Giotto - Họa sĩ vĩ đại đầu tiên trong lịch
sử nghệ thuật Công giáo

Giotto, (tên đầy đủ: Giotto di Bondone, 1267-1337) là hoạ sĩ vĩ đại đầu tiên trong
lịch sử nghệ thuật Công Giáo. Hơn thế, ông còn được xem là hoạ sĩ vĩ đại đầu tiên
trong lịch sử nghệ thuật Tây phương, nói chung.
Tầm vóc vĩ đại này của Giotto được đo bởi:
Thứ nhất, và quan trọng nhất, là ông đã mở đầu cho một lối vẽ khác - khép lại
mười mấy thế kỷ nghệ thuật Trung cổ, mở đầu cho thời đại Phục Hưng, và dẫn
nghệ thuật phương Tây vào kỷ nguyên hiện đại.
Bằng tác phẩm của mình, ông đã tách khỏi sự cách điệu hoá của nghệ thuật
Byzantium, hướng nghệ thuật đến những tư tưởng mới của chủ nghĩa tự nhiên,
sáng tạo cảm thức vững chắc về không gian - như mắt thường nhìn thấy trước thế
giới kinh nghiệm - trong hội hoạ. Khác hẳn với nghệ thuật Byzantium vốn chỉ là
những ước lệ tượng trưng mang tính minh hoạ trãi rộng trên mặt phẳng hai chiều
và hầu như không hề hay biết gì về phép phối cảnh, hình diện trong tranh ông đã
mang dáng dấp của hình ảnh cuộc sống thực tế. Qua tranh ông, lần đầu tiên người
ta nhận thấy có sự nhận thức mới về tính ba chiều và tính vật chất của thế giới sự
vật, và trong khi thể hiện những sự kiện thiêng liêng ông tạo cảm giác có sức nặng
tinh thần thay vì hào quang thần thánh.
Có vẻ như Giotto đã thể hiện trên cơ sở kinh nghiệm cá nhân. Không có nghệ sĩ
nào có khả năng đi thẳng vào trọng tâm câu chuyện và thể hiện tinh thần của nó
với cử chỉ và vẻ mặt của nhân vật với sự vững tâm chính xác như ông Với cách
nhìn và cách vẽ như vậy, Giotto đã khẳng định tư cách chủ thể sáng tạo nơi con
người nghệ sĩ. Đây là điều rất mới. Chúng ta đã biết, hầu hết các nghệ sĩ
Byzantium đều là những kẻ ẩn danh. Để lại dấu ấn trong tranh, bao trùm, vẫn là
các qui phạm thần học hết sức nghiêm ngặt được uỷ thác từ Giáo Hội và tầng lớp
tu sĩ

giản ấy, ông cho ta thấy, cách mỗi nhân vật biểu lộ vẻ đau buồn trước cảnh tang
tóc, quá thuyết phục đến nỗi ta có thể cảm nhận được cũng một nỗi buồn đau đó
nơi các nhân vật đang phủ phục hay cúi mình mà ta không thấy mặt "
Trước khi đưa ra so sánh như vậy, để dễ hiểu, E.H.Gombrich đã cẩn thận giới thiệu
một tác phẩm khác của Giotto, có lẽ cũng nên nhắc lại ở đây.
Hãy xem tác phẩm:
class="bi x5 y36 w2 h7"
"Chân dung Đức tin", tranh tường trong nhà nguyện Arena của Giotto, 1306
Ngày nay, xem bức tranh này, ta thấy, nó hết sức bình thường, nhưng đương thời,
nó là cả "một cuộc cách mạng". E.H Gombrich đã viết:
"Thật dễ nhận ra sự giống nhau giữa hình ảnh quí phái này và những tác phẩm
điêu khắc Gothic. Nhưng đây không phải tượng mà là một bức hoạ, cho ta cái ảo
giác như một bức tượng chạm nổi. Ta thấy lối vẽ thâu ngắn nơi cánh tay, cách
tạo hình khuôn mặt và cổ, bóng đậm của những nếp y phục đổ xuôi. Không có chi
giống thế suốt một ngàn năm qua. Giotto đã tái khám phá nghệ thuật tạo cảnh ảo
về chiều sâu trên một mặt phẳng"
Và, cuối cùng, E.H. Gombrich nhận định:
"Với Giotto, phát hiện này không chỉ là một kỹ xảo được trình bày để biểu diễn
chính nó. Nó cho ông năng lực để thay đổi toàn bộ quan niệm về hội hoạ. Thay
vì sử dụng các phương pháp của tranh minh hoạ, ông có thể tạo ảo cảnh để câu
chuyện như đang xảy ra trước mắt ta. Sẽ không đủ để đạt được điều này nếu chỉ
quan sát những diễn tả cùng một chủ đề trước đây và thích ứng với những kiểu
mẫu cổ kính này vào một lợi ích mới. Ông đã theo lời khuyên của các thầy dòng,
những kẻ luôn thúc giục người ta rằng: khi đọc Kinh Thánh hay truyện các Thánh
hãy cố hình dung trong trí sự thể hẳn đã xảy ra, khi gia đình một bác thợ mộc bôn
đào qua Ai Cập, hay khi Chúa bị đóng đinh vào thập tự. Ông không nghĩ ngợi cho
tới khi tìm ra một hướng mới: một con người sẽ đi, đứng, và hành động ra sao
trong một hoàn cảnh như thế? Và một cử chỉ hay chuyển động như vậy sẽ xuất
hiện như thế nào trước mắt ta?"
Thứ hai, không chỉ là người mở đầu cho một lối vẽ khác, ông còn là đỉnh cao

Giottesques (tiếng Ý: Giotteschi). Đây là khái niệm, dùng để chỉ phong cách nghệ
thuật phổ biến nhất ở châu Âu trong thế kỷ 14. Qua đây, cũng đủ thấy tầm ảnh
hưởng của Giotto rộng lớn như thế nào.
Nguyên Hưng
Dưới đây là ảnh một số tác phẩm tiêu biểu của Giotto:

Nội thất nhà thờ San Francesco ở Assisi với các bích hoạ của Giotto Nội thất nhà thờ San Francesco ở Assisi với các bích hoạ của Giotto "The Flight into Egypt"-một bức hoạ chi tiết trên tường nhà thờ San Francesco ở
Assisi của Giotto Nội thất nhà nguyện Arena ở Padua với các bích hoạ của Giotto "Chúa Giêsu chịu phép Rửa"-một bức hoạ chi tiết trên tường nhà nguyện Arena ở
Padua của Giotto "Chúa Giêsu vào thànhJerusalem"-một bức hoạ chi tiết trên tường nhà nguyện
Arena ở Padua của Giotto "Bắt Chúa Giêsu"-một bức hoạ chi tiết trên tường nhà nguyện Arena ở Padua của
Giotto