“Truyện Kiều” của thi hào dân tộc Nguyễn Du là kiệt tác của nền văn học cổ Việt Nam. “Truyện Kiều” là
tình yêu thương, niềm say mê lớn trong hàng trăm năm của hàng triệu con người…
Vút qua năm tháng “đêm trường dạ tối tăm mù mịt”, nhiều câu thơ Kiều đọng lại trong tâm hồn nhân gian
bao ám ảnh:
Đau đớn thay phận đàn bà,
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.
“Phận” là thân phận, số phận. Theo quan niệm
cũ số phận của con người được sung sướng hay
đau khổ là do một thế lực huyền bí, thiêng liêng
định đoạt. Câu thơ thứ nhất là lời cảm thán cho
số phận đàn bà đau khổ.
“Bạc mệnh” hay mệnh bạc là số phận, số mệnh
tiền định mỏng manh, đen tối, trải qua nhiều
đau thương bất hạnh. “Bạc mệnh” không chỉ
riêng ai mà là “lời chung”, là số phận đáng
thương của hầu hết mọi người phụ nữ trong xã
hội cũ.
Hai câu thơ trên là tiếng khóc của Thuý Kiều
khi đứng trước nấm mồ Đạm Tiên trong một
buổi chiều thanh minh. Đó là tiếng khóc của nàng cho mọi người phụ nữ tài hoa bạc mệnh ngày xưa, và
cũng tự khóc cho đời mình mai sau (sự cảm). Ý thơ mang tính chất khái quát rất cao, biểu hiện sâu sắc
cảm hứng nhân đạo của Nguyễn Du qua Truyện Kiều.
Hai câu thơ trên đã nói lên bi kịch về thân phận của người phụ nữ ngày xưa: đau khổ, bạc mệnh. Nguyễn
Du đã sống trong một thời đại đen tối là lúc chế độ phong kiến suy tàn, đầy rẫy thối nát, bất công và dã
man. “Truyện Kiều” đã phản ánh một cách sống động và chân thực cái hiện thực đen tối ấy của xã hội
phong kiến:
Trải qua một cuộc bể dâu,
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.
“Phận đàn bà” trong xã hội ấy là “đau đớn”, là “bạc mệnh”, tủi nhục không kể xiết. Lễ giáo phong kiến
khe khắt, cổ hủ nặng nề: trọng nam khinh nữ (nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô), đạo “tam tòng” như sợi
dây oan nghiệt thít chặt vào cổ người đàn bà (tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử). Thân

không ít bất công, tàn dư của tư tưởng phong kiến, đã và đang làm cho người phụ nữ bị thiệt thòi, đau
khổ. Vì thế cuộc đấu tranh để thực sự giải phóng phụ nữ phải được tiếp tục.
Qua hai câu thơ:
Đau đớn thay phận đàn bà,
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.
Ta thấy trái tim yêu thương mênh mông của thiên tài Nguyễn Du, ta cảm nhận sâu sắc giá trị nhân bản
tuyệt vời của Truyện Kiều. Một lần nữa trong “Văn Chiêu hồn”, Nguyễn Du lại thống thiết kêu lên:
Đau đớn thay phận đàn bà,
Kiếp sinh ra thế biết là tại đâu!
Hơn bất cứ nghệ sĩ nào, Nguyễn Du đã dành cho người phụ nữ những tình cảm thắm thiết, cảm động
nhất. Ông mãi mãi bất tử về tấm lòng nhân đạo mênh mông…