Đặt vấn đề
Con ngời là nguồn tài nguyên quý báu nhất của xã hội, con ngời quyết định
sự phát triển của đất nớc, trong đó sức khỏe lại là vốn quý nhất của mỗi con ngời.
Vì vậy, đầu t cho sức khỏe của nhân dân chính là đầu t cho sự phát triển kinh tế
đất nớc một cách bền vững.
Để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khoẻ nhân dân, chất lợng khám chữa
bệnh ở các cơ sở y tế đặc biệt là bệnh viện ngày càng đợc nâng cao và đợc sự quan
tâm đầu t của Đảng và Nhà nớc.Trong đó hoạt động cung ứng thuốc là một khâu
quan trọng góp phần quyết định hiệu quả điều trị. Cung ứng thuốc là nhiệm vụ
chính của khoa Dợc bệnh viện gồm tất cả các khâ, từ đấu thầu mua thuốc, kiểm
nhập, bảo quản, cấp phát, pha chế, thông tin thuốc và dợc lâm sàng. Cung ứng
thuốc cần đảm bảo đầy đủ về chất lợng và số lợng, hiệu quả về kinh tế cũng nh về
thông tin t vấn sử dụng thuốc cho bác sĩ và bệnh nhân. Đây là một nhiệm vụ rất
khó khăn mà không phải bệnh viện nào cũng thực hiện tốt.
Để chỉ đạo thực hiện mục tiêu trên, Bộ Y tế đã ban hành nhiều chỉ thị nh
chỉ thị 04/1998/CT- BYT ngày 04/03/1998 về việc tăng cờng sử dụng thuốc hợp lý
an toàn, tiết kiệm tại các cơ sở khám chữa bệnh, chỉ thị 05/CT- BYT ngày
16/4/2006 về việc chấn chỉnh công tác cung ứng sử dụng thuốc trong bệnh viện.
Nhờ đó, công tác cung ứng thuốc trong bệnh viện liên tục đợc cải tiến, cập nhật,
đáp ứng nhu cầu điều trị hợp lý tại bệnh viện.
Bệnh viện Thanh Nhàn - Hà Nội là một bệnh viện đa khoa hạng I trực thuộc
Sở Y tế Hà Nội với hai chuyên khoa đầu ngành là Nội và Chẩn đoán Hình ảnh.
Bệnh viện có nhiệm vụ khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ nhân dân nội, ngoại
thành Hà Nội. Bệnh viện đã đợc ngành Y tế thành phố Hà Nội quan tâm chỉ đạo,
hỗ trợ về cơ sở vật chất, kỹ thuật và nguồn lực giúp cho chất lợng khám chữa bệnh
ngày một nâng cao, đợc nhân dân tin cậy.
Để góp phần tìm hiểu hoạt động cung ứng thuốc của khoa Dợc bệnh viện
Thanh Nhàn - Hà Nội trong giai đoạn hiện nay chúng tôi tiến hành thực hiện đề
1
tài: Phân tích, đánh giá một số hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện Thanh
Nhàn, giai đoạn 2004- 2007 với các mục tiêu:

ngời bệnh.
1.1.1.2. Chức năng,nhiệm vụ của hội đồng thuốc và điều trị:
Hội đồng thuốc và điều trị có các chức năng và nhiệm vụ chính sau đây:
- T vấn thờng xuyên cho giám đốc bệnh viện về cung ứng, sử dụng thuốc
an toàn.
- Cụ thể hoá các phác đồ điều trị phù hợp với điều kiện bệnh viện.
3
- Xây dựng danh mục thuốc phù hợp với đặc thù bệnh tật và chi phí về
thuốc, vật t tiêu hao của bệnh viện.
- Giám sát việc thực hiện quy chế chẩn đoán bệnh, làm hồ sơ bệnh án và kê
đơn; quy chế sử dụng thuốc và quy chế công tác khoa Dợc.
- Theo dõi các phản ứng có hại và rút kinh nghiệm các sai sót trong dùng
thuốc.
- Thông tin về thuốc, theo dõi ứng dụng thuốc mới trong bệnh viện.
Xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa dợc sĩ, bác sĩ, y tá.Dợc sĩ là ngời
t vấn, bác sĩ chịu trách nhiệm về chỉ định, y tá thực hiện y lệnh [11].
Nh vậy HĐT&ĐT có ảnh hởng đến tất cả các khâu trong cung ứng thuốc một
cách trực tiếp hoặc gián tiếp. Qua báo cáo của Vụ điều trị Bộ Y tế 2004 cho
thấy 100% bệnh viện đã thành lập HĐT&ĐT. Vai trò của khoa Dợc bệnh viện đợc
khẳng định trong hội đồng thuốc, trong tham mu và thực hiện việc cung ứng thuốc
[6].
1.1.2. Mô hình bệnh tật
1.1.2.1 Khái quát về mô hình bệnh tật:
Khái niệm: Mô hình bệnh tật của một xã hội, một cộng đồng, một quốc gia
nào đó sẽ là tập hợp tất cả những tình trạng mất cân bằng về thể xác, tinh thần,
dới tác động của các yếu tố khác nhau, xuất hiện trong cộng đồng đó, xã hội đó
trong một khoảng thời gian nhất định.
Mô hình bệnh tật đợc trình bày dới dạng một bảng tập hợp các loại bệnh và
tần suất của chúng trong một thời gian, tại một địa điểm của một cộng đồng nhất
định. Để việc nghiên cứu mô hình bệnh tật đợc thuận lợi và chính xác,Tổ chức Y

chuyên khoa)
Mô hình bệnh tật của
bệnh viện chuyên khoa
(gồm chủ yếu là bệnh
viện chuyên khoa và
bệnh thông thường)
5
1.1.3. Phác đồ điều trị
Phác đồ điều trị là tài liệu hớng dẫn cho thầy thuốc thực hành những công
việc cụ thể và không thể thiếu trong quá trình điều trị (gọi là hớng dẫn thực hành
điều trị). Theo tổ chức Y tế thế giới: một hớng dẫn thực hành điều trị về thuốc bao
gồm đủ 4 thông số: hợp lý, an toàn, hiệu quả, kinh tế [1].
- Hợp lý: Phối hợp đúng thuốc, đúng chủng loại, thuốc còn hạn sử dụng.
- An toàn: Các chỉ định không gây tai biến không làm cho bệnh nặng thêm
và không có tơng tác thuốc.
- Kinh tế: Chi phí tiền thuốc ít nhất, tránh chi phí không cần thiết cho thuốc
đắt tiền mà kết quả điều trị cũng tơng tự.
- Hiệu quả: Dễ dùng, khỏi bệnh hoặc không để lại hậu quả xấu hoặc đạt
mục đích sử dụng thuốc trong thời gian nhất định. Tỷ lệ ngời bệnh đợc chữa khỏi
tính trên 100 ngời bệnh đợc điều trị.
Phác đồ điều trị biểu hiện sự tập trung trí tuệ của tập thể cán bộ chuyên
môn bệnh viện cho những phơng án điều trị cụ thể của từng loại bệnh. Vì vậy danh
mục thuốc của bệnh viện cần dựa vào các phác đồ điều trị (có thể là phác đồ điều
trị trong và ngoài nớc). Không có phác đồ điều trị thì không thể xây dựng đợc
danh mục thuốc một cách khoa học [19].
ở Việt Nam, nhận thấy ý nghĩa sát thực của hớng dẫn thực hành điều trị, rất nhiều
bệnh viện đã tiến hành xây dựng phác đồ điều trị cho bệnh viện mình, dựa trên h-
ớng dẫn thực hành điều trị của bộ Y tế.
1.1.4. Danh mục thuốc thiết yếu, danh mục thuốc bệnh viện
1.1.4.1. Danh mục thuốc thiết yếu

danh mục thuốc cụ thể cho đơn vị mình. Căn cứ vào danh mục này, đồng thời căn
cứ vào mô hình bệnh tật và kinh phí của bệnh viện để lựa chọn tên cụ thể tên thành
phẩm của thuốc (bao gồm cả nồng độ, hàm lợng, dạng dùng) để phục vụ cho công
tác khám chữa bệnh. Với các thuốc tân dợc ,đợc sử dụng các thuốc phối hợp nếu
thuốc đó đợc phép lu hành và các thành phần đơn chất của thuốc đó đều có trong
danh mục. Ưu tiên lựa chọn thuốc gốc, thuốc đơn chất, thuốc sản xuất trong nớc,
khuyến khích sử dụng thuốc của doanh nghiệp đạt GMP[15].
7
1.1.4.3. Danh mục thuốc bệnh viện
Danh mục thuốc bệnh viện là danh mục những loại thuốc cần thiết thỏa
mãn nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh, và thực hiện y học dự phòng của bệnh viện
phù hợp với mô hình bệnh tật, kỹ thuật điều trị và bảo quản, khả năng tài chính
của bệnh viện và khả năng chi trả của từng ngời bệnh. Những loại thuốc này
trong một phạm vi thời gian, không gian, trình độ xã hội, khoa học kỹ thuật
nhất định luôn có sẵn bất cứ lúc nào với số lợng cần thiết, chất lợng tốt, dạng
bào chế thích hợp, giá cả hợp lý .
Lập danh mục thuốc bệnh viện phải trải qua quá trình nghiên cứu, phân
tích, dự đoán nhu cầu thuốc bệnh viện, điều kiện cung ứng thuận lợi,có hiệu quả
điều trị cao nhất, ít tác hại nhất, u tiên thuốc nội cùng loại và thuốc của các hãng
đã đợc chứng minh hiệu quả lâm sàng .Danh mục này là danh mục đặc thù cho
mỗi bệnh viện, cần đợc xem xét, cập nhật, điều chỉnh từng thời kỳ theo yêu cầu
điều trị.
8
1.2. Quản lý cung ứng thuốc trong bệnh viện
Cung ứng thuốc đảm bảo chất lợng, đáp ứng yêu cầu điều trị hợp lý là một
trong những nhiệm vụ quan trọng của khoa dợc bệnh viện. Chu trình cung ứng
thuốc có thể tóm tắt theo sơ đồ sau:
Hình 1.2: Chu trình cung ứng thuốc
Cung ứng thuốc là một chu trình khép kín, mỗi bớc trong chu trình đều có
vai trò quan trọng và tạo tiền đề cho các bớc tiếp theo.

phù hợp của khả năng của bệnh viện và bệnh nhân.
* Các yếu tố quyết định đến việc việc xây dựng danh mục thuốc bệnh viện:
+ Mô hình bệnh tật của bệnh viện
+ Phác đồ điều trị
+ Trình độ chuyên môn của thầy thuốc
+Tổ chức và nhiệm vụ của bệnh viện ( tuyến, số giờng, số chuyên khoa )
+Thuốc đã sử dụng và dự đoán trong tơng lai
+Kinh phí của bệnh viện dành cho khoa Dợc
+Các chủ trơng chính sách của nhà nớc về thuốc : u tiên thuốc thiết yếu,
thuốc trong danh mục thuốc chủ yếu, thuốc sản xuất trong nớc có chất lợng đảm
bảo[19].
Nh vậy, lập danh mục thuốc bệnh viện phải trải qua quá trình nghiên cứu,
phân tích, dự đoán nhu cầu rất phức tạp.
1.2.1.2. Xác định nhu cầu thuốc
Xác định số lợng thuốc trong danh mục chính là xác định đợc nhu cầu
thuốc để chuẩn bị cho quá trình mua thuốc đợc chủ động và đảm bảo cung ứng
đầy đủ, kịp thời. Bình thờng điều mang tính quyết định nhu cầu thuốc thờng là l-
ợng thuốc tồn trữ và lợng thuốc luân chuyển qua kho, nhng khi có sự thay đổi cơ
chế cung ứng, sự thay đổi cách điều trị hoặc sử dụng thuốc không hợp lý thì việc
xác định nhu cầu sử dụng thuốc thực sự là cần thiết[22].
Do nhu cầu thuốc đợc quyết định và chi phối bởi rất nhiều yếu tố, vì vậy việc
tính nhu cầu thuốc khó chính xác và cũng khó kết luận đợc về độ chính xác.
Có 3 phơng pháp ớc tính và tính toán nhu cầu thuốc.
- Phơng pháp thống kê dựa trên sử dụng thuốc thực tế
- Phơng pháp dựa trên cơ sở quản lý các dịch vụ Y tế
10
- Phơng pháp dựa trên mô hình bệnh tật và phác đồ điều trị
Trong thực tế để xác định nhu cầu thuốc cần kết hợp các phơng pháp trên và
xem xét, phân tích tất cả các yếu tố ảnh hởng đến nhu cầu thuốc nh : bệnh tật, thời
tiết, điều kiện kinh tế, sức khoẻ, phác đồ điều trị, những tiến bộ trong Y học và kỹ

nhân. Chu trình quản lý cấp phát thuốc đợc mô tả ở hình 1.4
Quy trình cấp phát thuốc từ khoa Dợc đến khoa Lâm sàng và từ khoa Lâm
sàng đến ngời bệnh đợc xây dựng cụ thể căn cứ vào tình hình nhân lực của khoa
Dợc, khoa lâm sàng và căn cứ nhu cầu điều trị của mỗi bệnh viện trên nguyên tắc
phục vụ kịp thời, thuân tiện nhất cho điều trị[17].
Xác định nhu cầu, cân
đối nhu cầu, kinh phí
Thu thập thông tin
về sử dụng, đánh giá
Thanh toán
Chọn phương thức
mua
Chọn nhà cung ứng
Nhận thuốc
và kiểm tra
Đặt hàng,
theo dõi
quản lý
việc mua
thuốc
12
Hình 1.5: Sơ đồ chu trình quản lý cấp phát thuốc
1.2.4. Quản lý sử dụng thuốc
Việc sử dụng thuốc không hợp lý đã và đang là vấn đề toàn cầu đáng quan
tâm vì nó gây nên hậu quả về kinh tế xã hội rất nghiêm trọng.Trớc tiên, nó làm
tăng đáng kể chi phí cho hoạt động chăm sóc sức khỏe và làm giảm chất lợng điều
trị, chăm sóc y tế. Mặt khác nó làm tăng nguy cơ xảy ra ADR và làm cho bệnh
nhân phụ thuộc quá mức vào thuốc. Do đó công tác quản lý sử dụng thuốc là rất
cần thiết nhằm đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả kinh tế cho ngời
bệnh, thực hiện đúng quy chế sử dụng thuốc.

cung ứng thuốc. Hơn nữa, do mặt trái của nền kinh tế phát triển làm cho một bộ
phận bác sỹ kê đơn để hởng hoa hồng dẫn đến việc kê đơn bất hợp lý gây thiệt hại
cho ngời bệnh.
Về cơ bản, việc cung ứng thuốc cho các bệnh viện của các doanh nghiệp
thực hiện tốt, phục vụ nhu cầu điều trị. Mạng lới tham gia cung ứng thuốc đa dạng
về thành phần: Doanh nghiệp nhà nớc, công ty cổ phần, doanh nghiệp t nhân, đại
lý bán lẻ, nhà thuốc t nhân... Nguồn thuốc cung ứng phong phú bao gồm nhiều
chủng loại và dạng bào chế (6876 thuốc sản xuất trong nớc với 401 hoạt chất và
4919 thuốc ngoại với 911 hoạt chất) đã đáp ứng đợc nhu cầu điều trị và tiền thuốc
sử dụng bình quân đầu ngời đạt hơn 11 USD vào năm 2006[13.] Việc cung ứng đ-
Giao phát
Kê đơn đúng
quy chế
Hướng dẫn theo
dõi dùng thuốc
Đóng gói, dán
nhãn
14
ợc đảm bảo về chủng loại và số lợng thông qua đấu thầu. Hội đồng thuốc và điều
trị đã phát huy vai trò trong cung ứng và đảm bảo chất lợng thuốc, hớng dẫn sử
dụng thuốc hợp lý an toàn. Nhiều bệnh viện thực hiện đấu thầu mua thuốc đã hạ đ-
ợc giá thành góp phần tiết kiệm kinh phí cho bệnh viện. Tuy nhiên, hiện nay các
bệnh viện thờng có xu hớng dùng thuốc ngoại nhập với chi phí ngày càng cao
trong khi thuốc nội đã sản xuất đợc với cùng loại hoạt chất, chất lợng tốt, giá cả
hợp lý. Thuốc nội chủ yếu chỉ áp dụng để điều trị bệnh thông thờng với dạng bào
chế đơn giản.Bên cạnh đó việc sử dụng thuốc không an toàn, hợp lý, đặc biệt là
lạm dụng thuốc kháng sinh cũng đang ở mức báo động nh sử dụng kháng sinh
không đúng bệnh, đúng liều..
Việc chấp hành các quy định của quy chế kê đơn và bán thuốc theo đơn của
một bộ phận thầy thuốc điều trị cha nghiêm túc, còn một số tiêu cực. Giá cả thuốc

- Hợp tác quốc tế
- Quản lý kinh tế y tế [11]
Là một bệnh viện hàng đầu của thành phố Hà Nội, cùng với các hệ thống
các bệnh viện khác bệnh viện Thanh Nhàn- Hà Nội đã đóng góp một phần không
nhỏ vào sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân nội thành và ngoại thành
Hà Nội.
1.4.2. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của khoa Dợc bệnh viện.
Khoa dợc bệnh viện Thanh Nhàn Hà Nội cũng nh các khoa dợc khác đều có
vị trí, chức năng và nhiệm vụ chung đợc quy định trong quy chế bệnh viện nh sau:
- Vị trí:
+ Là một chuyên khoa thuộc sự quản lý điều hành trực tiếp của giám đốc
bệnh viện.
16
+ Là một tổ chức chuyên môn, kỹ thuật, kinh tế, tham gia vào quá trình
điều trị, có phần trách nhiệm với bệnh viện về hiệu quả điều trị.
+ Nằm ở tuyến điều trị, là nơi thực thi chính sách quốc gia về thuốc.
- Chức năng, nhiệm vụ:
+ Bảo đảm cung ứng kịp thời thuốc, hoá chất và vật liệu y tế có chất lợng
cho công tác điều trị nội ngoại trú của bệnh viện.
+ Cộng tác chặt chẽ cùng với cán bộ y trong bệnh viện, đảm bảo sử dụng
thuốc hợp lý, an toàn, có hiệu quả.
+ Bảo đảm công tác quản lý và thực thi các quy chế Dợc tại bệnh viện[11]
1.4.3. Cơ cấu nhân lực và mô hình tổ chức của bệnh viện và
khoa Dợc bệnh viện Thanh nhàn Hà nội
1.4.3.1. Cơ cấu nhân lực của bệnh viện Thanh Nhàn Hà Nội
Bảng 1.1: Cơ cấu nhân lực của bệnh viện Thanh Nhàn Hà Nội
Trình độ cán bộ Năm2004 Năm2005 Năm2006 Năm2007
SL TL% SL TL% SL TL% SL TL%
Bác sỹ sau đại học 98 18,6 102 18,8 106 19,5 109 19,7
Bác sỹ 42 7,9 42 7,7 36 6,6 34 6,2

Dợc tăng lên 10 ngời. Trong đó Dợc sỹ sau Đại học và DSĐH tăng thêm 2 ngời.
Nhân lực khoa Dợc chủ yếu tăng thêm DSTH và Dợc tá. Tỷ lệ DSĐH/DSTH &DT
là 1/3,8 cao hơn tỷ lệ 1/3 là tỷ lệ chung ở các bệnh viện Việt Nam, nhng số lợng
DSĐH còn thiếu là 14 ngời nên DSTH và Dợc tá cần tăng thêm 37 ngời.
1.4.3.3. Mô hình tổ chức của khoa Dợc bệnh viện:
Hình 1.7: Mô hình tổ chức của khoa Dợc bệnh viện
Trong đó khoa dợc đợc đặt trực tiếp dới sự lãnh đạo của giám đốc bệnh viện
với sự cố vấn của HĐT&ĐT về hoạt động chuyên môn.
18
Trởng khoa Dợc
Tổ thông tin
thuốc và DLS
Tổ kho Tổ thống kê Tổ cấp phát
HĐT&ĐT
Ban giám đốc
- HĐT&ĐT đã xây dung quy trình giao phát thuốc phù hợp với điều kiện thực
tế của bệnh viện, xây dựng danh mục thuốc phù hợp với đặc thù về bệnh tật và chi
phí về thuốc, vật t tiêu hao của bệnh viện.
- Trởng khoa Dợc có nhiệm vụ chỉ đạo điều hành mọi hoạt động của khoa Dợc.
- Nhiệm vụ của các tổ:
+ Tổ thông tin thuốc và dợc lâm sàng phụ trách các vấn đề về cập nhật
thông tin thuốc trong khoa, đặc biệt là thông tin về tác dụng không mong muốn
của thuốc; công tác Dợc chính: kiểm tra theo dõi việc thực hiện quy chế Dợc tại
các khoa phòng và khoa Dợc,quản lý chất lợng thuốc trong bệnh viện, duyệt sổ
lĩnh thuốc hàng ngày cho các khoa phòng.
+ Tổ kho: Quản lý việc dự trù, cấp phát và bảo quản thuốc theo đúng quy chế.
+ Tổ thống kê: tập hợp số liệu về số lợng thuốc, tiền thuốc xuất nhập hàng
tháng và báo cáo thờng xuyên định kỳ cho phòng tài chính kế toán.
+ Tổ cấp phát: làm nhiệm vụ cấp phát thuốc từ kho trực tiếp cho nguời
bệnh và cấp phát thuốc cho các khoa phòng.

nhằm hoàn thiện công tác này trong bệnh viện Thanh Nhàn.
20
21

Phần 2: Đối tợng nội dung và phơng pháp
nghiên
cứu
2.1. Đối tợng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu một số hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện Thanh Nhàn
thông qua:
- Các báo cáo về bệnh tật từ năm 2004 đến năm 2007 tại phòng kế
hoạch tổng hợp.
- Sổ sách xuất nhập thống kê sử dụng thuốc từ năm 2004 đến năm 2007
lu tại khoa Dợc và phòng tài chính kế toán.
- Danh mục thuốc hiện có của bệnh viện.
- Hồ sơ đấu thầu, các tài liệu có liên quan đến cung ứng thuốc tại bệnh
viện Thanh Nhàn- Hà Nội.
- Các bác sĩ, dợc sĩ và các cán bộ y tế trong bệnh viện
2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Thời gian: từ tháng 10 năm 2007 đến tháng 5 năm 2008
Địa điểm nghiên cứu: Bộ môn Quản lý và kinh tế Dợc, trờng đại học Dợc Hà
Nội.
Bệnh viện Thanh Nhàn Hà Nội
2.3. Phơng pháp nghiên cứu
2.3.1. Phơng pháp hồi cứu:
Thu thập số liệu và tài liệu tại bệnh viện Thanh Nhàn trong 4 năm 2004- 2007
- Chứng từ, hoá đơn, báo cáo tài chính tại bệnh viện giai đoạn 2004-
2007
21