đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
4 Tạp chí luật học

ThS. Nguyễn Công Bình *
heo k hoch xõy dng phỏp lut ca
Quc hi khoỏ XI, B lut t tng dõn s
s c Quc hi thụng qua vo kỡ hp th
nm, u nm 2004. Vic ban hnh B lut t
tng dõn s cú ý ngha rt quan trng trong
vic phỏt trin kinh t xó hi v m rng quan
h hp tỏc quc t. Tớnh kh thi v hiu lc
thc t ca B lut t tng dõn s khi c
ban hnh ph thuc vo nhiu vn , trong ú
cú vn c cu ca B lut. C cu ca B
lut t tng dõn s khoa hc s lm cho cỏc
quy nh ca B lut rừ rng, cht ch, thun
tin cho vic thc hin. xỏc nh c c
cu ca B lut t tng dõn s cn phi cn c
vo nhiu vn khỏc nhau nh phm vi, ni
dung cỏc vn t tng dõn s c B lut
iu chnh, c im ca cỏc loi v ỏn dõn s,
vic dõn s (gi chung l v vic dõn s), cỏc
giai on, trỡnh t ca t tng dõn s bi
vit ny, chỳng tụi xin trao i vi ý kin v c
cu phn, chng, mc trong B lut t tng
dõn s.

tng dõn s thỡ cỏc vic dõn s khụng ch gm
cỏc vic c quy nh ti Phn th nm m
cũn c cỏc vic c quy nh ti Phn th sỏu
ca B lut. Vic quy nh th tc gii quyt
cỏc v vic dõn s cỏc phn nh hin nay s
dn n s mõu thun vi quy nh ca cỏc
iu lut ú. Qua nghiờn cu chỳng tụi thy
vic gii quyt cỏc v vic dõn s v c bn
u cú nhiu im ging nhau do chỳng u
T

* Ging viờn chớnh Khoa lut dõn s
Trng i hc lut H Ni đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học 5
phỏt sinh t nhng quan h phỏp lut cú c
trng ging nhau l cỏc ch th bỡnh ng v
cú quyn nh ot. Tuy vy, mt s v vic
nh cỏc v vic c quy nh ti iu 26;
khon 3, 5 iu 27; khon 2, 3, 4, 5, 6, 7 iu
28; khon 1 iu 30 v khon 2 iu 31 D
tho B lut t tng dõn s vic gii quyt
cng cú nhng im khỏc. Do vy, cn cú mt
phn quy nh chung v th tc gii quyt cỏc
v vic dõn s v mt phn riờng quy nh v
th tc gii quyt cỏc v vic quy nh ti
iu 26; khon 3, 5 iu 27; khon 2, 3, 4, 5,
6, 7 iu 28; khon 1 iu 30 v khon 2

v vic dõn s cú yu t nc ngoi; Phn
th nm: Th tc cụng nhn v cho thi hnh
ti Vit Nam bn ỏn, quyt nh ca to ỏn
nc ngoi, quyt nh ca trng ti nc
ngoi; Phn th sỏu: Nhng quy nh chung
v thi hnh bn ỏn, quyt nh ca to ỏn v
Phn th by: Th tc x lớ cỏc hnh vi vi
phm phỏp lut v khiu ni, t cỏo trong t
tng dõn s.
2. V c cu chng trong cỏc phn ca
D tho B lut
Phn th nht ca D tho B lut t tng
dõn s gm 11 chng. õy l phn cú c cu
chng khoa hc nht. Tuy vy, vn cn phi
b sung, iu chnh li cỏc chng trong phn
ny nh sau:
- Chng 1 cn b sung thờm iu lut
gii thớch rừ mt s thut ng t tng dõn s
nh v vic dõn s, v ỏn dõn s, vic dõn s,
v vic dõn s cú yu t nc ngoi, t chc,
tp th ngi lao ng Nu khụng cú s gii
thớch rừ cỏc thut ng ny thỡ khụng cú s nht
quỏn gia quy nh ca iu 1 v cỏc iu lut
t iu 25 n iu 32 ca B lut. Theo
iu 1, v vic dõn s gm v ỏn dõn s, vic
dõn s nhng theo iu 25 n iu 32 v
vic dõn s bao gm c v ỏn dõn s, vic dõn
s, v ỏn hụn nhõn v gia ỡnh, vic hụn nhõn
v gia ỡnh, v ỏn kinh t, vic kinh t, v ỏn
lao ng, vic lao ng. Vy trong cỏc thut

Nghiờn cu quan im ch o vic son
tho
(2)
v ni dung D tho B lut t tng dõn
s chỳng tụi thy vic son tho B lut cng
theo hng ny. Theo Ngh quyt s 08-
NQ/TW v Ngh quyt Hi ngh ln th IX
Ban chp hnh trung ng ng Khoỏ IX thỡ
phi m rng tranh tng ti phiờn to, coi
trng xem xột kt qu tranh tng to khi kt
ỏn, coi õy l khõu t phỏ ca hot ng t
phỏp. Hn na, xột x l khõu trung tõm ca
hot ng t phỏp. To ỏn ca bt kỡ nh nc
no cng cú nhim v bo v phỏp lut vỡ
quyn t phỏp l quyn bo v phỏp lut
(3)
-
quyn bo v cụng lớ.
(4)
Theo iu 12 B lut
dõn s v iu 1 Lut t chc to ỏn nhõn dõn
nm 2002 thỡ cỏc to ỏn Vit Nam u cú
nhim v bo v phỏp lut, bo v cỏc quyn
dõn s ca cỏc ch th. Hn na, iu 4 D
tho B lut t tng dõn s cng ó khng
nh li vn ny. Do vy, bo v phỏp
lut, bo v c cỏc quyn dõn s ca cỏc
ch th khi gii quyt cỏc v vic, tt yu to
ỏn phi xỏc nh c s tht khỏch quan ca
v vic.

Tạp chí luật học 7
cỏc vn c quy nh trong B lut vỡ hin
ti iu 185 Chng 13 cng ó quy nh
thnh phn phiờn ho gii.
- Chng 6 quy nh v ngi tham gia t
tng cn b sung quy nh ng s gm c
ngi yờu cu, khiu ni; ngi b yờu cu,
khiu ni trong vic dõn s vỡ ngoi iu 55
quy nh ng s trong v ỏn dõn s thỡ
khụng cú iu lut no ca D tho B lut t
tng dõn s quy nh v h. ng thi cng
phi quy nh ngi nh giỏ ti sn l ngi
tham gia t tng vỡ theo iu 81, 84, 91 v
mt s iu khỏc nh giỏ ti sn ó c quy
nh l bin phỏp thu thp chng c, xỏc minh
cỏc tỡnh tit ca v vic dõn s. Nu khụng
quy nh ngi nh giỏ l ngi tham gia t
tng thỡ hot ng nh giỏ ca h s tu tin
vỡ khụng chu s chi phi ca phỏp lut. Thc
t hin nay ó chng minh nhiu trng hp
vic nh giỏ ti sn khụng c ngi nh
giỏ thc hin nghiờm chnh, to ỏn cng khụng
cú c s buc h phi thc hin ỳng.
- Chng 7 quy nh v chng minh v
chng c cn i li thnh chng c v chng
minh vỡ chng c l mt trong nhng c s
ca chng minh. Mt khỏc, trong chng ny
cú quy nh v nhng s kin khụng cn
chng minh nờn cng cn b sung thờm quy
nh v nhng vn cn chng minh cho rừ

nh v ho gii ca Chng 13 Phn th hai
sang phn ny tp hp thnh chng mi -
Chng ho gii.
Nh vy, sau khi sp xp, b sung theo
hng xut trờn thỡ Phn th nht vn
gm 11 chng. Th t v tờn gi cỏc
chng nh sau:
Chng 1: Nhim v, hiu lc ca B
lut v gii thớch thut ng; Chng 2:
Nhng nguyờn tc c bn; Chng 3:
Thm quyn ca to ỏn; Chng 4: C
quan tin hnh t tng, ngi tin hnh t
tng; Chng 5: Ngi tham gia t tng;
Chng 6: Chng c v chng minh;
Chng 7: Cỏc bin phỏp khn cp tm thi;
Chng 8: Ho gii; Chng 9: Cp, tng
t, thụng bỏo vn bn t tng; Chng 10: đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
8 Tạp chí luật học
Thi hn t tng v Chng 11: n phớ, l
phớ v cỏc chi phớ v t tng.
Phn th hai theo D tho B lut t tng
dõn s l th tc gii quyt v ỏn ti tũa ỏn cp
s thm. Nu c cu li cỏc phn ca B lut
theo xut trờn thỡ phn ny quy nh v th
tc gii quyt cỏc v vic dõn s núi chung
ch khụng ch l cỏc v ỏn dõn s, tr nhng
v vic dõn s c gii quyt theo th tc c

v vic dõn s khỏc na. Ngoi chng quy
nh chung, theo chỳng tụi c cu ca phn
ny cn cú mt s chng quy nh v th tc
gii quyt mt s v vic dõn s c th nh v
ỏn dõn s gii quyt theo th tc rỳt gn, xỏc
nh nng lc hnh vi dõn s ca cỏ nhõn, xỏc
nh ngi mt tớch hoc ó cht, tranh chp
lao ng, ỡnh cụng Phn ny cú th c cu
nh sau:
- Chng 15: Nhng quy nh chung.
Chng ny quy nh v nhng vn c bn
ca vic gii quyt cỏc v vic dõn s theo th
tc c bit nh phm vi ỏp dng, thnh phn
gii quyt v vic dõn s, nguyờn tc ỏp dng
cỏc quy nh khỏc ca B lut gii quyt cỏc
v vic dõn s quy nh phn ny.
- Chng 16: Th tc gii quyt v ỏn dõn
s theo th tc rỳt gn. Chng ny quy nh
v th tc gii quyt mt s v ỏn dõn s cú
giỏ tr nh, ni dung n gin, chng c rừ
rng cn phi rỳt ngn thi gian v gii quyt
bo m quyn li cho cỏc ng s.
- Chng 17: Th tc xỏc nh nng lc
hnh vi dõn s ca cỏ nhõn. Chng ny bao
hm nhng quy nh cú tớnh cht c trng v
trỡnh t xỏc nh nng lc hnh vi dõn s ca
cỏ nhõn nh quyn yờu cu, iu kin yờu cu,
trỡnh t xỏc nh cỏ nhõn mt, hn ch nng
lc hnh vi dõn s, cú nng lc hnh vi dõn s.
- Chng 18: Th tc thụng bỏo tỡm ngi

nh ca trng ti thng mi vỡ trng ti
thng mi khụng phi l c quan xột x ca
Nh nc. Hn na, nu quy nh nh iu
341 D tho B lut t tng dõn s hin nay
thỡ tr thnh lun qun, khụng cú ý ngha.
Phn th t quy nh v th tc gii quyt
cỏc v vic dõn s cú yu t nc ngoi v
tng tr t phỏp. Trong D tho B lut t
tng dõn s, phn ny gm ba chng nhng
cng ch quy nh v hai vn ln l th tc
gii quyt cỏc v vic dõn s cú yu t nc
ngoi v tng tr t phỏp nờn cú th chia
thnh hai chng sau:
- Chng 24: Th tc gii quyt v vic
dõn s cú yu t nc ngoi. Chng ny quy
nh nhng vn cú tớnh c trng v
nguyờn tc, thm quyn vic ỏp dng cỏc quy
nh ca B lut gii quyt v vic dõn s
cú yu t nc ngoi.
- Chng 25: Tng tr t phỏp trong t
tng. Chng ny quy nh v cỏc vn
tng tr t phỏp trong t tng dõn s nh
nguyờn tc tng tr t phỏp, vn u thỏc
t phỏp.
Phn th nm quy nh v th tc cụng
nhn v cho thi hnh ti Vit Nam bn ỏn,
quyt nh ca to ỏn nc ngoi, quyt nh
ca trng ti nc ngoi. Phn ny trong D
tho B lut t tng dõn s gm bn chng
quy nh v hai vn ln l th tc xột n

nh. Trong D tho B lut t tng dõn s,
phn ny gm hai chng nhng nờn b sung,
sp xp li nh sau cho rừ rng:
- Chng 26: Nhng nguyờn tc thi hnh
ỏn. Chng ny quy nh v cỏc nguyờn tc thi
hnh ỏn nh nguyờn tc t chc thi hnh ỏn,
trỏch nhim ca c quan thi hnh ỏn, t chc
v cỏ nhõn trong vic thi hnh ỏn bo m
quyn li ca c quan thi hnh ỏn v vn
kim sỏt thi hnh ỏn.
- Chng 27: Nhng quy nh chung v
th tc thi hnh ỏn. Chng ny gm cỏc quy
nh chung v cp, chuyn giao, gii thớch bn
ỏn, quyt nh; quyn yờu cu thi hnh ỏn, thi
hiu thi hnh ỏn; cỏc bin phỏp thi hnh ỏn;
cỏc bin phỏp cng ch thi hnh ỏn c ỏp
dng; khi kin v vic gii quyt tranh chp
ti sn trong thi hnh ỏn; vic tũa ỏn xột min,
gim thi hnh ỏn cho ng s, hu qu ca
vic hoón, tm ỡnh ch, ỡnh ch thi hnh ỏn,
gii quyt nhng vn phỏt sinh khi bn ỏn,
quyt nh b ỡnh ch thi hnh m ó thi hnh
c mt phn.
Phn th by quy nh v x lớ cỏc hnh
vi vi phm phỏp lut v khiu ni, t cỏo
trong t tng dõn s. C cu phn ny ca
D tho B lut t tng dõn s khỏ hp lớ cú
th gi nguyờn. Phn ny gm hai chng:
Chng 28: X lớ cỏc hnh vi vi phm phỏp
lut; Chng 29: Khiu ni t cỏo.

tng. Nhng ngi tham gia t tng bao gm
3 nhúm: Nhúm tham gia t tng bo v quyn
li ca mỡnh (ng s), nhúm tham gia t
tng bo v quyn li cho ng s (ngi i
din, ngi bo v quyn li ca ng s, c
quan, t chc khi kin vỡ li ớch chung) v
nhúm tham gia t tng h tr to ỏn trong vic
gii quyt v vic dõn s (ngi lm chng,
ngi giỏm nh, ngi phiờn dch, ngi nh đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học 11

giỏ ti sn). Vỡ vy, cn chia chng ny thnh
ba mc. Mc 1: ng s; Mc 2: Ngi i
din, ngi bo v quyn li ca ng s, t
chc tham gia t tng vỡ li ớch chung; Mc 3:
Ngi tham gia t tng khỏc.
- Chng 6: Chng c v chng minh nờn
chia thnh hai mc. Mc 1: Quy nh v cỏc
vn liờn quan n chng c. Mc 2: Quy
nh v cỏc vn liờn quan n hot ng
chng minh trong t tng dõn s.
- Chng 12: Th tc gii quyt v vic
dõn s cn sp xp cỏc vn c quy nh
trong chng ny theo trỡnh t ca t tng dõn
s vi cỏc mc sau: Mc 1: Khi kin, khi t
v vic dõn s; Mc 2: Th lớ v vic dõn s;
Mc 3: Lp h s v vic dõn s; Mc 4:

cuc ỡnh cụng.
- Chng 22 bao gm cỏc quy nh v hai
th tc cụng nhn, khụng cụng nhn bn ỏn,
quyt nh ca to ỏn nc ngoi nờn cn chia
thnh hai mc cho rừ rng. Mc 1: Th tc
cụng nhn v cho thi hnh ti Vit Nam bn
ỏn, quyt nh ca to ỏn nc ngoi. Mc 2:
Th tc xột yờu cu khụng cụng nhn bn ỏn,
quyt nh ca to ỏn nc ngoi.
Trờn õy l nhng ý kin bc u ca
chỳng tụi v c cu ca B lut t tng dõn s.
Hi vng rng vn ny cng c quan tõm
nghiờn cu B lut t tng dõn s c
hon chnh v cú hiu lc trờn thc t khi c
ban hnh./.

(1).Xem: Nguyn Cụng Bỡnh, "Vn tranh tng trong
t tng dõn s", Tp chớ lut hc s 6/2003, tr.8.
(2).To ỏn nhõn dõn ti cao, T trỡnh v D ỏn B
lut t tng dõn s, tr.3.
(3).Xem L.Montesquyeu, "Tinh thn phỏp lut", Nxb.
Giỏo dc nm 1996, tr.100.
(4).Xem: V Hng Anh, "Quyn t phỏp trong nh
nc t sn", Tp chớ lut hc s 6/2003, tr.64.
(5).Xem: "T in Ting Vit", Trung tõm t in
hc, Nxb. Nng nm 1998, tr. 672.