nghiên cứu - trao đổi
36 Tạp chí luật học số 01/2007

Ts. Hoàng thị minh sơn *
1. Trc khi ban hnh B lut t tng
hỡnh s nm 1988, trong nhng nm u
ca thi kỡ i mi, phỏp lut t tng hỡnh
s Vit Nam cha c phỏp in hoỏ.
Vic tin hnh t tng trong hot ng khi
t, iu tra, truy t, xột x v thi hnh ỏn
hỡnh s u c tin hnh trờn c s
nhng quy nh ca cỏc vn bn phỏp lut
n hnh. Nhng vn bn ny ch quy nh
hot ng trong tng lnh vc t tng nh
Lut s 103 ngy 20/5/1957 quy nh v
vic bo m quyn t do dõn ch v quyn
bt kh xõm phm v nh , vt, th tớn
ca cụng dõn; Thụng t s 01/TT-LB ngy
16/2/1984 ca To ỏn nhõn dõn ti cao v
B ni v (nay l B cụng an) hng dn
v vic ỡnh ch v tm ỡnh ch chp hnh
hỡnh pht tự a v phỏp lớ ca c quan
tin hnh t tng, ngi tin hnh t tng
v tham gia t tng hỡnh s khụng c xỏc
nh mt cỏch rừ rng, khụng cú s phõn
bit gia b can v b cỏo, mc dự a v

khi t, iu tra, truy t, xột x v thi hnh
ỏn hỡnh s. So vi cỏc vn bn phỏp lut t
tng hỡnh s trc õy, B lut ó quy nh
rừ chc nng, nhim v, quyn hn v mi
quan h gia cỏc c quan tin hnh t tng;
quyn v ngha v ca nhng ngi tham
gia t tng; cao vai trũ ca cỏc t chc
* Ging viờn chớnh Khoa lut hỡnh s
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 01/2007 37

xó hi v cụng dõn trong vic tham gia t
tng nhm phỏt hin chớnh xỏc, nhanh
chúng, kp thi mi hnh vi phm ti,
khụng lt ti phm v khụng lm oan
ngi vụ ti.
Vi vic phỏp in hoỏ, BLTTHS l
ngun quan trng ca phỏp lut t tng hỡnh
s, l cn c, c s cỏc c quan iu tra,
vin kim sỏt v to ỏn tin hnh gii quyt
v ỏn hỡnh s mt cỏch thng nht. Vic
phỏp in hoỏ phỏp lut t tng hỡnh s l
s khi u th hin bc tin trong k
thut lp phỏp ca nc ta. BLTTHS nm
1988 bao gm by phn, 32 chng, 286
iu vi cỏc c im c bn sau:
- Th nht, BLTTHS c xõy dng

mc nht nh ũi hi phi c khc phc.
Do vy, ngy 22/12/1992, ti kỡ hp th hai,
Quc hi khoỏ IX ó thụng qua Lut sa
i, b sung mt s iu ca BLTTHS.
Trong ú cú b sung ba iu mi l: iu
143a quy nh v vic tr h s iu tra
b sung; iu 143b quy nh v vic ỡnh
ch hoc tm ỡnh ch v ỏn v iu 160a
quy nh v thnh phn ca hi ng xột x
s thm ng thi l chung thm. Ngoi ra,
B lut cũn sa i, b sung 5 iu khỏc.
Do BLTTHS 1988 v cỏc lut sa i,
b sung mt s iu ca BLTTHS c ban
hnh trc khi thụng qua B lut hỡnh s
nm 1999 nờn vi s ra i ca B lut
hỡnh s nm 1999 mt s quy nh ca
BLTTHS liờn quan khụng cũn phự hp.
Ngy 9/6/2000 Quc hi mt ln na li
thụng qua Lut sa i, b sung mt s iu
ca BLTTHS nhm thc hin ngay mt s
vn cp thit ca chớnh sỏch hỡnh s
c quy nh trong B lut hỡnh s nm
1999 cng nh mt s ni dung cú liờn
quan n vic phõn loi ti phm v mt s nghiên cứu - trao đổi
38 Tạp chí luật học số 01/2007

vn khỏc vi tinh thn: Ch sa i, b

to ỏn thc hin ch hai cp xột x cng
nh quyn khỏng cỏo ca b cỏo v nhng
ngi tham gia t tng khỏc theo quy nh
ca phỏp lut, vic sa i ln ny cũn b
nhng quy nh cú liờn quan n vic xột
x s thm ng thi l chung thm.
Mc dự ó c sa i, b sung ba ln
nh trờn nhng nhỡn chung nhng ln sa
i, b sung ny cng cha c tin hnh
mt cỏch c bn, ton din nờn cũn nhiu
nhng hn ch v bt cp cn phi c
khc phc, vỡ c ba ln u mi ch tp
trung vo nhng vn cp bỏch nhm kp
thi ỏp ng kp thi yờu cu ca quỏ trỡnh
tin hnh gii quyt v ỏn hỡnh s v cuc
u tranh phũng chng ti phm trong giai
on hin ti.
3. Tip tc thc hin tin trỡnh xõy
dng, phỏt trin v i mi m trc ht l
ch trng ci cỏch t phỏp thỡ vic ci
cỏch th tc t tng l khõu t phỏ c bn
nhm nõng cao cht lng khi t, iu tra,
truy t, xột x v thi hnh ỏn; hn ch oan
sai trong vic gii quyt v ỏn hỡnh s.
BLTTHS nm 2003 c Quc hi
khoỏ XI kỡ hp th t thụng qua ngy
26/11/2003 v cú hiu lc thi hnh t ngay
01/7/2004 thay th BLTTHS nm 1988.
BLTTHS nm 2003 ó k tha v phỏt trin
mt bc phỏt trin phỏp lut t tng hỡnh

cơ bản sau:
- Các quy định trong BLTTHS năm
2003 mang tính đổi mới sâu sắc, thể hiện sự
phát triển và hoàn thiện hệ thống pháp luật
Việt Nam trong thời kì đổi mới;
- Kế thừa và phát triển những nguyên
tắc đã được quy định trong BLTTHS
1988, BLTTHS năm 2003 đã quy định
thêm một số nguyên tắc mới nhằm bảo
đảm tốt hơn nữa lợi ích của Nhà nước,
quyền và lợi ích chính đáng của tổ chức,
công dân góp phần nâng cao chất lượng và
hiệu quả của hoạt động tố tụng cũng như
bảo đảm tính minh bạch, khách quan, bình
đẳng trong tố tụng hình sự;
- BLTTHS năm 2003 không chỉ quy
định rõ hơn địa vị pháp lí của cơ quan điều
tra, viện kiểm sát, toà án là những cơ quan
tiến hành tố tụng mà còn quy định rõ quyền
hạn, trách nhiệm trong hoạt động khởi tố,
điều tra của đơn vị bộ đội biên phòng, cơ
quan hải quan, kiểm lâm, lực lượng cảnh sát
biển và các cơ quan khác của công an nhân
dân, quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ
tiến hành một số hoạt động điều tra hay nói
cách khác là quy định rõ hơn về thẩm quyền
điều tra của từng hệ cơ quan điều tra thuộc
các bộ, ngành.
- BLTTHS đã quy định nhiệm vụ, quyền
hạn và trách nhiệm cụ thể của người đứng

đang bị truy nã thì người bào chữa tham gia
tố tụng từ khi có quyết định tạm giữ.
(5)
nghiên cứu - trao đổi
40 Tạp chí luật học số 01/2007

BLTTHS cng ó tỏch quy nh v b can,
b cỏo thnh hai iu lut riờng l iu 49
quy nh a v phỏp lớ ca b can v iu
50 quy nh a v phỏp lớ ca b cỏo ng
thi sp xp li b cc ca chng ny
cng nh chnh sa k thut vn bn;
- B lut quy nh c th, cht ch v
y hn v vic ỏp dng tng bin phỏp
ngn chn ng thi phõn nh rừ thm
quyn ca tng ngi trong vic quyt nh
vic ỏp dng bin phỏp ngn chn trong cỏc
giai on t tng c th gúp phn khc phc
oan sai v phỏt huy hiu qu ca vic ỏp
dng nhng bin phỏp ny.
- B lut ó quy nh theo hng sp
xp, thu gn u mi c quan iu tra
nõng cao hiu qu cụng tỏc iu tra, c th
l ch quy nh c quan iu tra trong cụng
an nhõn dõn, c quan iu tra trong quõn
i nhõn dõn v c quan iu tra ca Vin
kim sỏt nhõn dõn ti cao;

khi tranh lun cú quyn trỡnh by ý kin v
vic lun ti ca kim sỏt viờn v a ra
ngh ca mỡnh. Kim sỏt viờn phi a ra
nhng lp lun ca mỡnh i vi tng ý
kin nhm bo m cho vic tranh lun ti
phiờn to c dõn ch, bỡnh ng, khỏch
quan, cụng khai to ỏn cú th ra bn ỏn
ỳng ngi, ỳng ti, ỳng phỏp lut.
Mt c im khỏc bit ca BLTTHS
nm 2003 v thm quyn xột x ca to ỏn
cp huyn l khụng phi tt c cỏc to ỏn
cp huyn u thc hin thm quyn xột x
ca mỡnh ngay sau khi BLTTHS cú hiu
lc. Ngh quyt s 24/2003/QH11 ngy
26/11/2003 ca Quc hi khoỏ XI, kỡ hp
th 4 v vic thi hnh BLTTHS quy nh:
K t ngy BLTTHS cú hiu lc, nhng to
ỏn cp huyn cú iu kin thc hin thỡ
c giao thm quyn xột x mi quy nh nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 01/2007 41

ti khon 1 iu 170 BLTTHS 2003.
Nhng to ỏn cp huyn cha iu kin
thỡ thc hin thm quyn xột x s thm
nhng v ỏn hỡnh s v nhng ti phm ớt
nghiờm trng, ti phm nghiờm trng, tr
nhng ti phm quy nh ti cỏc im a, b

tng hỡnh s ca nc ta thc hin hp tỏc
quc t trong hot ng t tng.
4. Qua hn hai nm thi hnh, BLTTHS
nm 2003 ó gúp phn quan trng vo vic
u tranh phũng chng ti phm, hn ch
oan sai trong vic gii quyt v ỏn hỡnh s.
Tuy nhiờn, trong xu th phỏt trin v hi
nhp lut t tng hỡnh s cn tip tc hon
thin theo tinh thn m Ngh quyt s 49-
NQ/TW ca B chớnh tr l xõy dng, hon
thin t chc v hot ng ca to ỏn nhõn
dõn m c th l t chc to ỏn theo thm
quyn xột x, khụng ph thuc vo n v
hnh chớnh, nõng cao cht lng xột x
ti phiờn to xột x, coi õy l khõu t phỏ
ca hot ng t phỏp; vin kim sỏt nhõn
dõn c t chc phự hp vi h thng t
chc ca to ỏn. Nghiờn cu vic chuyn
vin kim sỏt thnh vin cụng t, tng
cng trỏch nhim ca cụng t trong hot
ng t tng; chun b mi iu kin tin
ti t chc li c quan iu tra theo hng
thu gn u mi, kt hp cht ch gia
cụng tỏc trinh sỏt v hot ng iu tra t
tng hỡnh s./.

(1).Xem: Nhng ni dung ch yu ca lut sa i,
b sung mt s iu ca BLTTHS, Tp chớ to ỏn
nhõn dõn, s 7/2000, tr. 4.
(2). BLTTHS nm 1988 sau ba ln sa i, b sung