm 1996. Ngoi ra,
hng nm, Vit Nam u tham gia vo c ch ng
kim v khớ thụng thng ca Liờn hp quc xõy
dng lũng tin vi cỏc nc v lm trũn ngha v thnh
viờn Liờn hp quc.
(7). Hin ASEAN l t chc khu vc cha cú a v
quan sỏt viờn thng trc ti Liờn hp quc. S hn
ch trong quan h gia hai t chc c lớ gii bng
mt s nguyờn nhõn: (1) ASEAN l mt hip hi cú
nhng nguyờn tc t chc v hot ng khỏc vi
nguyờn tc t chc hot ng ca Liờn hp quc; (2)
Mt s thit ch ca ASEAN khụng tng ng vi c
ch hot ng ca cỏc thit ch ca Liờn hp quc, vớ
d nh c ch gii quyt tranh chp khu vc; (3) Cha
cú quy ch ca ASEAN iu phi hot ng ti
Liờn hp quc
(8). Ngh quyt i hi IX ng cng sn Vit Nam.
(9). Sau Singapore, ASEAN d kin s l Philipin tham
gia y viờn khụng thng trc Hi ng bo an nhim kỡ
2005 - 2006 v Vit Nam nhim kỡ 2007 - 2008.