








CẨMNANGANTOÀN

SỨCKHỎE
 




CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 1
http://ebooks.vdcmedia.com
MC LC
CHÛÚNG I CẤC BÏÅNH MÙỈT 2
CHÛÚNG 2 BÏÅNH TAI MI HỔNG 16
CHÛÚNG 3: BÏÅNH RÙNG MIÏÅNG 39
CHÛÚNG 4 BÏÅNH DA VÂ TỐC 48
CHÛÚNG 5 CẤC BÏÅNH XÛÚNG KHÚÁP 68
CHÛÚNG 6 CẤC BÏÅNH CA HÏÅ TÌN HOÂN 93
CHÛÚNG 7 BÏÅNH GAN 132
CHÛÚNG 8 LAO VÂ CẤC BÏÅNH HÏÅ HƯ HÊËP 142
CHÛÚNG 9 CẤC BÏÅNH ÀÛÚÂNG TIÏËT NIÏÅU 157
CHÛÚNG 10 CẤC BÏÅNH ÀÛÚÂNG TIÏU HOẤ 174
CHÛÚNG 11 CẤC LOẨI SƯËT THƯNG THÛÚÂNG 200

CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 3
http://ebooks.vdcmedia.com
ca mùỉt st nhiïìu hay đt lâ ty thåc sểo àc dây hay mỗng, nùçm
úã trung têm hay vông ngoâi ca giấc mẩc.
Nïëu sểo dây úã trung têm lâ thõ lûåc st nhiïìu, cấch àiïìu trõ
duy nhêët lâ ghếp giấc mẩc. Cấc bấc sơ sệ lêëy giấc mẩc ca ngûúâi
chïët thay vâo chưỵ sểo àc. Hiïån úã nûúác ta, viïåc ghếp giấc mẩc chûa
àûúåc phất triïín lùỉm.
Àïí phông ngûâa sểo àc giấc mẩc, cêìn phông ngûâa bïånh viïm
loết giấc mẩc. Bïånh nây do vi khín, vi nêëm gêy ra, chng xêm
nhêåp sau cấc chêën thûúng hóåc do cấc virus. Khi bõ chêën thûúng
mùỉ
t hóåc bõ viïm loết giấc mẩc, nïn àïën cấc cú súã chun khoa mùỉt
àïí àiïìu trõ, khưng nïn tûå mua thëc nhỗ. Nïëu dng thëc cố
chûáa chêët corticoid nhû Dexacol, Neodex, Polydexan, Cebedexacol,
Spersadex, Maxitrol, Polydexa, bïånh sệ nùång hún.
Sểo giấc mẩc nùçm úã lông àen, côn mưång thõt lâ mưåt tưí chûác xú
cố mẩch mấu bô lïn giấc mẩc tûâ lông trùỉng. Mưång thõt dïỵ àiïìu trõ
hún sểo àc nhûng sau khi cùỉt bỗ, mưång thõt rêët hay tấi phất dây
hún, to hún. Chó nïn cùỉt bỗ mưång thõt khi nâo nố xêm lêën nhiïìu
vâo trung têm giấc mẩc. Bïånh nhên lúán tíi thò t lïå tấi phất
thêëp.
BS Nguỵn Hûäu Chêu (Giấm àưëc Trung têm Mùỉt TP HCM)
Cấc bïånh chẫy nûúác mùỉt
Nûúác mùỉt àûúåc sẫn xët àïìu àùån búãi tuën lïå nùçm úã dûúái mđ
mùỉt trïn. Nûúác mùỉt lâ ëu tưë cêìn thiïët búãi vò chng hònh thânh
nïn mưåt lúáp phim mỗng bao ph mùåt trûúác ca mùỉt, nhanh chống
àûúåc dêỵn lûu khỗi mùỉt qua mưåt hïå thưëng ưëng phûác tẩp dêỵn tûâ gốc
trong ca cấc mđ mùỉt vâo trong mi. Hïå thưëng ưëng nây àûúåc gổi lâ
lïå àẩo.

phêỵu thåt àïí giẫi phống chưỵ nghện tùỉc.
Bïånh chẫy nûúác mùỉt cố thïí do kđch thđch ca mùỉt hóåc bïånh
ca hïå thưëng dêỵn lûu. Cêìn àïën khấm úã mưåt bấc sơ chun khoa
mùỉt, tiïën hânh mưåt sưë thûã nghiïå
m àún giẫn àïí chêín àoấn ngun
nhên.
Bïånh tùng nhận ấp
Tùng nhận ấp lâ mưåt bïånh ca mùỉt, ngun nhên ca 20% ca
m úã Viïåt Nam. Trong bïånh nây, ấp lûåc ca cấc chêët dõch trong
mùỉt gia tùng àïën mûác thêìn kinh thõ giấc bõ tưín hẩi. Ấp lûåc tùng do
cố quấ nhiïìu dõch àûúåc tẩo ra hóåc do cấc ưëng dêỵn trong mùỉt bõ tùỉc
nghện (bònh thûúâng, dõch dêỵn lûu ra ngoâi con mùỉt theo àûúâng cấc
CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 5
http://ebooks.vdcmedia.com
mẩch mấu). Bïånh tùng nhận ấp lâm tưín hẩi thõ lûåc, khi ấp lûåc gia
tùng cố thïí lâm co hểp nhûäng mẩch mấu ni dûúäng cấc súåi thêìn
kinh nhẩy cẫm úã phđa sau mùåt.
Cố 4 loẩi tùng ấp:
- Tùng ấp gốc múã mẩn tđnh: Chiïëm t lïå lúán, xẫy ra phêìn lúán
úã ngûúâi giâ nhûng cng cố thïí xẫy ra úã lûáa tíi trung niïn. Hổ
hâng ca nhûäng ngûúâi bõ bïånh tùng nhận ấp cố nguy cú bõ mùỉc
bïånh cao hún do ëu tưë di truìn. Bïånh tiïën triïín chêåm chẩp vâ
thûúâng khưng àûúåc ch trong nhiïìu thấng hóåc nhiïìu nùm.
- Tùng ấp gốc àố
ng hay tùng ấp cêëp: Àêy lâ loẩi bïånh tùng ấp
hay gùåp nhêët úã Viïåt Nam, thûúâng xẫy ra úã lûáa tíi trung niïn vâ
ngûúâi giâ, àùåc biïåt lâ ph nûä. Nố xẫy ra mưåt cấch àưåt ngưåt, ấp lûåc
ca mùỉt tùng rộ rïåt. Nïëu khưng àiïìu trõ tûác thúâi, mùỉt sệ tưín
thûúng sët àúâi trong mưåt thúâi gian rêët ngùỉn.
Khưng giưëng nhû bïånh tùng ấp mẩn tđnh, bïånh tùng ấp cêëp

Thëc múái nhêët hiïån nay lâ Azithromycine, tïn thûúng mẩi
lâ Zithromax, dng àiïìu trõ àau mùỉt hưåt. Hiïån nay, cú quan chưëng
mùỉt hưåt qëc tïë cng dng thëc Azthromycine àïí àiïìu trõ mùỉt hưåt
cho ca
ác qëc gia úã chêu Phi.
Àïí phông ngûâa vâ chưëng lêy lan bïånh mùỉt hưåt, cêìn giûä vïå
sinh mưi trûúâng, rûãa mùåt bùçng nûúác sẩch vâ dng khùn riïng.
Bïånh cûúâm mùỉt (àc thy tinh thïí)
Bïånh àc thy tinh thïí àûúåc dên gian gổi lâ cûúâm khư, khấc
vúái bïånh tùng nhận ấp àûúåc gổi lâ cûúâm nûúác. Mùỉt ca con ngûúâi
cng giưëng nhû mưåt mấy hònh. Mấy hònh gưìm hai bưå phêån chđnh lâ
ưëng kđnh vâ phim, côn cố mùỉt ưëng kđnh lâ thy tinh thïí, phim lâ
vộng mẩc. ÚÃ mấy hònh, khi ưëng kđnh bõ mưëc hay vúä thò ẫnh múâ, côn
úã mùỉt khi thu tinh thïí bõ àc hay vúä
(do chêën thûúng) thò ngûúâi
ta nhòn múâ.
Bïånh cûúâm àa sưë lâ do tíi giâ (90%) vò chuín hoấ trong cú
thïí suy ëu. Côn cấc ngun nhên khấc lâ bõ bïånh trong cú thïí
nhû tiïíu àûúâng, viïm nhiïỵm úã mùỉt, bõ cûúâm nûúác, bõ chêën thûúng
hóåc cấc bïånh bêím sinh gêy cûúâm úã trễ nhỗ. Mưåt sưë ëu tưë khấc
cng gêy cûúâm nhû thiïëu dinh dûúäng, do ẫnh hûúãng ca cấc tia
sấng (nhû tia cûåc tđm ).
Ngûúâi bïånh thêëy mùỉt bõ múâ dêìn, khưng àau, khưng nhûác,
khưng àỗ, ài thûã kđnh khưng thêëy kđnh nâo nhòn rộ hún. Àïën lc
múâ nhiïìu (khưng côn àổc àûúåc cấc chûä lúán trong sấch bấo), nhòn
vâo trong mùỉt thêëy àưìng tûã àưí
i mâu, cố thïí mâu trùỉng hóåc àen
CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 7
http://ebooks.vdcmedia.com
nêu. Ài khấm bïånh, bấc sơ nhận khoa cố thïí phất hiïån ngay tûâ khi

nhêët. Hiïån nay, úã nûúác ta, viïåc àùåt thu tinh thïí nhên tẩo àậ rêët
Nhiïìu tấc giẫ 8
http://ebooks.vdcmedia.com
thưng dng. Múái àêy àậ cố thïí mưí bùçng phûúng phấp Phaco,
khưng cêìn phẫi khêu, phc hưìi nhanh. Thûúâng thò thu tinh thïí
nhên tẩo khưng gêy phẫn ûáng gò cho ngûúâi bïånh.
Nïëu khưng cố àiïìu kiïån, sau khi mưí cố thïí àeo kđnh gổng,
nhûng cố phiïìn toấi lâ hònh ẫnh lúán hún bònh thûúâng. Lc àêìu,
bïånh nhên nhòn khưng quen sệ rêët khố chõu, nhêån àõnh khoẫng
cấch khưng àng, nhêët lâ xëng cêìu thang dïỵ bõ ngậ, àưi khi chống
mùåt. Ai cng phẫi têåp luån àeo kđnh mưåt thúâi gian rưìi dêìn dêìn
múái quen, cố ngûúâi phẫi mêët 6 thấng, cố ngûúâi têåp hoâi mâ vêỵn
khưng quen àûúåc.
Kđnh ấp trông đt ẫnh hûúãng hún kđnh go
ång, vò vêåy thoẫi mấi
hún, nhûng chó dng cho ngûúâi trễ vò cêìn khếo lếo, tay khưng run
vâ mùỉt kia côn nhòn àûúåc tưët. Côn àưëi vúái ngûúâi giâ bõ cûúâm cẫ hai
mùỉt thò rêët khố sûã dng vò tay hổ àậ run, mùỉt múâ, thao tấc khưng
chđnh xấc, dïỵ bõ rúát kđnh. Ngoâi ra, kđnh ấp trông cố thïí gêy dõ
ûáng, khưng phẫi ai cng thđch húåp àûúåc.
Khưng phẫi mưí cûúâm bao giúâ cng tưët vâ lâm cho mùỉt cố thïí
thêëy rộ râng àûúåc ngay. Lc múái mưí vâ sau khi mưí cố thïí cố biïën
chûáng nhû xët huët, viïm bưì àâo, cûúâm nûúác thûá phất, bong
vộng mẩc, viïm nhiïỵm Nïë
u àùåt thu tinh thïí nhên tẩo thò mưåt
thúâi gian cng dïỵ bõ àc bao sau, lâm mùỉt múâ trúã lẩi, phẫi dng
laser àïí àưët. Ngoâi ra, mùỉt sau khi àậ mưí cûúâm vâ àeo kđnh nhòn
àûúåc rộ nhiïìu hay đt côn ty thåc vâo tònh trẩng vộng mẩc côn tưët
hay àậ bõ bïånh. Nïëu vộng mẩc àậ bõ bïånh thò mưí cûúâm chó gip
àûúåc phêìn nâo thưi, cng nhû mấy hònh àậ thay ưëng kđnh côn ty

Thëc mổi ngûúâi thûúâng d
ng tïn lâ Dexamethasone cố cưng thûác
chûáa khấng sinh Chloramphenicol vâ chêët corticoid. Àêy lâ loẩi
thëc tưët àïí trõ viïm kïët mẩc nhiïỵm trng, viïm loết giấc mẩc,
nhiïỵm trng tuën lïå Nhûng àêy cng lâ loẩi thëc khưng nïn
lẩm dng hóåc dng sai chó àõnh vò cố thïí gêy suy ty, hưåi chûáng
xanh tấi úã trễ sú sinh, lâm tùng nhận ấp úã ngûúâi mùỉc bïånh
glaucoma, lâm tưín hẩi thêìn kinh thõ giấc, lâm trêìm trổng cấc bïånh
nhiïỵm virus, vi nêëm vâ nhêët lâ gêy àc thy tinh thïí.
Thëc lâm chêåm quấ trònh àc thy tinh thïí
- Thëc nhỗ mùỉt: Dionin 1% vúái hoẩ
t chêët lâ Ethyl Morphin,
nhûäng thëc gia tùng biïën dûúäng chưëng lậo hoấ mùỉt chûáa cấc axit
amin hay vitamin nhû ATP, B6, Acid Aspartic, L.Arginin, Acid
Nhiïìu tấc giẫ 10
http://ebooks.vdcmedia.com
L.Glutamic (Catacol P.O.S, Catarstat), tấc dng sûå chuín hoấ
trïn sûå xú cûáng thy tinh thïí chûáa cấc mëi calci, iod, glycin
(Cristopal)
- Thëc ëng chûáa cấc axit amin bưí dûúäng mùỉt hóåc vitamin
àïí lâm chêåm quấ trònh àc tinh thïí nhû Phakan ëng, cẫ ưëng
ëng lêỵn viïn nang trong cng lc.
- Nưåi tiïët àûúåc dng lâm chêåm àc thy tinh thïí: Kïët húåp
tinh chêët tuën cêån giấp, bìng trûáng, tinh hoân, Folliculine, mưỵi
ngây ëng mưåt ưëng hóåc theo chó àõnh ca bấc sơ.
Tùng nhận ấp cêëp
Tùng nhận ấp cêëp (côn gổi lâ cûúâm nûúác, thiïn àêìu thưëng,
cûúâm xanh, glaucoma lâ
mưåt bïånh phưí biïën úã Viïåt Nam, cố t lïå
gêy m loâ cao. Àêy lâ mưåt bïånh khêín cêëp trong nhận khoa, diïỵn

mùỉt khấm àïí xấc àõnh cố bõ cấc têåt khc xẩ nhû cêån thõ, loẩn thõ,
viïỵn thõ khưng. Nïëu cố thò cêìn àeo kđnh àiïìu chónh thõ lûåc. Ngoâi
ra, thõ lûåc ëu côn cố thïí do nhiïìu ngun nhên khấc vâ phẫi àûúåc
àiïìu trõ bùçng thëc.
Thëc Difrarel E vâ vitamin E gip tùng cûúâng dinh dûúäng
vâ tìn hoân mấu úã vộng mẩc nïn thûúâng àûúåc bấc sơ cho dng
khi mùỉt cêån thõ vâ mưåt sưë bïånh khấc.
Àïí bẫo vïå tưët thõ lûåc, chng ta cêìn ùn ëng àêìy à cấc chêët
dinh dûúä
ng, nhêët lâ cấc loẩi trấi cêy chûáa nhiïìu carotêne, thûúâng
cố mâu vâng cam nhû câ rưët, àu à, câ chua Lûu khi hổc hânh,
àổc sấch hóåc phẫi lâm viïåc bùçng mùỉt mưåt cấch chùm ch, cêìn
phẫi cố à ấnh sấng.
K thåt àiïìu trõ mùỉt bùçng Lasik
Trong phêỵu thåt cêån thõ, ngoâi cấc phûúng phấp thûúâng
lâm nhû rẩch giấc mẩc hònh nan hoa, phêỵu thåt Laser excimer,
hiïån nay, thïë giúái àang phưí biïën mưåt loẩi phêỵu thåt múái lâ phêỵu
thåt Lasik. Sau phêỵu thåt, thõ lûåc cố thïí àẩt 9/10 hóåc 10/10;
mưåt sưë trûúâng húåp viïỵn hóåc loẩn thõ thò cêì
n àeo kđnh ± 1 Ds
(Àiưëp) àïí àẩt thõ lûåc tưëi àa. K thåt Lasik lâ bûúác nêng cao ca
k thåt Laser excimer. Laser excimer lâ loẩi Laser àêíy, phất ra
trong tia cûåc tđm cố bûúác sống rêët ngùỉn (193 nano meters) nhûng
à mẩnh àïí cùỉt giấc mẩc, lâm cho cấc mẫnh vn giấc mẩc bưëc húi
vâ cho phếp trấnh cấc tấc dng ca nhiïåt vâ àưång. Tíi tưët nhêët àïí
thûåc hiïån k thåt nây lâ tûâ 18 àïën 26, thõ lûåc mùỉt phẫi tûâ -5 àưå
Nhiïìu tấc giẫ 12
http://ebooks.vdcmedia.com
àïën -15àưå. Nïëu cêån tûâ -5 àưå àïën -12 àưå thò phêỵu thåt cho kïët quẫ
khẫ quan; sau mưåt thấng thõ lûåc mùỉt cố thïí àẩt 9/19 hóåc 10/10.

bao giúâ tûå khỗi nïëu khưng àûúåc àiïìu trõ, ngoẩi trûâ hai trûúâng húåp
sau:
CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 13
http://ebooks.vdcmedia.com
- Tònh trẩng giẫ lế do nïëp bểt mđ hóåc do khn mùåt cố dẩng
àùåc biïåt, nhòn giưëng lế.
- Lế tẩm thúâi do liïåt thêìn kinh àiïìu khiïín cú hóåc cú vêån
nhận sau sang chêën hóåc do nhiïỵm virus. Trûúâng húåp nây thûúâng
xẫy ra sau mưåt chêën thûúng àêìu hóåc sau mưåt àúåt cẫm cm, kếo
dâi khưng quấ 6 thấng. Nïëu sau 6 thấng vêỵn tưìn tẩi thò phẫi àiïìu
trõ, mùỉt múái ngay trúã lẩi.
Tònh trẩng lế mùỉt trong mưåt thúâi gian dâi (trïn 2 nùm) cố thïí
dêỵn túái cấc tưín thûúng chûác nùng mùỉt trêìm trổng: nhûúåc thõ úã mùỉt
lế (thûúâng xun nhòn múâ hún mùỉt kia), mêët thõ giấc hai mùỉt. ÚÃ
trễ nhỗ, cấc chûá
c nùng nây chó cố thïí hưìi phc nhúâ têåp luån.
Ngûúâi trïn 15 tíi nïëu àậ mêët cấc chûác nùng nây thò khưng thïí
hưìi phc àûúåc, chó cố thïí phêỵu thåt thêím m chónh lẩi mùỉt lế mâ
thưi.
Àiïìu trõ lế trïn ngun tùỉc cố 5 bûúác:
1. Àiïìu chónh kđnh úã cấc bïånh nhên lế cố kêm têåt khc xẩ àïí
àẩt àûúåc thõ lûåc cao nhêët, gip quấ trònh àiïìu trõ lế trúã nïn dïỵ
dâng hún.
2. Têåp àïí khùỉc phc nhûúåc thõ nïëu cố mùỉt bõ nhûúåc thõ.
3. Têåp hưìi phc thõ giấc hai mùỉt nïëu chûác nùng nây ëu hóåc
àậ mêët.
4. Cấc bâi têåp cú gip lâ
m mẩnh cú ëu hóåc lâm giận cú
cûúâng.
5. Phêỵu thåt chónh cú nïëu bïånh chûa hïët vúái cấc phûúng

kđnh thûúâng.
4. Nïn thêån trổng khi ng vâ búi lưåi
Khi tùỉm biïín cố thïí sûã dng contactlens loẩi dễo, àûúâng kđnh
trông lúán àïí lúáp giấc mẩc vâ mi mùỉt àûúåc nêng àúä vâ che chúã tưët.
Tuy nhiïn, cấc hưì búi thûúâng cố nhiïìu fluor vâ vi khín cố thïí gêy
viïm kïët mẩc nïëu khi búi bẩn vêỵn sûã dng contactlens.
Khi ng vêỵn cố thïí àeo kđnh sất trông. Tuy vêåy, lc ng nïn
thấo ra vò giấc mẩc trong àïm thûúâng giẫm khẫ nùng hêëp th ưxy.
5. Vâi àiïìu cêìn ch
CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 15
http://ebooks.vdcmedia.com
- Rûãa sẩch kđnh trûúác khi cho vâo mùỉt, rûãa tay trûúác khi sûã
dng kđnh.
- Khi àeo kđnh sất trông, tuåt àưëi khưng phun keo xõt tốc.
Nïëu cêìn, phẫi nhùỉm mùỉt lẩi cho àïën khi xõt xong.
- Khưng sûã dng contactlens ngay sau khi dng thëc nhỗ
mùỉt.
Nhiïìu tấc giẫ 16
http://ebooks.vdcmedia.com
CHÛÚNG 2
BÏÅNH TAI MI HỔNG
Àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc
Tiïëng ưìn àưëi vúái tai:
- Quấ trònh phất triïín nhanh chống cấc ngânh cưng nghiïåp,
giao thưng, vêån tẫi, àư thõ hoấ lâm cho tiïëng ưìn ngây câng lúán,
ẫnh hûúãng túái sûác nghe vâ gêy bïånh àiïëc nghïì nghiïåp do tiïëng ưìn.
Tiïëng ưìn cng lâ trong nhûäng tấc nhên gêy ư nhiïỵm mâ tûâ trûúác
àïën nay đt ngûúâi ch hóåc ch nhûng khưng cố hûúáng giẫi
quët triïåt àïí.
- Ư nhiïỵm tiïëng ưìn lâ sûå tưìn tẩi cấc loẩi êm thanh khiïën

Tai gưìm cố tai ngoâi, tai giûäa vâ tai trong. Tai ngoâi cố
nhiïåm v khụëch àẩi vâ hûúáng êm thanh vâo mâng nhơ. Tai giûäa
gưìm mâng nhơ vâ 3 xûúng nhỗ cố nhiïåm v truìn êm thanh tûâ
mưi trûúâng khưng khđ vâo mưi trûúâng nûúác ca tai trong. Tai trong
cố cấc tïë bâo thêìn kinh thđnh giấc biïën àưíi sống êm thanh cú hổc
thânh nhûäng xung àưång àiïån thêìn kinh, truìn theo dêy thêìn
kinh thđnh giấc vïì nậo. Cấc bïånh l úã tai ngoâi vâ tai giûäa cố thïí
ẫnh hûúãng àïën cú chïë dêỵn truìn êm thanh, àêëy lâ loẩ
i àiïëc vâ
giẫm thđnh lûåc dêỵn truìn. Cấc bïånh l úã tai trong trúã ài cố thïí
ẫnh hûúãng àïën phêìn thêìn kinh nhêån cẫm êm thanh, àêëy lâ loẩi
àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc tiïëp nhêån, hay côn gổi lâ àiïëc vâ giẫm thđnh
lûåc thêìn kinh. Ngoâi ra côn cố loẩi àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc hưỵn húåp
cố bïånh l úã cẫ hai loẩi trïn.
Àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc dêỵn truìn nối chung cố thïí phêỵu
thåt. Àố lâ cấc phêỵu thåt can thiïåp vâo cú chïë dêỵn truìn cú hổc
ca êm thanh úã tai ngoâ
i hay tai giûäa. Àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc tiïëp
nhêån nối chung khưng thïí phêỵu thåt àïí àiïìu trõ, thëc men cng
tấc dng hẩn chïë. Dêỵu sao trûúâng húåp àiïëc hoân toân cẫ hai tai
cng côn hy vổng úã viïåc cêëy ưëc tai. Vâ trong àẩi àa sưë cấc trûúâng
húåp, mấy trúå thđnh cố thïí hûäu đch.
Nhiïìu tấc giẫ 18
http://ebooks.vdcmedia.com
Lậo thđnh lâ gò?
Lâ dêìn dêìn nghe kếm khi tíi ngây mưåt cao; khoẫng 30%
ngûúâi hún 65 tíi vâ 50% ngûúâi hún 75 tíi bõ nghe kếm. Thûúâng
hổ nghe kếm nhiïìu úã cấc êm cao nhû giổng ph nûä hóåc trễ con,
tiïëng chim kïu, chng àiïån thoẩi; côn nhûäng êm trêìm nhû lâ
giổng nam, àưång cú xe thò lẩi nghe àûúåc. Thûúâng bïånh nhên nghe

Àêy lâ cấc mểo khi giao tiïëp vúái ngûúâi àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc,
bẩn cố thïí hûúáng dêỵn ngûúâi khấc khi trong gia àònh hổ cố ngûúâi
àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc:
- Nhòn mùåt ngûúâi àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc khi nối chuån àïí hổ
cố thïí thêëy mùåt ca bẩn.
- Tùỉt mấy nghe nhẩc, radio, T.V khi nối chuån.
- Khưng nối khi àang nhai, khưng lêëy tay che miïång;
- Nối húi lúán hún bònh thûúâng, nhûng khưng àûúåc hết to; nối
chêåm rậi.
- Khi lùåp lẩi thò dng cêu àún giẫn, ngùỉn.
- ÚÃ núi àưng ngûúâi nhû nhâ hâng, chổn chưỵ ngưìi xa àấ
m àưng
vâ đt ưìn nhêët.
Vai trô ca tiïëng ưìn trong àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc
Khoẫng 10% dên sưë bõ àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc do nhiïìu
ngun nhên; trong àố, tiïëng ưìn cố thïí lâ ngun nhên ca khoẫng
50% cấc trûúâng húåp.
Tiïëng sng nưí, bom nưí gêìn tai, côi bấo àưång gêìn tai cố thïí
gêy ra àiïëc. Tiïëng ưìn cưng nghiïåp trïn 85 dB tiïëp xc lêu cố thïí
gêy àiïëc. Trong àúâi sưëng hùçng ngây vúái à loẩi tiïëng ưìn ca xe cưå,
mấy mốc, cấc phûúng tiïån giẫi trđ, ca nhẩc chng ta cêìn nhêån
thûác àûúåc rùçng bêët k loẩi tiïëng ưìn nâo cng cố thïí gêy ra àiïë
c vâ
giẫm thđnh lûåc khi chng ta tiïëp xc vúái chng à lêu.
Cố thïí nâo bõ àiïëc khi nghe tiïëng àưång lúán chó 1 lêìn? Cố.
Nhûäng tiïëng àưång rêët lúán nhû sng, bom nưí gêìn tai, côi bấo àưång
gêìn tai cố thïí gêy àiïëc, mùåc dêìu khưng phẫi ln ln.
Mûác ưìn nâo cố thïí gêy tưín thûúng vơnh viïỵn úã tai? Trïn 85
dB. Tưín thûúng ph thåc vâo àưå lúán ca tiïëng ưìn vâ thúâi gian tiïëp
xc vúái tiïëng ưìn àố mưỵi ngây.

khùn trong viïåc hiïíu lúâi nối. Nïëu ngûúâi thên cûá cưë gùỉng
nối to lïn vâ lùåp ài lùåp lẩi nhiïìu lêìn thò dïỵ tẩo sûå bûåc mònh, cùng
thùèng. Sûå hiïíu nhêìm lúâi nối cố thïí lâm cấc thânh viïn khấc trong
gia àònh khưng mën nối chuån nûäa, vâ ngûúâi àiïëc bõ cư àưåc. Sûå
hiïíu biïët vâ húåp tấc ca têët cẫ cấc thânh viïn trong gia àònh cố thïí
thay àưíi mổi viïåc tưët hún:
CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 21
http://ebooks.vdcmedia.com
- Lâm cho ngûúâi àiïëc vâ giẫm thđnh lûåc ch àïën bẩn trûúác
khi bùỉt àêìu nối àïí hổ lùỉng nghe bẩn.
- Khưng nïn nối tûâ phông khấc.
- Lâm giẫm nhûäng tiïëng àưång trong nhâ (tivi, radio, vôi nûúác
chẫy).
- Nïëu cêìn lùåp lẩi thò nïn nối cêu àún giẫn vâ khấc ài thò sệ dïỵ
hiïíu hún.
Thng mâng nhơ
Mâng nhơ lâ mưåt mâng nùçm cëi ưëng tai ngoâi, phên chia tai
ngoâi vâ tai giûäa. Mâng nhơ rung àưång khi cố sống êm truìn tûâ
ưëng tai vâo vâ sûå rung àưång nây àûúåc truìn vâo tai trong àïí biïën
àưíi thânh àiïån thïë ưëc tai, theo cấc dêy thê
ìn kinh thđnh giấc lïn
nậo. Phêìn cùng ca mâng nhơ bao gưìm lúáp biïíu mư, tưí chûác xú vâ
niïm mẩc. Kïët cêëu àố nhiïìu khi bõ thng vò mưåt tấc àưång vêåt l
hóåc bïånh l.
Ngun nhên:
- Vêåt nhổn àêm vâo (chêën thûúng trûåc tiïëp): Thûúâng lâ bêët
cêín lc lêëy rấy tai, àïí dng c àêm vâo mâng nhơ.
- Chêën thûúng giấn tiïëp (cố ấp lûåc quấ mẩnh tấc àưång lïn
mâng nhơ). Trûúâng húåp nây xẫy ra khi bõ ngûúâi khấc tất tai quấ
mẩnh, khi chêën thûúng bom mòn hay lùån quấ sêu.

nhûäng vêåt nhổn vâo tai. Tđch cûåc àiïìu trõ cấc bïånh vïì mi hổng vò
nố cố thïí gêy viïm tai giûäa mu
ã vâ lâm thng mâng nhơ, ẫnh hûúãng
àïën sûác nghe vâ cố thïí dêỵn àïën nhûäng biïën chûáng nguy hiïím àïën
tđnh mẩng.
Viïm tai giûäa cêëp trễ em
Viïm tai giûäa cêëp úã trễ em lâ mưåt bïånh thûúâng gùåp. Tuy lâ
bïånh cêëp, nhûng dïỵ àiïìu trõ. Dng thëc àng cấch trong 10 ngây
lâ bïånh cố thïí khỗi.
Triïåu chûáng: Bïånh thûúâng gùåp úã trễ nhỗ tûâ 18 thấng àïën 3
tíi. Trûúác àố, trễ cố bõ sưí mi, nghểt mi, ho thoấng qua. Chđnh
bïånh viïm mi hổng nây àậ àûa vi khín vâo tai giûäa qua mưåt
àûúâng tûå nhiïn, àố
lâ vôi nhơ. 1-2 ngây sau khi vi khín àậ vâo,
tai giûäa bõ viïm cêëp, em bế sưët 38-39 àưå C. Cố em bõ àưång kinh
hóåc rưëi loẩn tiïu hoấ, nưn, trúá, tiïu chẫy. Ngoâi ra, tai bõ nhûác rêët
nhiïìu, àïën nưỵi em bế chó khốc mâ thưi. Nhiïìu em bế quấ nhỗ,
CÊÍM NANG AN TOÂN SÛÁC KHỖE 23
http://ebooks.vdcmedia.com
khưng chó àûúåc núi nhûác, nïn gia àònh khưng biïët àûúåc ngun
nhên khốc kếo dâi ca bế.
Ngoâi hai triïåu chûáng trïn, côn mưåt triïåu chûáng nûäa rêët khố
phất hiïån úã bïånh nhên nhỗ, àố lâ nghe kếm vâ tai bõ viïm. Phất
hiïån mưåt em bế nghe kếm khưng phẫi dïỵ vò bế cố thïí nghe tai bïn
kia b trûâ. Nïëu khưng àiïìu trõ hóåc àiïìu trõ khưng àng cấch, m
phất triïín nhiïìu trong tai giûäa, gêy thng nhơ, tai chẫy m ra
ngoâi. M mâu vâng, cố khi àùåc, cố khi lỗng, khưng hưi. Khi m ûá
trong tai tn àûúåc ra ngoâi, triïåu chûáng nhûác vâ sưët giẫm hùèn,
trễ nghe kếm nhiïìu hún, nhûng rêët khố phấ
t hiïån. Tuy triïåu

ngay àïí cố cấch xûã trđ àng vâ trấnh àûúåc viïm tai giûäa mẩn, viïm
tai xûúng chm sau nây.
Bïånh viïm tai giûäa mẩn
Viïm tai giûäa mẩn, côn gổi lâ chẫy m tai, lâ bïånh tûúng àưëi
phưí biïën úã trễ em. Àêy lâ mưåt bïånh dai dùèng, m tai chẫy khi búát,
khi khưng vâ kếo dâi nhiïìu nùm liïìn. Nïëu àïí lêu khưng àiïìu trõ,
bïånh trúã thânh viïm tai xûúng chm, cố biïën chûáng nguy hiïím
(bïånh nhên cố khẫ nùng tûã vong).
Bïånh viïm tai giûäa mẩn lc nâo cng bùỉt àêìu tûâ viïm tai
giû
äa cêëp. Bïånh nhên bõ sưët cao, nhûác tai vâ nghe kếm. Nïëu àiïìu trõ
àng cấch, bïånh sệ khỗi trong vông vâi ngây. Nïëu khưng àiïìu trõ
àng cấch, bïånh sệ chuín sang viïm tai giûäa mẩn. Tai bùỉt àêìu
chẫy m. M cố thïí chẫy liïn tc hay tûâng àúåt. Nïëu àiïìu trõ vúái
khấng sinh, nhỗ tai, bïånh cố thïí khỗi trong vông mưåt thúâi gian dâi,
nhûng sau àố lẩi tấi phất. Nûúác chẫy ra ban àêìu lâ dõch àc khưng
hưi. Àêy lâ thúâi k chó viïm tai giûäa mẩn àún thìn mâ thưi. Mưåt
thúâi gian sau, nûúác chẫy ra lâ m, cố mi hưi. Àêy lâ thúâi k viïm
tai giûäa àậ lan dêìn vâo trong vâ gêy viïm tai xûúng chm. Cëi
cu
âng, nûúác chẫy ra lâ m cố mi thưëi khùèm nhû mi cốc chïët. Àêy
lâ thúâi k tai cố chûáa mưåt khưëi mïìm, gổi lâ Cholestếatome. Chđnh
khưëi nây to dêìn vâ gêy chiïën chûáng chïët ngûúâi.
Nhûäng biïën chûáng do khưëi nây gêy nïn thûúâng lâ ấp xe àẩi
nậo, viïm xoang tơnh mẩch bïn vâ viïm mâng nậo. Giûäa tònh
trẩng bïånh thưng thûúâng vâ tònh trẩng biïën chûáng cố giai àoẩn
chuín tiïëp, côn gổi lâ "hưåi chûáng hưìi viïm". Lc àêìu, bïånh nhên
vêỵn sinh hoẩt nhû thûúâng, tai chẫy m khi nhiïìu khi đt. Àưåt nhiïn
bïånh nhên sưët cao 38- 39 àưå C, tai bïånh nhûác nhiïìu hún, nghe kế
m