1
Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
Khoa Dược
Môn: Dược Lý Học
BIẾN ĐỔI VỀ CẢM THỤ
CỦA CƠ THỂ ĐỐI VỚI
THUỐC
2
Mục tiêu:

Kể được các yếu tố quyết định tác dụng của thuốc.

Phân biệt sự dung nạp và không dung nạp thuốc.

Phân biệt được hiện tượng quen thuốc và nghiện thuốc.

Vận dụng những kiến thức đã học vào trong thực tế
hoạt động nghề nghiệp.
3
1.1. CÁC YẾU TỐ THUỘC VỀ THUỐC:

Thay đổi về cấu trúc làm thay đổi dược lực học của thuốc.

Thay đổi về cấu trúc làm thay đổi dược động học của thuốc.

Liều lượng dùng:
Một số loại liều dùng thuốc thông dụng:

Liều tối thiểu.

Liều điều trị.


1.2.1. Đặc điểm về tuổi:
a. TRẺ EM
Trẻ em, đặc biệt trẻ sơ sinh có những đặc điểm khác người lớn:

Chức năng gan, thận chưa hoàn chỉnh.

Khả năng liên kết thuốc với protein huyết tương kém.

Hàng rào máu não chưa hoàn chỉnh.

Thuốc lọc và thải trừ qua thận còn kém.
Do vậy trẻ em dễ bị ngộ độc thuốc hơn người lớn.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
6
1.2. CÁC YẾU TỐ THUỘC VỀ NGƯỜI BỆNH:

1.2.1. Đặc điểm về tuổi:
b. NGƯỜI CAO TUỔI
Người già:

Các chức năng cơ thể giảm.

Khả năng thích nghi của cơ thể dều kém.

Sức đề kháng giảm.
Do vậy phải thận trọng khi dùng thuốc cho người già, phải điều chỉnh chế độ
và liều lượng thuốc.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
7

quen thuốc.
1.2.8. Chế độ ăn uống.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
10
1.3. ẢNH HƯỞNG CỦA THỨC ĂN, NƯỚC UỐNG TỚI TÁC DỤNG CỦA THUỐC :

Nhìn chung thuốc được hấp thu tốt nhất ở đường tiêu hóa khi đói.

Một số thuốc bị chậm hấp thu hay giảm tác dụng do thức ăn.

Chế độ ăn thiếu protein, lipid sẽ làm chậm chuyển hóa một số thuốc ở gan.
1.4. THỜI ĐIỂM DÙNG THUỐC.
1.5. NHỮNG YẾU TỐ THUỘC VỀ NGOẠI GIỚI :

Nhiệt độ môi trường.

Ánh sáng, tia cực tím.

Sự tập hợp của loài vật.

Mùa và chu kỳ ngày đêm.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
11
2.1. PHẢN ỨNG CÓ HẠI CỦA THUỐC (ADVERSE DRUG REACTION-ADR):

ADR của thuốc là một phản ứng độc hại , không định trước và xuất hiện
ở liều lượng thông thường.

Tai biến do thuốc có thể nhẹ, có thể nặng; có thể biểu hiện ngay sau khi
dùng thuốc hoặc xuất hiện sau một thời gian, có khi rất lâu.

2. NHỮNG TRẠNG THÁI TÁC DỤNG ĐẶC BIỆT CỦA THUỐC
14
3.1. HƯNG PHẤN ( EXCITATION)
Là hiện tượng tăng cường chức năng và hoạt động của các
tạng, các mô, các tế bào, nhất là tế bào thần kinh, của toàn cơ
thể.
Chú ý phân biệt:

Kích thích (Stimulation)

Kích ứng (Irritation)
3.2. ỨC CHẾ ( DEPRESSION)
Là hiện tượng giảm thiểu chức năng và hoạt động của các
tạng, các mô, các tế bào, nhất là tế bào thần kinh.
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
Q TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
15
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
QUÁ TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
3.3. SỰ DUNG NẠP THUỐC (Dung nhận thuốc):
Là xu hướng tăng thu nhận của cơ thể đối với một thuốc mới
tạo ra được một đáp ứng, mà trước đó chỉ cần một liều thấp
hơn cũng đủ có một đáp ứng đối với dược phẩm như vậy.
Tính chất:

Chỉ xảy ra đối với một số tác động của thuốc.

Gây hội chứng cai thuốc.
16
3.3. SỰ DUNG NẠP THUỐC (Dung nhận thuốc):

3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
QUÁ TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
18

SỰ LỆ THUỘC THUỐC (DEPENDENCE)
Trong sự lệ thuộc thuốc, có thể chia ra:
i. Sự lệ thuộc về tâm lý.
ii. Sự lệ thuộc về thân thể.
iii. Sự quen thuốc (Habituation).
iv. Sự nghiện thuốc (Addiction).
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
QUÁ TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
19

SỰ LỆ THUỘC THUỐC (DEPENDENCE)
a. Sự quen thuốc:
Là mức độ nhẹ của lệ thuộc thuốc, với đặc trưng:

Có sự thèm muốn nhưng không bắt buộc dùng thuốc.

Có một sự lệ thuộc nào đó về mặt tinh thần.

Ít hoặc không có ý định gia tăng liều dùng.

Hậu quả tai hại có thể xảy ra, nhưng chỉ ảnh hưởng đến cá nhân.
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
QUÁ TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
20

SỰ LỆ THUỘC THUỐC (DEPENDENCE)

22
3.5. SỰ KHÁNG THUỐC:
Là hiện tượng xảy ra sau khi vi khuẩn, ký sinh trùng trong cơ
thể tiếp xúc lâu ngày với thuốc.
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
QUÁ TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
23
3.6. SỰ NGỘ ĐỘC THUỐC:
Là tình trạng hủy hoại thực thể hoặc cơ năng sống, sau khi
hấp thu thuốc dưới bất kỳ hình thức nào.
Có hai hình thức:

Ngộ độc cấp tính.

Ngộ độc mãn tính hay ngộ độc trường diễn.
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
QUÁ TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ