Nghiên cứu - tra0 đổi
Tạp chí luật học
-
đặc san phụ nữ
73

ThS. Phạm Thị Tình *
uyn con ngi v quyn cụng dõn l
yu t quan trng trong mc tiờu v
ng lc ca s phỏt trin kinh t - xó hi.
Do ú, nú c khng nh l ch nh c
bn nht trong mi hin phỏp. S phỏt trin
ca lch s loi ngi ó chng minh sc
mnh to ln ca nhu cu v quyn t do.
Quyn c xem xột di gúc l nhu cu
c lp, ó to ra ng lc mnh m cho con
ngi, c bit lnh vc chng ỏp bc, búc
lt, xõy dng xó hi cụng bng, dõn ch, t
do. Trong nh nc XHCN nhng tin ,
iu kin gii phúng con ngi gn lin
vi s thay i v quan h s hu t liu sn
xut, c bit l vic thit lp ch chớnh
tr vi bn cht tt c quyn lc nh nc
thuc v nhõn dõn.
Xut phỏt t vai trũ, giỏ tr ca quyn m
trong t duy chớnh tr ca nhõn loi, vn

ngang quyn vi nam gii trong mi phng
din. Nhng quy nh ca bn hin phỏp ny
l c s phỏp lớ vng chc to iu kin cho
ph n tham gia cng hin vo s nghip
chung gii phúng dõn tc ng thi gii
phúng chớnh mỡnh.
ng ta ngay t khi mi ra i ó nhn
thc y vai trũ to ln ca mi tng lp
nhõn dõn trong ú cú 51% ph n nu
qung i qun chỳng khụng th tham gia
Q

* Ging viờn chớnh Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc lut H Ni Nghiên cứu - trao đổi
74

Tạp chí luật học
-
đặc san phụ nữ

cỏch mng thỡ cỏch mng khụng th thnh
cụng c. Trong lun cng chớnh tr
u tiờn ng cng xỏc nh nam n bỡnh
ng l mt trong mi mc tiờu hnh
ng. Quan im ca ng, chớnh sỏch ca
Nh nc luụn th hin tớnh c lp cho
dõn tc, t do, dõn ch cho nhõn dõn, phự

lc phỏp lớ cao nht. Khng nh ý ngha ln
lao v cỏc quyn t do dõn ch, trong ú cú
quyn bỡnh ng ca ph n, H Ch Tch
ó tng nhn nh: Hin phỏp ó tuyờn b
vi th gii bit, dõn tc Vit Nam ó cú
mi quyn t do, Hin phỏp ó tuyờn b vi
th gii ph n Vit Nam ó c ng
ngang hng vi n ụng c hng
chung mi quyn t do dõn ch ca mt
cụng dõn.
(2)
Dự ch vi cỏch th hin ngn
gn, c th trong mt iu khon nhng
Hin phỏp 1946 khụng ch th hin thỏi
trõn trng, ỏnh giỏ ỳng nhng úng gúp
ỏng khớch l ca ph n m cũn th hin
quan im kiờn quyt bo v quyn li ph
n ca Nh nc, ca ch dõn ch rng
rói. iu ny cng cú ý ngha hn khi chỳng
ta bit rng Hin phỏp 1946 ra i trong iu
kin Nh nc Vit Nam cũn quỏ non tr, li
phi ng u vi nhiu th lc thự trong
v gic ngoi v muụn vn khú khn v tt
c cỏc mt.
Ra i trong mt iu kin hon cnh
mi, Hin phỏp 1959 ó k tha t tng v
quyn bỡnh ng ph n iu 24. Mc dự
cng ch ghi nhn ti mt iu trong s 21
iu ca ch nh quyn v ngha v c bn
ca cụng dõn, song Hin phỏp 1959 ó quy

thi Nh nc v xó hi cú chớnh sỏch
chm lo phỏt trin cỏc nh h sinh, nh tr,
lp mu giỏo, nh n cụng cng v nhng
c s phỳc li khỏc, to iu kin thun li
cho ph n sn xut, cụng tỏc, hc tp v
ngh ngi. c bit vi vn bo h hụn
nhõn v gia ỡnh ó c Hin phỏp 1980
tỏch ra thnh mt iu khon riờng (iu 64)
nhm quy nh c th hn vai trũ ca gia
ỡnh trong xó hi, ghi nhn nguyờn tc hụn
nhõn tin b mt v mt chng, v chng
bỡnh ng, trỏch nhim ca cỏc thnh viờn
trong gia ỡnh, quan im nhõn o ca Nh
nc v xó hi trong vic tha nhn bỡnh
ng gia cỏc con.
Hin phỏp nm 1992 ra i trong cụng
cuc i mi t nc vi quan im m
rng t do dõn ch cho cụng dõn, chỳ ý n
tớnh kh thi ca cỏc quyn v ngha v, vỡ
vy, quyn bỡnh ng ca ph n cú nhiu
im c b sung cho phự hp vi yờu cu
thc t ca xó hi v m bo quyn con
ngi. C th Hin phỏp quy nh: Lao ng
n v nam lm vic nh nhau thỡ tin lng
ngang nhau, quy nh ny khụng ch c ỏp
dng i vi n cụng nhõn viờn chc m cũn
c khng nh vi tt c ngi lao ng
thuc cỏc thnh phn kinh t khỏc nhau
trong nn kinh t th trng. iu ú, th
hin s trõn trng ca Nh nc i vi mi

76

Tạp chí luật học
-
đặc san phụ nữ

nhn: Ch cú cỏc nc xó hi ch ngha
Hin phỏp v lut phỏp t vn quyn
bỡnh ng ca ph n thnh mt quc sỏch
thõm nhp vo cuc sng hng ngy ca
ton dõn v l mi quan tõm chung ca ton
xó hi, ch khụng phi l vn riờng ca
n gii.
(3)
Gii phúng ph n, thc hin nam
n bỡnh ng l c mt quỏ trỡnh u tranh
lõu di mang tớnh cỏch mng sõu sc trong
i sng thc tin. nc ta s nghip ú
cng phc tp, khú khn hn nhiu bi do s
chi phi ca nhng quan im thiu tớnh
ton din v c im truyn thng. Xó hi
phong kin, c bit phng ụng vi t
tng trng nam khinh n ó l mt tr ngi
ln. Thc t ú ũi hi Nh nc v ton xó
hi phi quan tõm nhiu hn i vi s nghip
gii phúng ph n, s tin b ca ph n.
Thc t lch s lp hin th gii ó
khng nh: Hin phỏp ra i gn lin vi
cuc cỏch mng dõn ch t sn lt ch
quõn ch chuyờn ch, l sn phm v

thuc v nhõn dõn m nn tng l liờn minh
giai cp cụng nhõn, nụng dõn v tng lp trớ
thc. Xut phỏt t quan im ny a v lm
ch ca mi cụng dõn trong ú cú ph n ó
c cỏc bn hin phỏp th ch húa thnh
cỏc quyn t do dõn ch ca cụng dõn.
- Quyn bỡnh ng ca ph n ngy cng
c quy nh m rng v hon thin hn
trong cỏc bn Hin phỏp nc ta. Khụng ch
k tha t tng v quyn bỡnh ng nam n
trong Hin phỏp nm 1946, 1959, 1980,
quyn bỡnh ng ca ph n trong Hin phỏp
nm 1992 quy nh c th hn, mang tớnh
kh thi cao, th hin quỏ trỡnh phỏt trin liờn
tc v phng din chớnh tr - phỏp lớ cng
nh k thut lp phỏp. S k tha v phỏt
trin ny khụng ch khng nh rừ bn cht
nh nc m cũn phn ỏnh c nhng thay
i ln ca i sng t nc ng thi th
hin s hũa nhp nhng giỏ tr vn minh ca Nghiên cứu - tra0 đổi
Tạp chí luật học
-
đặc san phụ nữ
77

nhõn loi v quyn con ngi.
Quy nh v quyn bỡnh ng ca ph n

Hin phỏp Vit Nam luụn phự hp vi
s phỏt trin kinh t - xó hi. Hin phỏp cng
khng nh nhu cu, nguyn vng c bn ca
qun chỳng nhõn dõn, hng ti mt tng
lai tt p hn vi nhng iu kin sng
bỡnh ng, t do, dõn ch. S phỏt trin
nhng quy nh v quyn bỡnh ng ca ph
n trong lch s lp hin cng tuõn th bn
cht nờu trờn. Thng li ca Cỏch mng Vit
Nam cựng nhng quy nh v quyn bỡnh
ng ca ph n trong vn bn cú hiu lc
phỏp lớ cao nht ó a ngi ph n lờn a
v lm ch trong xó hi. iu ny i vi
chỳng ta tng chng nh l mt s tt yu
nhng nú ó, ang v s cũn l mc tiờu u
tranh, l m c ca nhiu ph n mt s
quc gia trờn th gii.
Ngy nay trờn phm vi ton th gii,
mc dự phong tro ph n ó cú nhiu im
tin b nht nh nhng ti mt s nc vn
ph n bỡnh ng trc phỏp lut vn cũn
nhiu im quy nh cha phự hp. Mt s
nc a ra nguyờn tc ngi chng l ch
gia ỡnh ó iu chnh mt cỏch hp phỏp
quan h bt bỡnh ng gia v v chng,
cng nh gia cha m v con cỏi. Ti mt s
nc theo o Hi, ngi ph n khụng
c hnh ngh lut phỏp, mt s nc khỏc
thỡ lut phỏp cm sinh cú k hoch, cm li
d ngay c trong tỡnh trng hụn nhõn khụng

trũ ca mỡnh trờn tt c cỏc lnh vc, c bit
l lnh vc chớnh tr. Tiờu biu l ph n
Phn Lan, trong cuc ci cỏch Ngh vin
nm 1906, ph n ó c trao quyn b
phiu v tham gia ng c. Phn Lan l nc
u tiờn trờn th gii cho phộp ph n tham
gia hot ng chớnh tr v ph n Phn Lan
s dng quyn hot ng chớnh tr ca mỡnh
rt tớch cc, Trong s 200 ngh s hin cú 77
l n, trong s 17 thnh viờn ca Hi ng
nh nc cú ti 6 b trng l n, c bit
cú n B trng quc phũng.
(5)
Theo bỏo
cỏo ca Liờn hp quc v ton cnh ph n
ti 5 chõu lc thỡ cú 10 quc gia ng u v
s ph n tham gia vo cỏc lnh vc kinh t
v chớnh tr bao gm: Thy in, Na Uy,
Phn Lan, an Mch, Canada, New Zealand,
H lan, M, o, í. Cú 50% ph n trong
Chớnh ph Thy in, Chớnh ph nc ny
c xem l chớnh ph u tiờn trờn th gii
t c s cõn bng gia nam v n. K lc
th gii v s ph n l dõn biu thuc v
Phn Lan vi 39%, tip theo l Na Uy 35%,
Thy in 34%. Hin cú 12 quc gia trong
ú ph n l tng thng hay th tng.
(6)

Cú th núi nhng quy nh trong Hin

nc t sn hin i, Vin thụng tin khoa hc xó hi,
H. 1992, tr.45.
(5).Xem: "U ban i ngoi Quc hi, Ngh vin cỏc
nc trờn th gii", H. 1995.
(6).Xem: "V th ph n trờn th gii thi nay", Bỏo
Giao thụng vn ti ngy 7/3/2003, tr.11.