Kinh tế tài nguyên và
môi trường
PGS. Bùi Xuân Hồi
Bộ môn Kinh tế năng lượng
Trường Đại học Bách khoa Hà nội
6/4/2013 1
Hệ th ống kin h tế –tài ngun - môi trường
Công ty
Hộ gia đình
Hệ thống tài nguyên - môi trường
Tài nguyên
thiên nhiên
Chất
thải
Sản
xuất
Tiêu
thụ
Xuất lượng
Nhập lượng
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
nguyên và môi trường (KTTNMT)
I- Mối quan hệ giữa Kinh tế - Môi trường –
Phát triển bền vững
• Mối quan hệ giữa KT & MT
– MT là tổng hợp các điều kiện sống của con người
– PT KT là quá trình sử dụng và cải thiện các điều
kiện đó
– Mối quan hệ: MT là địa bàn cho hoạt động của hệ
KT và hoạt động của hệ KT là nguyên nhân tạo
nên những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực đối với
C
P
R
W
r
MT
A
* W<A chất l-ợng môi
tr-ờng đảm bảo (+)
* W>A chất l-ợng môi
tr-ờng bị suy giảm (-)
6/4/2013 5
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
nguyên và môi trường (KTTNMT)
Phát triển bền Bền vững
Herman Daly (World bank)
• Thế giới bền vững là một thế giới không sử dụng các nguồn RR như
nước, thổ nhưỡng, sinh vật … nhanh hơn sự tái tạo của chúng (h<y);
không sử dụng các nguồn NRR nhanh hơn quá trình tìm ra loại thay thế
chúng, và không thải ra MT các chất độc hại nhanh hơn quá trình trái
đất hấp thụ và vô hiệu hoá chúng.
Bumetland

phúc lợi xã hội.
• + Tăng trưởng kinh tế, Công bằng xã hội, Phúc lợi xã hội, Sức
khoẻ cộng đồng.
• (Có nghĩa thu nhập được phân phối, và phân phối lại không quá
chênh lệch giữa các thành viên trong cộng đồng
• Phát triển bền vững (economic sustainable development):
• Phát triển kinh tế
• Công bằng giữa các thế hệ hiện tại và tương lai.
6/4/2013 8
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
nguyên và môi trường (KTTNMT)
Điều kiện về PT bền vững
• (1) Vai trò của Nhà nước: Vai trò của Nhà nước
ở tầm vĩ mô
• (2) Xây dựng lối sống và sản xuất thích hợp
• (3) Kế hoạch hoá và quản lý một cách tổng
hợp quá trình PT
• (4) Đưa hao tổn tài nguyên và MT vào hệ
thống hạch toán quốc gia
6/4/2013 9
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
nguyên và môi trường (KTTNMT)
Nguyên tắc PT bền vững
• Nguyên tắc 1: Tôn trọng và quan tâm đến cuộc sống cộng
đồng
• Nguyên tắc 2: Cải thiện chất lượng cuộc sống con người
• Nguyên tắc 3: Bảo vệ cuộc sống và tính đa dạng của trái đất
• Nguyên tắc 4: Hạn chế tới mức thấp nhất việc làm suy giảm
nguồn NRR
• Nguyên tắc 5: Giữ vững khả năng chịu đựng của trái đất

quản lý sử dụng tài nguyên, MT trong hiện tại và
tương lai một cách hiệu quả nhất.
6/4/2013 12
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
ngun và mơi trường (KTTNMT)
• Kinh tế môi trường và tài nguyên
thiên nhiên là môn học ứng dụng
các nguyên tắc kinh tế học để
nghiên cứu phát triển, quản lý tài
nguyên thiên nhiên và tài nguyên
môi trường như thế nào .
6/4/2013 13
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
ngun và mơi trường (KTTNMT)
• Cần làm rõ một số khái ni ệm.
• Tài nguyên thiên nhiên là nguồn tài nguyên
được cung cấp từ thiên nhiên, có thể chia thành
những đơn vò biên. Tài nguyên môi trường là tài
nguyên được cung cấp từ tự nhiên nhưng không
thể phân chia được.
• Tài nguyên thiên nhiên là nguồn đầu vào của hệ
thống kinh tế trong khi tài nguyên môi trường có
thể xem như đầu ra của hệ thống (chẳng hạn như
chất thải)
6/4/2013 14
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
ngun và mơi trường (KTTNMT)
• Cần phân biệt kinh tế học môi trường và kinh tế học
tài nguyên thiên nhiên.
• Kinh tế môi trường dựa trên nền tảng kinh tế học phúc

6/4/2013 17
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
nguyên và môi trường (KTTNMT)
PP nghiên cứu môn KTTNMT
• PP phân tích hệ thống: sử dụng để phân tích mối
quan hệ qua lại giữa PT KT và MT, hiệu quả KT với
hiệu quả MT si nh thái trong từng giai đoạn PT KT xã
hội nhất định.
• PP phân tích cận biên: Xem xét quyết định sản xuất ở
điểm dừng tối ưu (MC=MR)
• Phân tích lợi ích và chi phí (BCA - Benefit - Cost
Anlaysis).
• PP toán học và đồ thị: Mô hình hoá các mối quan hệ
giữa KT và MT, đánh giá và điều khiển tối ưu các
quan hệ đó.
• Và nhiều phương pháp đặc thù khác
6/4/2013 18
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
ngun và mơi trường (KTTNMT)
III- Lịch sử kinh tế tài ngun và mơi trường
• Các phân tích kinh tế truyền thống thường giả sử rằng
quyết đònh sản xuất và tiêu dùng có thể xem xét độc
lập với môi trường tự nhiên (Kinh tế khong bien giới).
– Adam Smith (1723 – 1790) là người đầu tiên phân tích về
vai trò quan trọng của thò trường trong việc phân phối
nguồn lực lao động và vốn một cách hiệu quả thông qua
cái gọi là “bàn tay vô hình”
– Thomas Ma lthus (1766 – 1834) đã dự đoán sự sụp đổ của
toàn bộ sự sống bởi vì tính hữu hạn của các nguồn tài
nguyên.

6/4/2013 21
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
ngun và mơi trường (KTTNMT)
IV- Vì sao phải nghiên cứu kinh tế mơi trường?
• Có lý luận cho rằng, để nghiên cứu hệ thống kinh tế của
chúng ta vận hành như thế nào, chúng ta có thể dựa vào
kinh tế học với hệ thống tương tác giữa nhà sản xuất và
người tiêu dùng thông qua thò trường và giá cả thò trường.
• Giá thò trường phản ánh tính khan hiếm tương đối của
hàng hóa và dòch vụ.
• Tuy nhiên, đối với những hàng hóa và dòch vụ không có
thò trường, do đó không có giá thò trường, thì quy luật vận
động của nó như thế nào?
• Kinh tế học môi trường sẽ giải quyết vấn đề này: sử dụng
tối ưu những hàng hóa và dòch vụ không có giá thò trường
6/4/2013 22
Chương 1: Những vấn đề cơ bản của kinh tế tài
ngun và mơi trường (KTTNMT)
• Một số câu hỏi chủ yếu của kinh tế học tài ngun
môi trường:
1- Thất bại thò trường là gì?
•
Nên nhớ, đối với kinh tế môi trường, ngoại tác là vấn
đề lớn nhất trong các thất bại thò trường.
2-
Hình thức can thiệp nào của chính phủ là tốt nhất?
•
Vấn đề thường thấy trong kinh tế môi trư ờng là kho âng
tồn tại thò trường cho hàng hóa tài nguyên môi trường.
Cho nên hình thức can thiệp thường được chọn là tạo