Soạn bài Chí Phèo của Nam Cao số 2 CHÍ PHÈO
(NAM CAO)

A. PHẦN MỘT: TÁC GIẢ

I.Vài nét về cuộc đời và con người:

1.Cuộc đời:

-Tên khai sinh Trần Hữu Tri.
- Quê quán: Đại Hoàng, Lí Nhân, Hà Nam -> vùng đồng chiêm trũng, nghèo đói,
cướng hào nặng nề -> đi vào sáng tác của Nam Cao với tên Vũ Đại.
- Gia đình: được miêu tả nhiều lần -> gia đình trung nông, nghèo, đông con; gia đình
tri thức nghèo luôn túng thiếu.
-Con đường đời: -> có ý nghĩa tiêu biểu cho lớp tri thức đương thời: xuất thân từ nông
thôn nghèo khổ -> vào đời thì va đầu với hiện thực tàn nhẫn -> sống lay lắt -> tham
gia CM là sự chuyển biến tất yếu. Nam Cao hy sinh vẻ vang.

2. Con người:

-Tâm trạng bất hoà sâu sắc đối với XH đương thời -> XH tàn bạo, bất công, bóp ngẹt
sự sống -> nỗi bi phẩn của người trí thức có ý thức về sự sống mà không được sống.
-Sự gắn bó ân tình sâu nặng, thiết tha đối với bà con nông dân ruật thịt ở quê hương
nghèo.
-Tinh thần đấu tranh trung thực để tự vượt mình, cố khắc phục tâm lí, lối sống tiểu tư

-Xây dựng những nhân vật chân thực, sống động, có những điển hình bất hủ.
- Kiểu kết cấu tâm lý vừa phóng túng, linh hoạt, vừa nhất quán, chặt chẽ.
- Sở trường miêu tả, phân tích tâm lí.
- Ngôn ngữ tự nhiên, sinh động, gần lời ăn tiếng nói nhân dân.
- Giọng điệu: buồn chua chát, dửng dưng, lạnh lùng mà đầy thương cảm B. PHẦN
HAI: TÁC PHẨM

I.Hoàn cảnh sáng tác và nhan đề truyện.

- Dựa vào những cảnh thật, người thật mà Nam Cao được chứng kiến và nghe kể về
làng quê mình, bức xúc trước hiện thực tàn khốc đó ông đã viết thành truyện năm
1941.
- Nhan đề : Khi mới ra đời tác phẩm có tên là “Cái lò gạch cũ”, sau đó Lê Văn Trương
đã đổi thành “Đôi lứa xứng đôi”. Khi in vào tập “Luống Cày”, Nam Cao đã đổi tên
thành Chí Phèo.

II. Đọc- tóm tắt

III. Tìm hiểu văn bản.

1. Hình ảnh làng Vũ Đại- hình ảnh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam trước cách mạng
tháng 8/1945.

- Làng Vũ Đại- đó là không gian nghệ thuật của truyện, nơi các nhân vật sống và hoạt
động.
-Làng dân “không quá hai nghìn, xa phủ, xa tỉnh.”
- Nơi mâu thuẫn giai cấp diễn ra gay gắt, âm thầm mà quyết liệt, giữa nông dân và địa
chủ, người nông dân phải è cổ nuôi bọn địa chủ, phong kiến, sợ hãi, lánh mặt bọn
cùng đinh
-> Làng Vũ Đại sống động, tăm tối, ngột ngạt, khép kín. Đây chính là hình ảnh thu

gườm đầy những nét chạm trỗ rồng phượng
- Nhân tính: vạch mặt ăn vạ, đập phá, đâm thuê, chém mướn-> Con quỷ dữ của làng
Vũ Đại
+ Hắn vừa đi vừa chửi chửi trời chửi đời, chửi cả làng Vũ Đại chửi cha đứa nào
không chửi nhau với hắn chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn
->Cái say, cái tỉnh luôn song song tồn tại, đó chính là sự vật vã tuyệt vọng của một
linh hồn đau khổ, phản ứng của y với toàn bộ cuộc đời và sự khát khao giao tiếp hoà
đồng với mọi người.
-> tiếng chửi, bài chửi > một trong vô vàn âm thanh vô nghĩa lý trong xã hội, đáp lại
lời hắn “chỉ có ba con chó dữ”-> kiếp sống cô độc, lẻ loi tột độ của CP, cách biệt với
thế giới loài người.
+ Đến nhà Bá Kiến và trở thành tay sai đắc lực cho Bá kiến gây tai hoạ cho nhân dân.
=> Bá Kiến và nhà tù thực dân đã huỷ diệt nhân hình lẫn nhân tính của chí, biến con
người lương thiện thành kẻ lưu manh, thành con quỷ dữ
-> Chí Phèo là hiện tượng có tính quy luật trong xã hội đương thời, là sản phẩm của
tình trạng đè nén, áp bức của nông thôn trước CM.
-> Sức mạnh tố cáo, giá trị hiện thực mới mẻ, độc đáo.

c. Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở.

* Bất ngờ gặp TN Thế rồi nửa đêm, CP đau bụng nôn mửa, TN dìu hắn vào trogn
lều-> Trận ốm: góp phần thay đổi hắn về sinh lý và tâm lý:
- bâng khuâng và mơ hồ buồn.
- Nghe những âm thanh của cuộc sống xung quanh “ Tiếng chim hót tiếng cười
nói anh thuyền chài gõ mái ”. Đó là những âm thanh hàng ngày vẫn có nhưng đây là
lần đầu Chí cảm nhận được.
-> Âm thanh của tiếng gọi tha thiết từ cuộc sống.
- Nhìn lại cuộc đời trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Nhớ lại những ước mơ giản
dị. Ý thức về hiện tại buồn vì mình đã ở nưả dốc bên kia của cuộc đời. Nghĩ về tương
lai, sợ sự cô độc.

+ Kết cấu linh hoạt, mới mẻ, phóng túng
+ Ngôn ngữ tự nhiên, sử dụng khẩu ngữ, giọng điệu đan xen, cách trần thuật rất linh
hoạt

- Nội dung:
+ Gia trị hiện thực: số phận bi thảm của người nông dân bị áp bức, bóc lột ở nôgn thôn
VN trước CMT8; Tố cáo xã hội thực dân nửa PK tàn bạo.
+ Gía trị nhân đạo sâu sắc mới mẻ: phát hiện, miêu tả phẩm chất tốt đẹp của người
nông dân ngay cả khi bị bị biến thành thú dữ.