Thuyết minh về một danh lam thắng
cảnh "Chùa Bút Tháp"

Ai đã từng đến Thuận Thành - miền quê bên kia sông Đuống - một vùng đất
vốn có lịch sử lâu đời và hội đủ những truyền thống, bản sắc văn hóa của nền văn hiến
Kinh Bắc. Đến Thuận Thành du khách sẽ được thưởng thức những làn điệu quan họ
mượt mà, đằm thắm, những điệu chèo êm ả trên sông, đắm say cùng với nghệ thuật
múa rối nước ở Đồng Ngư. Dòng tranh dân gian Đông Hồ nổi tiếng còn mãi với thời
gian Trong muôn vàn di tích lịch sử chúng ta không thể nhắc đến một nghệ thuật
kiến trúc đồ sộ, có giá trị tinh thần về đời sống tâm linh của con người. Chùa Bút
Tháp là một đại diện tiêu biểu cho ý nghĩa ấy.
Cách Hà Nội khoảng 30km chúng ta đang đi trên lộ trình đến xã Đình Tổ. Kìa
ngã tư Dâu kia rồi, phía trước là chùa Dâu, nhưng theo ý kiến đông của du khách
chúng ta sẽ đi thăm chùa Bút Tháp trước. Xe đã đỗ trước cổng chùa, xin mời tất cả du
khách xuống xe rồi chúng ta cùng vào vãn cảnh. ồ, một cổng chùa được trổ khắc rất
tinh xảo hiện ra trước mắt du khách và tôi - một hướng dẫn viên du lịch. Với nhiệm vụ
của mình, tôi tự hào giới thiệu cho du khách biết: "Chúng ta đang đứng tại làng Bút
Tháp, xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành và trước mặt quý khách đây chính là ngôi chùa
có tên trùng với tên làng tức "Chùa Bút Tháp". Nó còn có tên chữ Hán là "Ninh Phúc
tự" được khắc trên cổng chùa". Vào sâu trong khuôn viên chùa du khách ai nấy đều
nhạc nhiên bởi cảnh sắc đẹp lạ thường như chốn "bồng lai tiên cảnh". Phía trước tiền
đường là một ao sen tỏa hương thơm, dịu mát, thanh thoát của nhà Phật. Cây cối xung
quanh chùa uy nghiêm lạ thường. "Chùa Bút Tháp là một ngôi chùa cổ nằm ven bờ
nam sông Đuống, tương truyền, chùa được khởi dựng vào đời Trần Nhân Tông (1258
- 1278). Lúc đầu, chỉ là một ngôi chùa nhỏ, đến thế kỷ XVII chùa đã trở nên nổi tiếng
do nhà sự Hòa thượng Chuyết Chuyết trụ trì". Như quý khách đã biết tôi vừa giới
thiệu về nguồn gốc của chùa. "Tại sao Hòa thượng Chuyết Chuyết trụ trì mà chùa lại
trở nên nổi tiếng; cô có thể giải thích cho tôi được không?". Đó là câu hỏi của một vị

ảnh kỷ niệm, quay lại toàn bộ cảnh mình vừa đi qua Thấy mọi người bớt mệt, chúng
tôi lại tiếp tục đi. Ra khỏi Tiền Đường, đi dọc dãy hành lang, du khách có thể nhìn bao
quát cảnh chùa. "Chùa Bút Tháp là một công trình kiến trúc cổ còn khá hoàn chỉnh,
ngôi chùa là cả một công trình điêu khắc đồ sộ trên hai chất liệu đá và gỗ". Quý khách
hãy để ý mà xem đa số những pho tượng ở đây đều là những bức chạm gỗ tinh xảo,
đặc biệt là trước cửa Tam Bảo và tòa Đại Hùng Bảo Điện ở ngay trước mắt quý
khách. Các khảm thờ ở nhà Thiên Hương, Thượng Điện, những bức chạm khắc đá
trên các cây tháp đá, cầu đá và lan can đá chạy xung quanh nhà Thượng Điện Tất cả
những công trình đó đều phản ánh thế giới tự nhiên như chim muông, hoa lá rất độc
đáo và sinh động, là những tác phẩm tiêu biểu của nghệ thuật điêu khắc Việt Nam thế
kỷ XVII.
Đặc biệt hơn, chùa Bút Tháp càng nổi tiếng gần xa bởi hệ thống các tác phẩm
điêu khắc tượng phật cổ tiêu biểu như tượng Thuyết Sơn, hai tòa Tam Thanh - Tam
Thế, tượng Văn Thù và Phổ Hiền bồ tát Các vị thấy thế nào? Quả là những kiệt tác
đúng không? Tuyệt vời - một du khách nói. Cô có thể dẫn chúng tôi đi xem nốt pho
tượng nổi tiếng nhất ở chùa được không?". Xin quý khách đừng vội, chỉ lát nữa thôi
chúng ta sẽ trông thấy. Nhưng trước hết mời quý khách hãy chiêm ngưỡng thêm vẻ
đẹp của các pho tượng chân dung về những người có công xây dựng chùa Bút Tháp
được đẹp như ngày nay, bao gồm tượng Tổ chùa và tượng hậu Phật như tượng: Công
chúa Lê Thị Ngọc Duyên, Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Cơ, tượng Minh Hạnh thiền
sư cũng là những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc nhất của loại hình tượng hậu Phật ở
thế kỷ XVII.
Mời quý khách sang bên này, đây chính là pho tượng mà các vị muốn xem. Nó
có tên là Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay hay tên chữ Hán là "Thiên thủ thiên
nhỡn". Pho tượng chính là hiện thân của thế giới nhà Phật, đồng thời thể hiện thế giới
tâm linh của con người chúng ta thời xưa cũng như ngày nay phải không các bạn?
"Vậy, cô ơi cho tôi hỏi pho tượng này do ai khắc mà khéo léo tài tình thế, trước đây
tôi đã từng được xem rất nhiều pho tượng nhưng chưa cái nào độc đáo giống cái này".
"Quý khách thật có con mắt thẩm mĩ biết nhìn nhận nghệ thuật đấy. Pho tượng này do
nghệ nhân Trương Tiên Sinh Phụng - một người có tay nghề cao trong làng nghề trạm

biệt là pho tượng "Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay". Tôi nghĩ sau chuyến đi
này tôi sẽ ở lại Việt Nam một thời gian dài" Cám ơn tất cả mọi người, còn đối với
tôi - một người con của đất Thuận Thành, tôi rất tự hào về quê hương nơi mình sinh ra
và lớn lên có nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh đẹp, có truyền thống, tinh thần
ham học sản sinh ra bao vị trạng nguyên, tiến sĩ. Chính vì vậy, chùa Bút Tháp đã làm
tăng thêm vẻ đẹp của quê hương, đời sống tinh thần của người dân, đồng thời nhắc
nhở con cháu chúng tôi đời sau phải biết tự hào truyền thống quý báu của cha ông
mình, về sự sáng tạo nghệ thuật độc đáo, tạc tượng, đúc chuông, trạm khắc tất cả
đều bắt nguồn từ đời sống của nhân dân.
Hội chùa Bút Tháp mở hàng năm vào ngày 24 tháng 3 âm lịch, thu hút hàng
trăm phật tử, khách thập phương gần xa về trẩy hội tham quan du lịch. Với những giá
trị đặc sắc và nổi bật của mình, chùa Bút Tháp không những là một di tích Phật giáo
độc đáo nhất của vùng đồng bằng Bắc bộ, mà còn xứng đáng là một điểm du lịch văn
hóa đầy hấp dẫn bổ ích, một địa chỉ hành hương của đồng bào cả nước và du khách
nước ngoài.