Một số điều cần chú ý khi sử dụng Vacxin
- Vacxin là thuốc thường được dùng để phòng bệnh cho động vật khoẻ, chưa mắc bệnh. Nếu tiêm cho động
vật đã nhiễm bệnh rồi thì bệnh có thể phát sớm hơn, nặng hơn. Trường hợp ngoại lệ có thể dùng Vacxin khi
mà động vật đã nhiễm mầm bệnh. Thí dụ: sử dụng Vacxin chống bệnh dại cho người đã bị chó dại cắn.
Trường hợp này Vacxin đã tạo ra kháng thể chống Virut dại trước khi Virut lên não, gây bệnh và tiêu diệt
Virut dại.
- Vacxin phòng bệnh nào thì thường chỉ phòng được loại bệnh đó thôi, không phòng được các bệnh
khác. Thí dụ: Vacxin phòng bệnh dịch tả lợn thì chỉ phòng được bệnh dịch tả lớn, không phòng được bệnh
đậu lợn.
- Hiệu lực của Vacxin phụ thuộc vào tình trạng sức khoẻ của động vật vì nó là kết quả đáp ứng miễn dịch
của động vật. Vì lẽ đó, chỉ dùng Vacxin cho động vật ở trạng thái khoẻ mạnh, được chăm sóc nuôi dưỡng
tốt, không mắc các bệnh truyền nhiễm và mãn tính khác, để tạo được trạng thái đáp ứng miễn dịch tốt.
Trong các đợt tổ chức tiêm phòng chỉ chọn những động vật đủ tiêu chuẩn để tiêm nên khó có thể đạt tỷ lệ
tiêm phòng 100%.
Cũng cần chú ý thêm rằng trong số động vật đạt tiêu chuẩn được sử dụng Vacxin không phải tất cả đều
sinh miễn dịch tốt. Có một số động vật sau khi sử dụng Vacxin, do điều kiện ngoại cảnh có thể sinh miễn
dịch kém, không có khả năng chống được sự xâm nhiễm của mầm bệnh và vẫn mắc bệnh. Tỷ lệ động vật
tạo được miễn dịch chống bệnh gọi là hiệu giá bảo hộ, đó chính là hiệu lực của Vacxin.
- Bình thường không nên dùng Vacxin cho động vật quá non và thận trọng đối với động vật đang mang thai.
ở động vật non, các cơ quan đảm nhận chức năng miễn dịch bảo vệ cơ thể chưa hoàn chỉnh nên đáp ứng
miễn dịch đối với Vacxin còn yếu. Ngoài ra, động vật non còn có một lượng kháng thể thụ động do mẹ
truyền cho, những kháng thể đó, có thể trung hoà kháng thể trong Vacxin, ngăn cản Vacxin tác dụng. Do
đấy, chỉ sử dụng vacxin cho động vật ở lứa tuổi nhất định khi mà lượng kháng thể mẹ truyền cho đã phân
huỷ gần hết. Nếu không có dịch đe doạ thì chỉ nên dùng Vacxin cho súc vật từ 2 - 7 tuần tuổi, dùng Vacxin
càng muộn càng tốt.
Khi có đe doạ buộc phải tiêm Vacxin sớm cho động vật non. Nhưng sau đó cần tiêm:
Vacxin bổ sung: ở động vật mang thai, trạng thái sinh lý có những thay đổi nên dùng Vacxin dễ gâynhững
phản ứng mạnh và làm sảy thai. Đặc biệt không nên dùng Vacxin sống cho súc vật mang thai, nhất là các
Vacxin Virut nhược độc.
- Thời gian tạo miễn dịch ở động vật: sau khi sử dụng Vacxin, động vật sẽ tạo được miễn dịch sau 2 - 3
tuần. Trong thời gian 2 ư 3 tuần đó, động vật chưa có miễn dịch đầy đủ, vẫn có thể mắc bệnh và phát

đầu và kháng thể tồn tại lâu hơn.
Như vậy đợt tiêm đầu tiên cho động vật nên gồm hai mũi tiêm cách nhau 3 - 4 tuần, có thể gọi là đợt tiêm
sơ chủng. Tiêm như vậy, ta có thể khắc phục được những nhược điểm và miễn dịch kém ở động vật non.
Sau đó, để duy trì đáp ứng miễn dịch và nâng cao sức miễn dịch, cứ khoảng 4 - 12 tháng tiêm lại một lần
cho động vật, tuỳ theo Vacxin, tuỳ theo động vật và tuỳ theo tình hình dịch tễ.
- Kết hợp Vacxin: một số Vacxin có thể dùng kết hợp, không phải trộn lẫn với nhau, mà tiêm cùng lúc ở các
vị trí khác nhau, với những liều quy định, vẫn tạo được miễn dịch cùng lúc chống được mấy bệnh tương ứng
với Vacxin được sử dụng, không gây ra phản ứng ảnh hưởng đến sức khoẻ động vật.
Thí dụ: Trong các đợt tiêm phòng cho lợn, người ta vẫn cùng lúc tiêm 3 loại Vacxin: là Vacxin dịch tả lợn
nhược độc Vacxin tụ huyết trùng keo phèn và Vacxin đóng dấu lợn (VR2). ở các trại gà công nghiệp có thể
dùng cùng một lúc Vacxin Niucatxon và Vacxin Gumboro cho đàn gà.
- Vacxin đa giá: có một số Vacxin được dùng theo phương pháp hỗn hợp cùng lúc vài loại Vacxin phòng vài
bệnh, được gọi là Vacxin đa giá. Cách sử dụng hoàn toàn giốngcác Vacxin khác. thí dụ: Vacxin tụ dấu dùng
cho lợn là hỗn hợp 2 loại Vacxin nhược độc phòng bệnh đóng dấu và phòng bệnh tụ huyết trùng cho
lợn. Vacxin Tetradog (do hãng Rhôn -Pulenc) sản xuất phòng cùng lúc 4 bệnh ở chó: bệnh Carê, bệnh viêm
gando Virut, bệnh viêm ruột do Virut Parvo và bệnh xoắn trùng Lepto do trộn 4 loại Vacxin với nhau.
- Vacxin đông khô: Vacxin Virut nhược độc thường được đông khô để tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận
chuyển và bảo quản. Trong cùng điều kiện bảo quản như nhau, Vacxin đông khô có thể giữ được lâu hơn
Vacxin dạng tươi không đông khô. Tuy nhiên, khi vận chuyển hoặc bảo quản vẫn phải giữ Vacxin đông khô
ở nhiệt độ từ 40C đến 100C. Không được để Vaxcin đông khô trong nhiệt độ thường.
Khi sử dụng phải pha Vacxin với nước cất vô trùng ở nhiệt độ thường, nước cất phải trung tính, (pH: 7 - 7,2)
theo đúng liều lượng quy định cho mỗi Vacxin.
- Bảo quản Vacxin: phải trong các điều kiện quy định, là điều đặc biệt quan trọng quyết định chất lượng và
hiệu lực của Vacxin. Các điều kiện bảo quản chủ yếu:
+ Để trong tủ lạnh hay phòng lạnh với nhiệt độ: +40C đến 100C. Trong điều kiện đó giữ được Vacxin đến
hạn dùng được ghi trong nhãn của lọ hoặc ống Vacxin. Nếu không bảo quản như vậy hạn dùng Vacxin sẽ
rút ngắn hoặc mất hiệu lực ngay.
+ Không được để Vacxin ở chỗ nóng, có ánh sáng mặt trời, vì như vậy, Vacxin sẽ mất hiệu lực. Vacxin đã
rút từ lọ ra, đã được pha với nước cất không được cầm lâu trong tay và chỉ còn hạn sử dụng không quá 1 -
2 giờ nghĩa là phải dùng ngay.

để nguội).
Đường cho thuốc vào cơ thể động vật mỗi loại Vacxin có quy định về đường cho Vacxin và liều dùng nghiêm
ngặt, đòi hỏi người sử dụng phải tuân thủ.
Các đường cho thuốc chủ yếu:
- Cho uống Vacxin hoặc nhỏ mắt mũi như: Vacxin Laxôta phòng bệnh Niucatxon cho gà, gumbro
- Tiêm dưới da như: Vacxin Niucatxon hệ I, Vacxin dịch tả vịt, Vacxin tụ huyết trùng keo phèn.
- Tiêm sâu vào bắp thịt như: Vacxin nhũ hoá phòng bệnh tụ huyết trùng trâu bò.
Nguồn Mạng thú y Việt Nam