Trường phái hội họa
Pháp thế kỷ 19 !

Các họa sỹ của Trường phái hội họa Tân cổ điển thiên về
hình họa, đề cao lý tưởng theo tinh thần Hy Lạp cổ đại mà ít
chú ý đến màu sắc như bức "Lời tuyên thệ của nhà Horace"
hay bức "Những cô gái Sabin", thì đến Trường phái hội họa
Lãng mạn, các tác giả đã phản hồi lại tinh thần Hy Lạp cổ
xưa ấy và lấy nguồn cảm hứng từ các cuốn tiểu thuyết đương
thời, những trường đoạn mang nhiều kịch tính làm đề tài để
sáng tác với những hình họa linh hoạt hơn, màu sắc tươi sáng
hơn, tạo thế động và không khí sôi nổi trong tranh.

Người khởi xướng và mở đầu cho Trường phái hội họa Lãng
mạn pháp thế kỷ 19 là họa sỹ Theodore Géricanlt (1791 -
1824). Giữa lúc Trường phái hội họa Tân cổ điển đề cao
những chủ đề uy nghi, trang trọng thì bất ngờ năm 1819,
Géricanlt trưng bày bức tranh đồ sộ "Chiếc bè Méduse". Chủ
đề không phải tìm đâu xa xưa mà lại là sự kiện thời sự nóng
bỏng, đó là cái chết bi thảm của hàng trăm con người bị bọn
chỉ huy tàu Méduse bỏ rơi khi tàu đắm. Chỉ với một bức
tranh, Géricanlt làm thay đổi mọi quy tắc tạo hình mẫu mực
của hội họa chính thống, bằng bố cục tự do, bằng bảng màu
mãnh liệt, bằng rên la quằn quại của những nạn nhân đang
hấp hối vì không đủ thuyền cứu hộ. Trong thời gian Géricanlt
vẽ tác phẩm "Chiếc bè Méduse" cũng là lúc dấu hiệu bệnh
lao trong ông bắt đầu phát triển, nhưng ông vẫn quyết tâm
đem hết sức lực và tâm huyết của mình để sáng tác với 36
phác thảo và chọn ra một bức phác thảo tốt nhất để vẽ bằng

chiếm đóng Thổ Nhĩ Kỳ, bọn chiếm đóng tiến hành vụ thảm
sát ở chân đảo Chios. Về mặt nghệ thuật, Dlacroix càng nhấn
mạng theo hướng phá rào của Gericault với bố cục phóng
túng, bút pháp tự do, bảng màu dữ dội và đặc biệt là chất
sống bi tráng hừng hực của những con người này. Cả đời của
Dlacroix có hai chuyến đi quan trọng, ảnh hưởng đến sáng
tác của ông. Năm 1825, sau bức "Cuộc thảm sát ở Chios" do
tiếp xúc với nền hội họa Anh với nhân vật Bonitant nên
Dlacroix phát hiện được cách dùng màu của người Anh một
cách tươi sáng trong khi tranh của mình trước đây vẫn bị tối
tăm. Sau chuyến đi Anh, màu sắc của Dalacroix thay đổi hẳn.
Và ông áp dụng cách dùng màu đó vào bức "Cái chết của
Sacdanapale". Sacdanapale là một vị Hoàng đế vào thời cổ
đại ở Irắc, trước là Triều đại Acxêri. Vị Hoàng đế này do
chính sách cai trị không phù hợp nên bị thất bại trong một
cuộc giao tranh và buộc phải đầu hàng. Nhưng vì ông có quá
nhiều cung tần mỹ nữ nên trước khi chết, ông bắt những tùy
tùng của ông hành quyết tất cả số cung nữ có trong triều. Bức
tranh thực sự gây xúc động bởi sự rực rỡ lồng lộng, gợi
những cảm hứng về cái đẹp, gây ấn tượng hào hùng về sự
hủy diệt cái đẹp, thể hiện tính kịch rõ rệt, điểm phát xuất của
Chủ nghĩa Lãng mạn. Kể từ đó, Dlacroix được những người
đi theo phong cách của ông tôn trọng làm người khởi xướng
Chủ nghĩa Lãng mạn ở Pháp. Ông luôn quan niệm, hình họa
không cần quan tâm nhiều vì lý do con người luôn luôn trong
trạng thái động, mà nếu quá chú ý sẽ thành tĩnh mất. Nó chỉ
là dáng mà không là sự sống, màu sắc mới là quan trọng, vì
cảnh vật, con người đều biểu lộ một vẻ đẹp, đáng chú ý nhất
là về thiên nhiên, y phục.


Theo chủ trương của Dlacroix thì nghệ thuật phải là sự ứng
tác. Làm sao mình suy nghĩ, mình cảm thì thể hiện được
ngay, còn phải chuẩn bị để cho đủ điều kiện rồi mới sáng tác
thì nguồn cảm hứng sẽ cạn. Bên cạnh đó, cách sử dụng màu
của Dlacroix chịu ảnh hưởng của Ruben, cộng với sự quan
sát thiên nhiên, đó cũng là khởi điểm cho cuộc thử nghiệm
cách dùng màu bổ sung và đặt kề nhau. Cách dùng này đã tạo
khiếu trừu tượng cho tác giả. Như vậy, tinh thần hào hòa để
ghi nhận thiên nhiên bằng màu, chứng tỏ người nghệ sỹ đã
phải quan sát thiên nhiên một cách kỹ càng. Ông đặt cả thiên
nhiên vào bức vẽ mà trong đó sáng tối phải như thật.

Eugene Dlacroix qua đời ngày 13/08/1863, để lại cho nền
lịch sử hội họa thế giới hơn 800 bức tranh tường và tranh
đơn, hơn 600 hình họa và 100 tranh in trên đá, một gia tài đồ
sộ cho nền hội họa Pháp nói riêng và hội họa thế giới nói
chung. Ông thực sự là một người khổng lồ của thời đại, xứng
đáng xếp vào hàng những họa sỹ tài năng nhất của thế kỷ 19.
Và tới mãi sau này, những ảnh hưởng của hội họa lãng mạn
Pháp vẫn được nhiều họa sỹ của các trường phái khác áp
dụng.