Nghiên cứu - trao đổi
68
Tạp chí luật học
-
Đặc san phụ nữ (1)

Ths. Nguyễn thanh tâm *
uyn con ngi l khỏi nim rng, bao
gm cỏc quyn ca cỏ nhõn, tp th, ca
nhúm ngi, cng ng ngi trong xó hi.
Trong ú, vi nhng c trng v gii tớnh,
ph n l mt trong nhng nhúm ngi d b
tn thng nht, cn phi c quan tõm, bo
v mt cỏch c bit. Tuy nhiờn, hu ht
cỏc xó hi trờn th gii, ph n thng khụng
nhn c s quan tõm, bo v thớch ỏng
ca xó hi, thm chớ b phõn bit i x, b
ngc ói. T u th k XX n nay, Liờn
hp quc v cỏc t chc quc t khỏc ó ban
hnh nhiu iu c quc t nhm bo v
quyn ca ph n. Trong ú, ni bt nht l
Cụng c v xoỏ b tt c cỏc hỡnh thc phõn
bit i x vi ph n nm 1979 (vit tt l

nc ta trc cng ng quc t trờn lnh vc
ny. Hin nay, h thng phỏp lut Vit Nam
ó c bn m bo quyn ca ph n.
Ph n l mt na th gii. S úng gúp
ca ph n vi hnh phỳc gia ỡnh v s phỏt
trin ca xó hi l rt ln lao. Phỏp lut nc
ta, trờn mi lnh vc, luụn bo v quyn bỡnh
ng ca ph n vi nam gii v ó cú cỏc
quy nh c th nhm xoỏ b mi hỡnh thc
phõn bit i x vi ph n.
iu 63 Hin phỏp nm 1992 ó th
hin y ba nguyờn tc ca CEDAW:
Nguyờn tc bỡnh ng nam n, nguyờn tc
khụng phõn bit i x i vi ph n v
nguyờn tc trỏch nhim quc gia. Bờn cnh
Q

* Ging viờn Khoa lut quc t
Trng i hc lut H Ni Nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí
luật học
-
Đặc san phụ nữ
69

ú, iu 40 quy nh trỏch nhim ca Nh
nc, xó hi, gia ỡnh v cụng dõn trong vic

cỏc vn xó hi liờn quan n ph n.
- Nm 1993: Ngh quyt 04 ca B chớnh
tr ra mc tiờu nõng cao i sng vt cht,
tinh thn v cng c v trớ xó hi ca ph n.
- Nm 1994: Ch th 37 ca Ban bớ th trung
ng ra mc tiờu ớt nht cú 20% v trớ trong
cỏc c quan ng, Chớnh ph l ph n.
- Nm 1995: B lut lao ng cú mt
chng riờng v lao ng n.
- Nm 1995: Vit Nam kớ Cng lnh
hnh ng quc t vỡ s tin b ca ph n
ti Hi ngh Bc Kinh.
ng thi, trong sut nhng nm qua,
nc ta ó thc hin cỏc Chng trỡnh hnh
ng quc gia vỡ s tin b ca Ph n.
2. Quyn bỡnh ng ca ph n trong
lnh vc phỏp lut dõn s, hụn nhõn v gia
ỡnh
Phỏp lut quy nh nhiu iu khon liờn
quan n quyn ca cụng dõn, khụng phõn
bit cụng dõn nam hay cụng dõn n. iu 52
Hin phỏp nm 1992 khng nh: Mi cụng
dõn u bỡnh ng trc phỏp lut. Bờn
cnh ú, B lut dõn s nm 1995 quy nh
rừ nguyờn tc bỡnh ng trong quan h dõn s
(iu 8), bỡnh ng v quyn nhõn thõn,
quyn s dng t, quyn s hu ti sn hp
phỏp ca cỏ nhõn, quyn bỡnh ng ca v
chng trong vic ng tờn trờn cỏc giy t
ng kớ quyn s hu ti sn, quyn tha k

chung, khụng ph thuc vo vic a con
sng vi ai (iu 92, 94).
Vi cỏc quy nh nờu trờn, phỏp lut
nc ta ó m bo quyn bỡnh ng nam n
trong cỏc quan h dõn s, hụn nhõn - gia
ỡnh, khụng cú bt c s phõn bit i x no
hoc ph nhn cỏc quyn ca ph n.
3. Quyn bỡnh ng ca ph n trong
lnh vc phỏp lut hnh chớnh
Phỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh quy
nh ph n bỡnh ng vi nam gii trong
vic ỏp dng cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh.
Phỏp lut hnh chớnh cú cỏc quy nh chung
v cỏc ng s, khụng phõn bit nam n.
i vi hnh vi vi phm phỏp lut hnh
chớnh ca ngi vi phm l ph n cú thai,
Phỏp lnh quy nh ú l tỡnh tit gim nh
trỏch nhim hnh chớnh (khon 3 iu 7).
iu ú th hin s quan tõm c bit dnh
cho ph n.
4. Quyn bỡnh ng ca ph n trong
lnh vc phỏp lut hỡnh s
Trong B lut hỡnh s v B lut t tng
hỡnh s, khụng cú iu khon no mang tớnh
phõn bit i x vi ph n. Cỏc vn bn
phỏp lut ny ghi nhn nguyờn tc bỡnh ng
gia nhng ngi phm ti, bt k nam hay
n (iu 3 B lut hỡnh s, iu 4 B lut t
tng hỡnh s).
Ti im h khon 1 B lut hỡnh s quy

thnh lp v qun lớ doanh nghip, thc hin
quyn khi kin v ỏn lao ng, kinh t, vay
tin ngõn hng, th chp ti sn v.v
V vic lm, B lut lao ng khng nh
Vit Nam khụng cú s phõn bit i x
gia ph n v nam gii v quyn c lm
vic (iu 5), v c hi cú vic lm, k c
vic ỏp dng cỏc tiờu chun nh nhau khi
tuyn dng vo lm vic (iu 13, 109, 110,
111). ng thi, cỏc vn bn phỏp lut u
khng nh ph n v nam gii u c tr Nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí
luật học
-
Đặc san phụ nữ
71

tin thự lao ngang nhau trong nhng cụng
vic cú giỏ tr nh nhau (iu 11).
Ngoi ra, quyn bỡnh ng ca ph n
vi nam gii trong lnh vc phỏp lut v kinh
t, lao ng cũn c th hin cỏc quy nh
to iu kin thun li cho ph n khc phc
s khỏc bit t nhiờn so vi nam gii, chng
hn nh: To iu kin thun li c bit cho
ngi lao ng n khi thai sn; bo him xó
hi i vi lao ng n; trỏch nhim ca Nh

tp trung vo i tng n. Hin nay, vic
khuyn khớch nam gii tham gia thc hin
cỏc bin phỏp k hoch hoỏ gia ỡnh ang
c chỳ trng. iu ú th hin s cụng
bng, bỡnh ng gia ph n v nam gii
trong vn chm súc sc kho. Cỏc quyn
ca ph n c khỏm bnh, cha bnh ph
khoa v phỏ thai theo nguyn vng ó c
quy nh trong iu 44 Lut bo v v chm
súc sc kho nhõn dõn.
Ph n nc ta c bo m nguyờn tc
bỡnh ng gii trong cỏc li ớch phỏt sinh t
gia ỡnh v khụng cú bt kỡ quy nh no th
hin s phõn bit i x gia nam v n
trong th hng cỏc phỳc li phỏt sinh t xó
hi. Nh nc v xó hi cú trỏch nhim bo
v v giỳp cỏc b m thc hin tt chc
nng cao quý ca mỡnh. Phỏp lut quy nh
cho ngi ph n c hng cỏc tr cp
mang tớnh c thự ph thuc vo thiờn chc
lm m ca ngi ph n nh: Ch ngh
chm súc con m, ch tr cp thai sn.
Ngi lao ng n cú quyn hng ch
thai sn, cú quyn ngh trc v sau khi sinh
m vn hng lng, ph cp theo quy nh
ca phỏp lut.
Ngi ph n cũn cú quyn c bo v
danh d, nhõn phm. Nc ta ó cú h thng
phỏp lut tng i hon chnh nhm ỏp
ng cỏc yờu cu v cn c phỏp lớ cho cuc

tp quỏn ca cỏc quc gia. Phỏp lut Vit
Nam cng th hin nhng vn mang tớnh
nguyờn tc núi trờn.
Cú th núi rng quyn bỡnh ng nam n
Vit Nam c tha nhn khỏ sm. Hin
phỏp v cỏc vn bn phỏp lut Vit Nam ó
ghi nhn y nhng quyn c bn, ph
bin ca ngi ph n. Nhng quy nh ú
ó khng nh a v phỏp lớ ca ph n ngy
cng c m rng trong tt c cỏc lnh vc
ca i sng xó hi Vit Nam. Cú th núi, cú
s tin b rt ln trong phỏp lut nc ta v
quyn con ngi ca ph n. Nu so sỏnh
phm vi quc t, t thu xa xa v ngay
trong thi im hin nay, trong xó hi loi
ngoi vn tn ti ba hỡnh thc bt bỡnh ng
ch yu m Mỏc v ng-ghen ó tng xỏc
nh, ú l bt bỡnh ng v chng tc, giai
cp v gii. Xột riờng v bt bỡnh ng gii,
hu ht cỏc xó hi trờn th gii, s phõn
bit i x vi ph n th hin khp mi
ni: Trong gia ỡnh, ngoi xó hi, ni lm
vic v.v. di rt nhiu hỡnh thc, k c trong
phỏp lut. mt s nc chõu Phi, phn ln
ph n khụng cú thu nhp riờng v mự ch
ng thi phỏp lut quy nh ph n khụng
c vui chi gii trớ mt s cõu lc b,
ph n m ti khon ngõn hng hoc vay tin
ngõn hng phi cú ch kớ ca ngi chng,
trong quan h lao ng ph n c tr