Những điều cần biết và
cách phân loại ống kính
máy ảnh

Có nhiều cách phân loại ống kính, tuy nhiên 2 cách thông dụng nhất là phân
loại theo tiêu cự (hay góc nhìn) và phân loại theo các thông số về độ mở kết
hợp với tiêu cự được ghi trên ống kính.
Phân loại theo tiêu cự ống kính
Tiêu cự của ống kính được định nghĩa là khoảng cách tính từ tâm ống kính
(trung điểm đoạn thẳng nối hai tâm đường tròn thấu kính trước và sau) tới
cảm biến của máy.
Tuy nhiên định nghĩa này không mang giá trị gì mấy đối với người sử dụng,
nên có thể hiểu một cách đơn giản là tiêu cự thể hiện góc nhìn và độ bao phủ
diện tích khung hình chụp. Cụ thể: tiêu cự càng ngắn thì góc nhìn càng rộng,
càng thu được nhiều chi tiết cảnh vật vào trong khung hình và ngược lại, tiêu
cự càng dài góc nhìn sẽ càng hẹp.
Phân loại ống kính theo tiêu cự bao gồm 3 loại ống kính:
- Ống kính góc rộng (wide lens): ống kính có tiêu cự ngắn (nhỏ hơn 35mm),
cho góc nhìn rộng, thường sử dụng để chụp phong cảnh.
- Ống kính tầm trung (normal lens): ống kính cho góc nhìn trung bình (từ
35 – 70mm).
- Ống kính tầm xa (tele lens): ống kính tiêu cự dài (hơn 70mm), cho góc
nhìn hẹp nhưng có khả năng “kéo vật lại gần” hơn so với khoảng cách thực
(tương tự ống nhòm).

Ống kính tele 70-200mm của các hãng Canon, Nikon, Sigma.

Ảnh chụp ở tiêu cự 18mm.

Tuy không thể tháo rời và thay thế, nhưng ống kính trên máy ảnh du lịch cũng
có thể phân chia theo các cách trên. Thông thường, chúng là ống kính dải tiêu
cự đa khẩu độ. Một số máy du lịch có khả năng “zoom” rất xa (10x, 15x, 24x,
36x). Trong khi một số khác lại có khả năng chụp góc cực rộng (24mm),
tương đương ống kính góc rộng. Tuy nhiên, đường kính ống kính nhỏ, cấu tạo
ống kính đơn giản và giá trị độ mở nhỏ là những điểm yếu khiến chất lượng
hình ảnh trên máy du lịch khó có thể đẹp được.

Máy ảnh du lịch P300 có góc chụp rộng 24mm của Nikon.

Máy ảnh siêu zoom 30X Finepix HS20 của Fujifilm.
Cách đọc thông số ghi trên ống kính
Lấy ví dụ với ống kính kit phổ biến của máy ảnh ống kính rời Nikon là (VR)
AF-S Nikkor 18-55mm 1:3.5-5.6 G:

AF-S: hệ ống kính có motor lấy nét tự động (Auto Focus – AF) tiên tiến nhất
của Nikon, cho tốc độ lấy nét nhanh và êm ái (Silent – S).
Nikkor: ống kính dành cho thân máy Nikon.
18-55mm: dải tiêu cự thay đổi được của ống kính, từ góc nhìn rộng nhất
(18mm) cho tới hẹp nhất (55mm) khi zoom. Có thể thấy ống kính này được
xếp vào loại tiêu cự “bắc cầu” từ góc rộng tới tầm trung theo cách phân loại ở
trên.
1:3.5-5.6: giá trị độ mở của ống kính. Ở tiêu cự ngắn nhất (18mm) ống kính
có thể đạt được tới độ mở tối đa là f/3.5, và ở tiêu cự dài nhất (55mm) độ mở
tối đa mà ống kính có thể đạt được chỉ là f/5.6.
G: công nghệ thấu kính tiên tiến của Nikon.
Một điểm cần lưu ý ở đây rằng, vì các con số 3.5 hay 5.6 này thực chất đều là
mẫu số trong phân số có tử số cố định bằng 1, nên con số này càng cao thì giá
trị độ mở lại càng nhỏ (tỉ lệ nghịch). Ví dụ 1:2.8 (hay f/2.8) sẽ thể hiện độ mở
lớn hơn 1:8 (hay f/8).