Cách cài đặt phần mềm và ứng
dụng cho hệ điều hành Linux

Kho phần mềm và ứng dụng cho Linux nói chung và Ubuntu nói riêng là cực kì lớn,
nhưng vì là một môi trường "tương đối mới" – nhất là với những người dùng phổ
thông đã quen với Windows nên việc tìm và cài đặt được những thứ mình cần trên
Linux là khá khó khăn. Dưới đây là một số cách để cài đặt được những phần mềm
mới cho Ubuntu dựa vào những công cụ sẵn có.
Phần mềm trên Linux được phân phối như thế nào?
Trên Windows, phần mềm thường được phân phối ra dưới dạng file cài đặt .msi hoặc
.exe thì trên Linux cũng gần tương tự như vậy, có điều trên Linux có nhiều hình thức hơn
so với Windows. Phần mềm cho Linux thường có ở dưới những dạng sau:
- Trong bộ đĩa cài đặt (thường với những bản phân phối lớn như Redhat, openSuse,
Mandriva…)
- Trên trang web của nhà sản xuất (thường có sẵn hướng dẫn cài đặt cho từng hệ thống)
- Trên các repository (gọi tắt: repo) là các nơi chứa phần mềm tập trung trên mạng dành
riêng cho một hệ thống nào đó. Trong đó, Ubuntu và Debian sử dụng repo nhiều nhất, kế
đến là Fedora và openSuse. Mọi phần mềm đều được chứa tại repo và khi nào người
dùng cần thì phần mềm sẽ được tải về từ repo, sau đó cài lên máy. Rất tiện lợi cho việc
cập nhật và nâng cấp phần mềm.
Các gói cài đặt phần mềm có thể được lưu ở dạng file chạy trực tiếp (như .exe thường
thấy trên Windows…) hoặc ở các định dạng phân phối dành riêng mà phổ biến nhất là
.RPM và .DEB (các gói phần mềm này có thể cài đặt dễ dàng và gần như đã thành chuẩn
chung cho việc phân phối phần mềm). Phần mềm cũng có thể được phân phối dưới dạng
mã nguồn (nhất là phần mềm nguồn mở), người dùng phải tự biên dịch trên máy rồi cài
đặt.
RPM và DEB là gì?
Như đã nói ở trên, RPM và DEP là hai định dạng phân phối phần mềm rất phổ biến dành
riêng cho Linux. RPM (Redhat package manager) và DEB (Debian software package),
chúng giống như định dạng file nén mà trong đó chứa tất cả nhưng file chạy và cấu hình
của phần mềm, thông tin về phần mềm, nhà sản xuất, những yêu cầu về hệ thống… Hệ

Nhưng bên cạnh đó vẫn có rất nhiều phần mềm thuộc hãng thứ ba, hoặc những phần
mềm chưa được "xếp hạng". Bạn nhắp vào mục chọn Show và chọn danh mục tương ứng
để xem cho đầy đủ danh sách phần mềm (tốt nhất là chọn "All available applications").
2. Sử dụng apt-get với cửa sổ dòng lệnh
Khi đã quen thuộc với Linux, thì việc dùng dòng lệnh có lẽ thuận tiện hơn vì khi dùng
Add/Remove bạn khó có thể cài đặt riêng một gói thay vì cài trọn cả phần mềm. Thao tác
thực hiện như sau:
Chọn menu Applications > Accessories > Terminal để mở cửa sổ dòng lệnh, và từ đó
bạn có thể thử những lệnh dưới đây:
- sudo apt-get install xyz: lệnh tiến hành tải về và cài đặt gói xyz (xyz là tên gói cần cài
đặt - sẽ cài thêm cả những gói liên quan nếu cần)
- sudo apt-get remove xyz: lệnh gỡ bỏ gói đã cài (có thể sẽ gỡ thêm cả những gói khác
nếu thấy không cần đến nữa)
- sudo apt-cache search xyz: lệnh tìm kiếm để đưa ra danh sách những gói có từ cần tìm
(giống chức năng search trong Add/Remove)

3. Synaptic: vỏ giao diện cho apt-get
Nói đúng ra thì synaptic không liên quan gì mấy đến apt-get, nhưng quả thực synaptic
giống như việc chúng ta dùng apt-get mà có thêm giao diện cửa sổ.
Chọn menu System > Administration > Synaptic Package Manager để mở chương
trình này. Chú ý sẽ có hộp thông báo yêu cầu nhập mật khẩu.

Synaptic khó sử dụng hơn hai cách ở trên, nó cho phép bạn cài đặt những gói phần mềm
riêng lẻ. Nói chung nó là công cụ cho những người giàu kinh nghiệm hoặc sử dụng Linux
lâu năm, không phù hợp lắm với những người mới bắt đầu "trải nghiệm" Linux.
4. Cài đặt trực tiếp từ file .rpm và .deb
Nếu bạn có sẵn file RPM hoặc DEB ở đâu đó trong máy tính thì bạn hoàn toàn có thể cài
đặt trực tiếp từ các file đó, miễn là phải đủ các file cấu thành phần mềm (việc này sẽ
tránh cho việc phải tải lại từ đầu). Một điều cũng hết sức quan trọng là bạn phải có bản
dành cho đúng hệ máy. Ví dụ các file .rpm thường dùng cho Redhat, openSuse, trong khi