VIẾT BÀI LÀM VĂN SỐ 1 :
CẢM NGHĨ VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
(HOẶC MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC)
(Bài làm ở nhà)
I. ĐỀ BÀI THAM KHẢO
1. Hãy ghi lại những cảm nghĩ chân thực của anh (chị) về một trong các sự việc, hiện tượng hoặc con
người sau :
- Những ngày đầu tiên bước vào trường trung học phổ thông.
- Thiên nhiên và đời sống của con người trong thời khắc chuyển mùa (sang thu, sang đông hoặc sang
xuân,…).
- Một người thân yêu nhất của anh (chị) : cha, mẹ, anh, chị hoặc bạn,…
2. Nêu cảm nghĩ sâu sắc nhất về một câu chuyện mà anh (chị) đến nay vẫn không thể nào quên (ví dụ :
Chuyện người con gái Nam Xương, Chiếc lược ngà, Bố của Xi-mông,…).
3. Phát biểu cảm nghĩ của anh (chị) về một bài thơ hoặc một nhà thơ mà anh (chị) yêu thích.
II. HƯỚNG DẪN CHUNG
1. Ôn lại những kiến thức và kĩ năng :
- Về làm văn đã được học trong chương trình THCS, chú ý về văn biểu cảm và nghị luận.
- Về tiếng Việt : về câu, các biện pháp tu từ,…
2. Quan sát, tìm hiểu và tìm cách diễn đạt những xúc cảm, suy ngẫm về những hiện tượng quen thuộc,
gần gũi trong đời sống.
3. Đọc lại những tác phẩm văn học yêu thích :
- Tìm hiểu lại một lần nữa những nội dung cơ bản và những đặc sắc nghệ thuật của các tác phẩm (hoặc
đoạn trích).
- Ghi lại những cảm nghĩ của mình về toàn bộ hoặc về một mặt, một khía cạnh nào đó trong tác phẩm
(hoặc đoạn trích).
- Xem lại những kiến thức và kĩ năng làm bài văn biểu cảm và văn nghị luận trong chương trình THCS.
III. GỢI Ý CÁCH LÀM CÁC ĐỀ BÀI CỤ THỂ
Đề 1: Cảm nghĩ về ngày đầu tiên bước vào trường THPT.
Với đề bài này, học sinh cần nêu được các ý sau:
(A) Mở bài : Giới thiệu và nêu cảm nghĩ chung về niềm vui, niềm hạnh phúc khi được trở thành một học
sinh THPT.

+ Cảm giác của bản thân trước các dấu hiệu chuyển mùa của thiên nhiên (vui, buồn , nhớ nhung về một kỉ
niệm tuổi thơ nào đó chẳng hạn…)
- Cảm nghĩ về đời sống con người:
+ Nhịp điệu cuộc sống thay đổi ra sao?(ồn ã, sôi động hay tẻ nhạt)
+ Con người: Vui tươi, phấn khởi, hào hứng đợi chờ (sang xuân) hay thu mình lại, buồn hơn, suy tư
hơn(thu sang đông)…
(C) Kết bài :
Tóm lại, khoảnh khắc giao mùa là những đợt “trở mình” rất duyên của trời đất.
Cảm nhận những biến chuyển lúc giao mùa ấy giúp ta mài sắc những giác quan, giúp tâm hồn ta sinh
động và tinh tế hơn lên.
* Lưu ý: Để làm tốt đề bài này có thể tham khảo thêm ý từ một số bài thơ như: Sang thu của Hữu Thỉnh,
Chợ tết của Đoàn Văn Cừ, Đây mùa thu tới của Xuân Diệu, ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến…
Đề 3: Cảm nghĩa về một người thần yêu nhất của anh (chị):
Cảm nghĩ về mẹ, cha, bạn bè…đều có thể xây dựng một bố cục bài viết giống nhau, chỉ khác nội dung
các ý. Dưới đây là một dàn bài nêu cảm nghĩ về mẹ.
(A) Mở bài :
- Chọn một câu ca dao, câu nói, câu hát…về mẹ để vào đề (mở bài gián tiếp):
Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
“Tình mẹ bao la như biển thái bình dạt dào…”.
- Tình mẹ như núi cao, biển rộng, sông sâu. Mẹ lớn lao mà gần gũi và yêu thương biến mấy. Mẹ không
chỉ là tuổi thơ với những câu hát ru ngọt ngào êm ả mà mẹ còn là cây cao bóng cả che chở cho suốt cuộc
đời bé nhỏ của con.
(B) Thân bài :
- Miêu tả những nét ấn tượng về vẻ bề ngoài của mẹ (dáng người, khuôn mặt,, đôi mắt, đôi tay …). Tất cả
gợi lên những ấn tượng của em về mẹ: mẹ hiền hoà, thân thiết và giàu yêu thương.
- Cảm nhận chung về cuộc sống và công việc hàng ngày của mẹ: mẹ đảm đang tháo vát, dù bận trăm công
ngàn việc (việc đồng áng hay việc cơ quan), mẹ vẫn chăm chút lo lắng chu đáo cuộc sống của cả gia đình
(lo bữa ăn, giấc ngủ, lo cho con cái học bài…). Cuộc sống của mẹ bình thường và rất giản đơn nhưng có
là một sự hi sinh cao cả.

*Đáng giận và đánh tránh hơn là hình ảnh người chồng. Sự độc đoán và mù quáng của anh chính là
nguyên nhân giết chết người vợ chung son sắt của mình.
- Nghệ thuật truyện : Câu chuyện ngắn nhưng giàu kịch tính và có những cách giải quyết tình huống độc
đáo, bất ngờ. Vì thế nó gợi ra niềm thích thú và sự say mê cho người đọc.
C. Kết bài.
- Chuyện người con gái Nam Xương là một truyện ngắn hay của văn xuôi thời trung đại.
- Truyện gợi cho chúng ta nhiều suy nghĩ về cuộc sống và nhất là số phận con người thời phong kiến. Từ
đó chúng ta thấy yêu quý và đáng trọng hơn cuộc sống hôm nay.
Đề 5 : Cảm nghĩ về một bài thơ hoặc một nhà thơ.
- Hướng dẫn chung:
Cảm nghĩ về một bài thơ là cảm nghĩ về những nét độc đáo trong sáng tạo của người nghệ sĩ (nếu cảm
nghĩ về một nhà thơ mà ta chưa gặp thì phải căn cứ vào bài giời thiệu tác giả của SGK hay những hiểu
biết về tác giả qua sách, báo, tivi, để lập ý)
- Dưới đây là dàn ý cảm nghĩ về một bài thơ (Ví dụ bài thơ “Bạn đến chơi nhà”):
(A) Mở bài :
- Giới thiệu bài thơ (tác giả, hoàn cảnh ra đời)
- Cảm nhận chung về giá trị của bài thơ (một lối tư duy nghệ thuật độc đáo sắc sảo và một tình bạn tha
thiết chân thành)
(B) Thân bài : Nêu cảm nghĩ
- Bạn đến chơi nhà là một bài thơ hóm hỉnh và độc đáo :
+ Tuy hình thức giống như một bài thơ Đường luật nhưng bài thơ này có một cách kết cấu riêng (bảy câu
trên là một ý và câu cuối cùng mang một ý).
+ Nhà thơ nói đến những thiếu thốn vật chất một cách hóm hỉnh, vui tươi (mọi thứ đều có những không
dùng được). Khách nghe cách tiếp đón ấy lại thấy thích thú mà vẫn hài lòng.
- Bạn đến chơi nhà là một bài thơ đề cao cái tình trong tình bạn.
+ Nói đến những thiếu thốn về vật chất là để khẳng định cái tình trong tình bạn.
+ Suốt cả bài thơ và nhất là câu thơ cuối như là một minh chứng đủ đầy về cuộc sống thanh bạch mà tình
cảm thanh cao của nhà thơ.
(C) Kết bài :
- Bài thơ là một nét đẹp tâm hồn của nhà thơ Nguyễn Khuyến.