2
Giáo trình Kiểm toán hoạt động
Nhà xuất bản ĐH Kinh tế quốc dân 2009
Chuẩn mực và tiêu chuẩn
trong kiểm toán hoạt động
Phan Trung Kiên
ĐH Kinh tế quốc dân
Operational Audit
2
PTK - NEU
2
Mục tiêu của chương này là gì?

Đặc điểm chung của hệ thống chuẩn mực, tiêu chuẩn của kiểm toán
họat động

Đặc điểm vận dụng hệ thống chuẩn mực trong kiểm toán hoạt động

Xây dựng chuẩn mực và tiêu chuẩn cho kiểm toán họat động
Operational Audit
2
Nghiên cứu tình huống

Nhà quản lý yêu cầu kiểm toán viên nội bộ thực hiện đánh giá hoạt
động thu mua nguyên vật liệu có tiết kiệm không, hiệu quả không.

Chỉ ra những cơ sở để kiểm toán viên có thể
đánh giá theo nội dung trên

Khi thực hiện đánh giá theo cơ sở trên, mực
thước nào sẽ sử dụng cho đánh giá?

(nếu có) trong hệ thống nghề nghiệp cụ thể của mình (kiểm toán
nhà nước, kiểm toán nội bộ…)

Kiểm toán hoạt động cần có những chuẩn mực định hướng chung
cho những cuộc kiểm toán riêng biệt:

Phần chung cho mọi cuộc kiểm toán trên cơ sở những chuẩn
mực chung được chấp nhận phổ biến hoặc những cụ thể hóa
(nếu có) của các bộ máy kiểm toán (kiểm toán nhà nước và
kiểm toán nội bộ);

Phần đặc thù cho từng loại hoạt động theo quy định có liên
quan đến hoạt động được kiểm toán
Operational Audit
2
PTK - NEU
6
Tổng quan về chuẩn mực và tiêu chuẩn
trong kiểm toán hoạt động (tiếp)

Kiểm toán hoạt động cũng cần những thước đo cho việc đánh giá
mỗi trình tự, mỗi phương pháp điều hành và mỗi kết quả hoạt
động của khách thể kiểm toán (đơn vị được kiểm toán) – Tiêu
chuẩn

Tiêu chuẩn (criterion) là “những quy cách kĩ thuật, những thuộc
tính, đặc tính thống nhất cho một sản phẩm hay một ngành dịch
vụ dùng làm mẫu mực hay cơ sở để đo lường, đánh giá hoặc làm
căn cứ để thực hiện



Chỉ tiêu là xác định về mặt lượng trong mối quan hệ
mật thiết với mặt chất của một hiện tượng kinh tế xã
hội cụ thể

Khái niệm chỉ tiêu gồm cả yếu tố số lượng và yếu tố
chất lượng:

Chất lượng là nội dung kinh tế của chỉ tiêu - mang tính ổn
định tương đối;

Số lượng là yếu tố được biểu hiện bằng trị số của chỉ tiêu với
con số cụ thể - thường xuyên thay đổi theo thời gian (cùng kỳ
tính toán), theo phạm vi đo lường và địa điểm đo lường… chỉ
tiêu đó
Operational Audit
2
PTK - NEU
9
Tổng quan về chuẩn mực và tiêu chuẩn
trong kiểm toán hoạt động (tiếp)

Định hướng xây dựng chuẩn mực và tiêu chuẩn trong
kiểm toán hoạt động như sau:

Chuẩn mực của kiểm toán hoạt động là những thước đo
và hướng dẫn hành vi cho chủ thể kiểm toán (kiểm toán
viên và cơ quan hay tổ chức kiểm toán)

Kiểm toán hoạt động còn cần tiêu chuẩn để đánh giá

kiểm toán hoạt động

Tính độc lập

Về mặt pháp lý: Do kiểm toán hoạt động có thể do kiểm
toán viên nội bộ hoặc do kiểm toán viên bên ngoài thực
hiện nên định hướng chuẩn mực cho từng loại kiểm toán
viên này cũng khác nhau

Về hiệu lực tổ chức và hoạt động: Trên cơ sở hệ thống
pháp lí trên, kiểm toán hoạt động có thể được thực hiện
độc lập hoặc liên kết với kiểm toán tài chính

Về tổ chức, bộ máy thực hiện kiểm toán hoạt động được
tổ chức tùy thuộc vào quan hệ chủ thể - khách thể kiểm
toán
Operational Audit
2
PTK - NEU
12
Chuẩn mực chung về kiểm toán viên trong
kiểm toán hoạt động

Trình độ nghề nghiệp tương xứng trong kiểm toán hoạt động cũng
đòi hỏi trên cả hai mặt: năng lực và kỹ năng

Khả năng và kinh nghiệm cần thiết để thực hiện nhiệm vụ tùy
thuộc vào đặc điểm của nhiệm vụ

Hướng chung để thoả mãn tiêu chuẩn này là:

Lập kế hoạch kiểm toán chu đáo cùng các kỹ thuật kiểm
toán thích hơp chủ yếu phải được thể hiện qua chương
trình kiểm toán

Biết hệ thống kiểm soát nội bộ có thể cần thực hiện qua
nhiều bước

Bằng chứng đầy đủ và có hiệu lực cần bao gồm một hệ
thống đồng bộ từ các văn bản giao nhiệm vụ đến giấy
làm việc của kiểm toán viên và cả các biên bản của các
cuộc họp từ sơ bộ đến kết thúc cuộc kiểm toán hoạt động
Operational Audit
2
PTK - NEU
15
Chuẩn mực báo cáo

Chuẩn mực báo cáo của kiểm toán hoạt động cần được
xác định từ chính bản chất (chức năng), yêu cầu của báo
cáo nói chung cũng như những chuẩn mực chung về báo
cáo kiểm toán trong các bộ máy kiểm toán và từ những đặc
điểm về đối tượng và về mục tiêu của kiểm toán hoạt động

Báo cáo là sự “hoàn trả”, sự báo lại nói chung (return) hay
một bản tường trình (report) về quá trình và kết quả thực
thi nhiệm vụ của người thực hiện cho người đặt hàng hay
người giao nhiệm vụ
Operational Audit
2
PTK - NEU

Phải khách quan;

Dùng thuật ngữ trong sáng và đơn giản như chủ đề cho phép;

Xúc tích nhưng đồng thời phải rõ ràng để người sử dụng báo cáo
hiểu được;

Trình bày các sự việc một cách toàn diện nhằm thông báo đầy đủ
cho người sử dụng báo cáo;

Nhấn mạnh vào việc cải tiến chứ không phải vào việc phê bình
quá khứ;
Operational Audit
2
PTK - NEU
18
Chuẩn mực báo cáo kiểm toán hoạt động
(tiếp)

Theo Cơ quan Tổng Kế toán Hoa kỳ (General Accounting office -
GAO):

Trình bày các sự việc trung thực và chính xác,

Trình bày những điều nhận thấy và những kết luận một cách
thuyết phục;

Phải khách quan;

Dùng thuật ngữ trong sáng và đơn giản như chủ đề cho phép;

Chuẩn mực báo cáo kiểm toán hoạt động
(tiếp)

Theo SPPIA (IIA), Kiểm toán viên nội bộ phải báo cáo kết quả
công việc kiểm toán:
4. Báo cáo phải trình bày mục đích, phạm vi và kết quả của cuộc
kiểm toán; và, ở chỗ thích hợp, báo cáo cần bày tỏ ý kiến của
kiểm toán viên.
5. Báo cáo có thể bao gồm cả những kiến nghị cải tiến có thể và
công nhận kết quả và cả những hành vi khắc phục.
6. Quan điểm của bộ phận được kiểm toán về các kết luận kiểm
toán và những kiến nghị cần được đưa vào báo cáo kiểm toán.
7. Người phụ trách kiểm toán nội bộ hoặc người được chỉ định
cần thẩm tra và thông qua cuối cùng báo cáo kiểm toán trước
khi phát hành và quyêt định nơi gửi báo cáo.”
Operational Audit
2
PTK - NEU
21
Chuẩn mực báo cáo kiểm toán hoạt động
(tiếp)

Jean Raffegeau và Fernand’ Dubois đã tổng kết những thông tin thông
thường cần có trong báo cáo kiểm toán hoạt động gồm:

Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu cả về bề rộng (số lượng các
phòng, ban và các vẩn đề) và bề sâu

Phương pháp và kỹ thuật sử dụng


2
PTK - NEU
23
Tiêu chuẩn đánh giá hoạt động được kiểm
toán (tiếp)

Mỗi hoạt động đều cần và có thể đánh giá theo nhiều tiêu chí khác
nhau:

Theo mức độ tổng hợp hay chi tiết của tiêu chí (tiêu chí tổng
quát, tiêu chí cụ thể);

Theo nội dung kinh tế của tiêu chi (sức sản xuất, sức sinh lời,
sức tác động về pháp lý hay về tổ chức);

Theo mục tiêu đánh giá (hiệu lực, hiệu quả, hiệu năng); theo
tính chất của tiêu chí (định tính, định lượng)…

Với những tiêu chí định lượng, mỗi tiêu chí lại bao gồm nhiều
chỉ tiêu (định lượng trong quan hệ với định tính);

Với loại tiêu chí định tính, mỗi tiêu chí có thể có một vài quy
tắc cụ thể…
Operational Audit
2
PTK - NEU
24
Đánh giá hoạt động quản lý vật tư (tại
kho)???
