Website: Email : Tel (: 0918.775.368
LờI Mở ĐầU
Những năm gân đây ,để đáp ứng nhu cầu đổi mới đất nớc và sự
phát triển của nền kinh tế . Đảng và nhà nớc ta đã có những chính sách rất
đúng đắn và thiết thực trong công cuộc mở cửa và hội nhập nền kinh tế nớc
ta với các nớc tiên tiến khác trên thế giới .Nền kinh tế càng phát triển ,đời
sống nhân dân càng cao thì nhu cầu về các loại hình dịch vụ càng lớn Để đáp
ứng nhu cầu đó ngày càng có nhiều loại hình dịch vụ ra đời . Một trong
những ngành dịch vụ phát triển mạnh mẽ nhất trong hơn 10 nam qua là
ngành Bu Chính Viễn Thông
Ngành Bu Chính Viễn Thông là một ngành dịch vụ phát triển khá
nhanh chóng và có những bớc tăng đáng kể về cả quy mô ,tốc độ và phạm vi
hoạt động .Ngành không chỉ đáp ứng đợc quá trình thông tin liên lạc giữa các
vùng trong nớc mà còn phát triển mạng lới thông tin liên lạc giữa trong nớc
với quốc tế .Ngày nay với yêu cầu ,đòi hỏi ngày càng cao của khách hàng,
ngành Bu Chính Viễn Thông đã không ngừng phát triển và hoàn thiện hơn
những loại hình dịch vụ của mình . Một mặt ngành BCVT đóng góp một
phần đáng kể vào tổng thu nhập quốc dân ,mặt khác nó là động lực thúc đẩy
xã hội phát triển ,nhanh chóng hội nhập vơí nền kinh tế các nớc trong khu
vực và trên thế giới
Trớc những đóng góp to lớn của ngành Bu Chính Viễn Thông vào
sự phát triển của đất nớc .Em xin chọn đề tài Vận dụng phơng pháp dãy số
thời gian,và dự đoán thống kê phân tích sự biến động về doanh thu của
ngành Bu Chính Viễn Thông Tỉnh Yên Bái từ năm 1999 đến 2003 và dự
đoán cho năm 2004
Tuy có nhiều cố gắng ,song đề tài không thể tránh khỏi những
thiếu sót .Em kính mong sự giúp đỡ của Thầy để những bài viết sau đợc hoàn
thiện hơn .Đề tài đợc hoàn thành dới sự giúp đỡ của Thạc sĩ Nguyễn Hữu
Chí giảng viên khoa thống kê trờng đại học Kinh tế quốc dân .

Em xin chân thành cảm ơn Thầy

thời gian về cuối có những đột biến lớn thì chú ý số liệu của mấy năm cuối
Tầm dự đoán của thống kê luôn phải nhỏ hơn hoặc bằng 1/3 độ dài dãy
số thời gian
1.2,Các chỉ tiêu phân tích dãy số thời gian
1.2.1Mức độ trung bình theo thời gian
Đối với dãy số thời kỳ :Mức độ trung bình của dãy số đợc tính theo
công thức sau :

n
y
n
yyy
y
n
in

=
=
+++
=
1
1
21
...

Trong đó
i
y
(i= 1,2,3,....n) là các mức độ của dãy số thời kỳ
Đối với dãy số thời điểm :Để tính mức độ trung bình theo thời gian từ




=
=
=
+++
+++
=
n
i
i
n
i
ii
n
nn
t
ty
ttt
tytyty
y
1
1
21
2211
....
....
Trong đó
i

i

là lợng tăng (hoặc giảm)tuyệt đối liên hoàn .
Lợng tăng (hoặc giảm ) tuyệt đối định gốc (hay tính dồn )là hiệu số giữa
mức độ kỳ nghiên cứu (
i
y
) và mức độ của một kỳ nào đó đợc chọn làm
gốc ,thờng là mức độ đầu tiên trong dãy số (
1
y
).Chỉ tiêu này phản ánh mức
tăng (hoặc giảm) tuyệt đối trong những khoảng thời gian dài .Nếu ký hiệu
i

là các lợng tăng (hoặc giảm) tuyệt đối định gốc ,ta có :

1
yy
ii
=
(i= 2,3...,n)
dễ dàng nhận thấy rằng
i
n
i
i
=

=

Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1. 2.3.Tốc độ phát triển
Tốc độ phát triển là một số tơng đối (thờng đợc biểu hiện bằng lần hoăc
%)phản ánh tốc độ và xu hớng biến động của hiện tợng qua thời gian.
Ta có các loại tốc độ phát triển sau đây;
_Tốc độ phát triển liên hoàn phản ánh sự biến động của hiện tợng giữa hai
thời gian liền nhau công thc tính nh sau :

1

=
i
i
i
y
y
t
( i= 2,3,...,n)
Trong đó :

1
t
:Tốc độ phát triển liên hoàn của thời gian i so với thời gian i-1

1

i
y
:Mức độ của hiẹn tợng ở thời gian i-1.


nn
Tttt
=
......3.2
hay:
ii
Tt
=
( i = 2,3,..,n)
Thứ hai:Thơng của hai tốc độ phát triển định gốc liền nhau bằng tốc độ phát
triển liên hoàn giữa hai thời gian đó .Tức là:

i
i
i
t
T
T
=

1
( i = 2,3 ....,n)
_Tốc độ phát triển trung bình là trị số đại biểu của các tốc độ phát triển liên
hoàn .Vì các tốc độ phát triển liên hoàn có quan hệ tích nên để tính tốc độ
phát triển bình quân .Ngời ta sử dụng công thức số trung bình nhân .Nếu kí
hiệu
t
là tốc độ phát triển trung bình ,thì công thức tính nh sau :

1


=
i
i
i
y
a

(i= 2,4,..,n)
Hay
1
1
11
1



=

=
i
i
i
i
i
ii
i
y
y
y

1
1
11
1
y
y
y
y
y
yy
A
ii
i
=

=

1
=
ii
TA
hoặc
100(%)(%)
=
ii
TA
_Tốc độ tăng hoặc giảm trung bình là chỉ tiêu phản ánh tốc độ tăng hoặc
giảm đại biểu trong suốt thời gian nghiên cứu .Nếu ký hiệu
a
là tốc độ tăng

1
1
1
1




=
ì


=
i
i
ii
ii
i
y
y
yy
yy
g
Chú ý:Chỉ tiêu này chỉ tính cho tốc độ tăng ( hoặc giảm )liên hoàn ,đối với
tốc độ tăng (hoặcgiảm) định gốc thì không tính vì luôn là một số không đổi
và bằng
100
1
y
.

....,y
n-2,
,y
n-1
,y
n
.
Nếu tính trung bình trợt cho 3 mức độ , ta sẽ có :

3
321
2
yyy
y
++
=3
432
3
yyy
y
++
=
......

3
12
1

10 n
aaatfy
=
Trong đó ;

y

:mức độ lý thuyết

n
aaaa ,...,,,
210
: các tham số
t:thứ tự thời gian
Để lựa chọn đúng dạng của phơng trình hồi quy đòi hỏi phai dựa vào sự
phân tích đặc điểm biêns động của hiện tợng qua thơi gian ,đồng thời kết hợp
Nguyễn Thu Hờng 6 Lớp Thống kê K43B
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
với một số phơng pháp đơn giản khác (nh dựa vào đồ thị , dựa vào độ tăng
(giảm ) tuyệt đối ,dụa vào tốc độ phát triển ...)
Các tham số a
i
( i = 1,2,3,...,n) Thờng đợc xác định bằng phơng pháp
bình phơng nhỏ nhất .Tức là


=
min)

(

tbtbty
tbnby

Phơng trình đờng parapol

2
210

tbtbby
++=




++=
++=
++=
4
2
3
1
2
0
2
3
2
2







+=
+=
2
10
10
11
1
t
b
t
b
t
y
t
bnby

_phơng pháp hàm mũ

*
10

bby
=


hội.
_Nhiệm vụ của thống kê là dựa vào số liệu của nhiều năm (ít nhất là 3
năm )để xác định tính chất và mức độ của biến động thời vụ .Phơng pháp th-
ờng đợc sử dụng là tính chỉ số thời vụ,

100
0
ì=
y
y
I
i
i

Trong đó : I
i
:Chỉ số thời vụ của thời gian t

t
y
:Số trung bình các mức độ của các thời gian cùng tên i

0
y
: Số trung bình của tất cả các mức độ
II.Phơng pháp dự đoán thống kê ngắn hạn
1. khái niêm về dự đoán thống kê:
1.1 khái niệm: Dự đoán thống kê là việc dự đoán quá trình tiếp theo của
hiện tợng trong những khoảng thời gian tơng đối ngắn ,nối tiếp với hiện tại
bằng việc sử dụng những thông tin thống kê và áp dụng các phơng pháp thích


=
n
yy
n

( l = 1,2,3... là tâm dự đoán )
Điều kiện sử dụng:
i

(i=
n,2
)
Trong đó :y
n
: Mức độ cuối cùng của dãy số thời gian
y
1
:Là mức độ đầu tiên của dãy số thời gian
2.2 Dự đoán dựa vào tốc độ phát triển trung bình
Mô hìnhdự đoán :
l
nln
tyy )(

ì=
+
với l =1,2,3...n là tầm dự đoán
với
1


_(
=
kn
sse


Trong đó k :Là số lợng các tham số trong mô hình
n :số trờng hợp nghiên cứu
Hàm xu thế có dạng :

tbby
ot
ì+=
1

( t = 1,2,... là thứ tự thời gian)
b
0
, b
1
là hệ số của hệ phơng trình tuyến tính sau




+=
+=
2
10

+
(1)


,
đợc gọi là các tham số san bằng với
1
=+

và nằm trong
khoảng [ 0;1]

1

+
t
y
là trung bình cộng gia quyền
Mặt khác ta có :
11

..


+=
ttt
yyy

Nguyễn Thu Hờng 9 Lớp Thống kê K43B
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

11

......

+
+++=
ttttt
yyyyy

........
Vậy
it
i
n
i
it
i
t
yyy

+
=
+
+=


...

1
0

i
i
t
i
y



do đó ta có công thức tính
1

+
t
y
tổng quát nh sau :



=
+
=
0
1
..

i
it
i
t
yy

trong đó
=
tt
yy

e
t
(e
t
là sai số ở thời gian t)
Vậy
.

1

+=
+
tt
yy
e
t

Từ các công thức trên cho thấy việc lựa chọn

có ý nghiã quan
trọng .có hai vấn đề sau : Thứ nhất :Nếu

lớn (



+
t
y
phải
biết mức độ dự đoán y
t
,và
t
y

... Do đó để thực hiện dự đoán phải biết giá trị
điều kiện ban đầu .Kí hiệu y
0

y
0
có thể lấy mức độ đầu tiên trong dãy số ,hoặc có thể đợc xác định bằng
trung bình cộng giản đơn .Tuy nhiên dù chọn y
0
nh thế nào thì qua một số b-
ớc tính toán sẽ hội tụ về cho kết quả giống nhau ( hoặc không khác nhau là
mấy )
3.2 Mô hình tuyến tính không biến động thời vụ
Mô hình giản đơn có dạng :

)(

01
tay
t

[ ]
)1().1()1()()(
1001
+=
tatatata



,
là tham số san bằng : với điều kiện
1,0


Để xác định đợc mô hình thời vụ ,trớc tiên phải xác định đợc điều kiện
ban đầu




)0(
)0(
1
0
a
a a
0
(0) : Dùng mức độ đầu tiên trong dãy số


)1()1()]1()([)(
1001
+=
tatatata

s
t
=
[ ]
ktt
stay

+
)1()(
0

Trong đó:
,,,

là những tham số san bằng với điều kiện
[ ]
1,0,,


điều kiện ban đầu: a
0
(o)là mức độ đầu tiên trong dãy số ( a
0
(0)=y

s
y
ta
kt
t
[ ]
)1()1()1()()(
1001
+=
tatatata

s
t
=
kt
t
s
ta
y

+
).1(
)(
0

Điều kiện ban đầu của tham số san bằng ,tham số ban đầu ,thành phần
thời vụ nh mô hình kết hợp cộng

] =E[(Y
t
-M)
2
] =
2
y

Ta có hàm tự hiệp phơng sai :

[ ] [ ]
))((, MYMYEYYCov
kttkttk
==


với k=0,1,2,..
Hàm tự tơng quan :

[ ]
[ ] [ ]
0
.
,



k
ktt
ktt

t
kttk
yyyy
n
C
1
)).((
1
Với k = 0,1,2,...

0
C
C
r
k
t
=
với

=
=
n
t
t
yy
n
C
1
2
0

Y
t
= Y
t-m
Toán tử sai phân

:
Nguyễn Thu Hờng 12 Lớp Thống kê K43B