LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP ANKAN
1.1 Đọc tên quốc tế (IUPAC) các chất sau :
a. CH
3
-CH(CH
3
)-CH
2
-CH
3
2-metylbutan (isopentan)
b. CH
3
-CH
2
-CH(CH
3
)-CH
2
-CH
3
3-metylpentan
c. CH
3
-CH(Br)-CH(C
2
H
5
)-CH
3
2-brom-3-etylbutan

2
H
5
)-CH
2
-CH
3

d. 3,3,5-tri metyl octan CH
3
-CH
2
-C(CH
3
)
2
-CH
2
-CH(CH
3
)-CH
2
-CH
2
-CH
3
b. 6-etyl -2,2-đimetyl octan CH
3
-C(CH
3

2
-CH
2
-CH3
c. 1-brom-2-clo-3-metyl pentan CHBr-CHCl-CH(CH
3
)-CH
2
-CH
3

1.3 Viết các phương trình phản ứng theo sơ đồ chuyển hóa sau :
CH
3
Cl → CH
2
Cl
2
→ CHCl
3
→ CCl
4
a. CH
3
COONa → CH
4

C
2
H

3
Cl + HCl

clometan (metyl clorua)
CH
3
Cl

+

Cl
2
a s
→
CH
2
Cl
2
+ HCl
ñiclo metan (mrtylen clrrua)
CH
2
Cl
2
+ Cl
2
a s
→
CHCl
3


→

0
,Ni t
→
C
2
H
6

C
2
H
6

0
500 ,C xt
→
C
2
H
4
+H
2
C
2
H
4
+ H

isopropylclorua
C
3
H
6
→ propan
n−propylclorua.
CH
3
-CH
2
-CH
2
-CH
3
0
500 ,C xt
→
CH
3
-CH
3
+ CH
2
=CH
2
CH
3
-CH
3

2
-CH
2
-CH
3

0
500 ,C xt
→
CH
2
=CH-CH
2
-CH
3
+ H
2
CH
2
=CH-CH
2
-CH
3
+ H
2

0
,Ni t
→
CH

2

0
,Ni t
→
CH
3
-CH
2
-CH
3

CH
3
-CH
2
-CH
3
+ Cl
2
CH
3
-CHCl-CH
3
(isopropylclorua) + HCl
CH
2
Cl-CH
2
-CH

2
CH
3
-CH
2
-CH
2
-CH
3

0
500 ,C xt
→
CH
2
-CH
3
+ CH
2
=CH
2
CH
3
-CH
3
+ Cl
2

a s
→

3
-CH
2
-CH
3

0
,t C xt
→
2 3 2
2 2 4
CH CH CH H
CH CH CH
= − +


= +

b. n-butan
CH
3
-CH
2
-CH
2
-CH
3
+ Cl
2



= + −


= − − +

/> c. C
n
H
2n+2
C
n
H
2n+2
+ Cl
2

a s
→
C
n
H
2n+1
Cl + HCl
C
n
H
2n+2

0

-CH
2
-CH
3
pentan CH
3
-CH(CH
3
)-CH
2
-CH
3
2-metylbutan (isopentan)
CH
3
-C(CH
3
)
2
-CH
3
2,2 dimetylpropan (neopentan)
1.5 Hai chất A, B cùng công thức phân tử C
5
H
12
tác dụng với Cl
2
theo tỉ lệ mol 1:1 thì A chỉ tạo 1 dẫn xuất duy
nhất còn B tạo 4 dẫn xuất. Viết công thức cấu tạo của A, B và các dẫn xuất clo của chúng.



− − − +

CH
3
-C(CH
3
)
2
-CH
3
+

Cl
2

a s
→
CH
2
Cl-C(CH
3
)
2
-CH
3
+ HCl
1.6 Xác định công thức phân tử và viết công thức cấu tạo của các hiđrocacbon trong mỗi trường hợp sau :
a. Ankan A có tỉ khối hơi so với H

-CH
3
pentan CH
3
-CH(CH
3
)-CH
2
-CH
3
2-metylbutan (isopentan)
CH
3
-C(CH
3
)
2
-CH
3
2,2 dimetylpropan (neopentan)
b. Công thức đơn giản nhất của B là C
3
H
7
.
ankan B có CTPT có dạng (C
3
H
7
)n →

CTPT của X: C
2
H
6
CTCT của X: CH
3
-CH
3
d. Ankan Y có %H=25% ;
Dặt CTTQ của ankan Y:
2 2n n
C H
+
%H=
(2 2).100
25 1
14 2
n
n
n
+
= ⇒ =
+
CTPT của Y: CH
4

f. Hóa hơi 12g ankan D thấy chiếm một thể tích bằng thể tích của 5g etan đo ở cùng điều kiện.
Dặt CTTQ của ankan D:
2 2n n
C H

2
-CH
3
1.7 Xác định công thức phân tử và viết công thức cấu tạo của các hiđrocacbon trong mỗi trường hợp sau :
a. Đốt cháy hoàn toàn 1 lít ankan A sinh ra 3 lít CO
2
. Các thể tích đo cùng điều kiện.
Dặt CTTQ của ankan A:
2 2n n
C H
+
2 2n n
C H
+
+ (3n+ 1) /2 O
2
→ nCO
2
+ (n + 1)H
2
O
1l 3l
Ta có :
1
3
1 3
n
n= ⇒ =
CTPT của A: C
3


d. Đốt cháy hoàn toàn một hiđrocacbon Y thu được 17,6 g CO
2
và 0,6 mol H
2
O.
Dặt CTTQ của ankan Y:
2 2n n
C H
+
2
17,6
0,4
44
CO
n = =
mol
2 2n n
C H
+
+ (3n+ 1) /2 O
2
→ nCO
2
+ (n + 1)H
2
O
0,4 0.6
Ta có:
1

C H
+
2 2n n
C H
+
+ (3n+ 1) /2 O
2
→ nCO
2
+ (n + 1)H
2
O
3 4
Ta có:
1
3
3 4
n n
n
+
= ⇒ =
CTPT của Y: C
3
H
8
CTCT của Y: CH
3
-CH
2
- CH

m m o+
2 6 3 8
30 42 7,4
hh C H C H
m m m x y g= + = + =
(1)
C
2
H
6
+ 7/2O
2
→ 2 CO
2
+ 3H
2
O
x 2x 3x
C
3
H
8
+ 5 O
2
→ 3CO
2
+ 4 H
2
O
y 3y 4y

⇒ ⇒
 
= =



2 6
2 6
.100
100
%
7,4
C H
C H
hh
m
m
m
= =
=
3 8
3 8
.100
100
%
7,4
C H
C H
hh
m

2
SO
4
đđ và bình II đựng dd Ca(OH)
2
dư. Sau thí nghiệm thấy khối lượng bình I tăng 7,2 gam và bình II có
30 gam kết tủa. Tính % khối lượng và % theo số mol mỗi khí trong hỗn hợp ban đầu.
( )
2 4
2
2
2
3 2
3 8
2 2
Ca OH du
4 10
b nh I t ng 7, 2 g=
( )
bình II có 30 g =m
H SO dac
H O
O
CaCO CO
ìă m
C H x mol
ag hhX sp CO H O
C H y mol
m
+

8
+ 5O
2
→ 3 CO
2
+ 4H
2
O
x 3x 4x
C
4
H
10
+ 13/2 O
2
→ 4CO
2
+ 5H
2
O
y 4y 5y
2
4 5
H O
n x y= + =

2
3 4
CO
n x y= + =

0,5 1
1
CH
C H
n
n
n
n
−
= = =
−
→
4 2 6
% 50% % 50%
CH C H
V V= =
c) Một hh 2 parafin kế cận trong dãy đồng đẳng có tỉ khối hơi đối với không khí bằng 2,3. Xác định ctpt của 2
parafin này và tính % mỗi chất về thể tích.
* Đặt CT chung hh 2 parafin là:
2 2n n
C H
+
/ /
. 2,3.29 66.7 14 2 4.6
X
X kk X X kk kk
kk
M
d M d M n n
M

→
d) Một hỗn hợp 2 ankan thể khí ở đktc có tỉ khối đối với C
2
H
4
bằng 0,875. Xác định công thức phân tử và %
thể tích hỗn hợp.
* Đặt CT chung hỗn hợp 2 ankan thể khí là:
2 2n n
C H
+
2 4 2 2 4
2 4
/ /
. 0,875.28 24,5 14 2 1.6
X
X C H X X H C H
C H
M
d M d M n n
M
= ⇒ = = = = + ⇒ =
Vậy 2 ankan thể khí là CH
4
và C
2
H
4
*
2 6

44 44
CO
C
m
m g= = =

19,8 15,6 4,2 4.2
H H
m g n mol= − = ⇒ =

2 2 2
.2 4,2 2,1 2,1.18 37,8
H H O H O H O
n n n mol m⇒ = = ⇒ = ⇒ = =
2 2 2 2
57,2 37,8 19,8 75.2
hhX O CO H O O
m m m m m g+ = + ⇒ = + − =
* Đặt CT chung hỗn hợp 2 ankan thể khí là:
2 2n n
C H
+
2 2 2
2 2
3 1
( 1)
2
n n
n
C H O nCO n H O

C H
n
n
V V
n
n
−
= = ⇒ = =
−
1.13. Đốt cháy V(lít) hỗn hợp hai ankan kế tiếp trong dãy đồng đẳng. Dẫn sản phẩm lần lượt qua bình 1 đựng
CaCl
2
khan rồi bình 2 đựng dung dịch KOH. Sau thí nghiệm khối lượng bình 1 tăng 6,43gam và bình 2 tăng
9,82 gam.
a. Lập công thức hai ankan.
b. Tính % theo số mol các ankan trong hỗn hợp, tính V (đkc).
2
2
2
2
CaCl khan
2 2
2 2
dung dich KOH
1 2( 1) 2
b nh 1 t ng 6,43gam=
( ) ( )
b nh 2 t ng 9,82 g=
H O
n n

18 44
H O
CO
n mol n mol= = = =
2 2 2
2 2
3 1
( 1)
2
n n
n
C H O nCO n H O
+
+
+ → + +
0,223 0,357
Ta có:
1
1,67
0.223 0,357
n n
n
+
= ⇒ =
Vậy 2 ankan đồng đẳng liên tiếp là CH
4
và C
2
H
6

vào bình Ba(OH)
2
thấy khối lượng bình tăng 134,8 gam. Tính khối lượng CO
2
và H
2
O tạo thành và tìm ctpt
của 2 ankan.
1.17. Hỗn hợp X gồm ankan A và B có khối lượng phân tử hơn kém nhau 28 (đ.v.C). Đốt cháy hoàn toàn m(g) hh
X cho hỗn hợp sản phẩm khí và hơi sau phản ứng đi qua bình 1 đựng dung dịch H
2
SO
4
đđ và bình 2 đựng dung
dịch KOH thì khối lượng bình 1 tăng m
1
(g) và bình 2 tăng m
2
(g).
a. Nếu m
1
= 25,2 và m
2
= 44. Xác định công thức phân tử và % theo số mol của A, B trong hh X, tính m?
b. Nếu m
1
= 32,4 và m
2
= 61,6. Xác định công thức phân tử của A, B và tính m = ? Biết A, B đều là chất
khí ở đkt.