1
CHƯƠNG
01
© KQ-2023-Public Finance
KQ-2023 Tài chính công
TỔNG QUÁT VỀ
TÀI CHÍNH CÔNG
4/3/2013
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
2 - 01
Tóm tắt
Lý giải sự có mặt của chính phủ
trong nền kinh tế
Các câu hỏi:
- Tại sao phải có mặt?
- Quan niệm thời đại về sự có mặt?
2
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
3 - 01
Tóm tắt
Thất bại thị trường  thị trường
kém hiệu quả.
Vậy chính phủ có mặt có làm thị
trường hiệu quả hơn !!!
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
4 - 01
Tóm tắt
Mô hình nào để can thiệp

– Kinh tế học phúc lợi
1.1 Cơ sở kinh tế của sự can thiệp công
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
8 - 01
Tiếp cận thực tiễn:
- Nhìn từ góc độ chi tiêu: chi tiêu ngày
càng tăng
- Nhìn từ vai trò của chính phủ: vai trò
ngày càng nhiều (đối nội – đối ngoại)
- Nhìn từ quy mô bộ máy chính phủ:
ngày càng chuyên nghiệp
1.1.1 Tại sao cần chính phủ?
5
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
9 - 01
i/ Lý giải từ cái đang tồn tại
Ai cũng tìm cho mình được câu trả lời!!!
ii/ Lý giải khác:
Thị trường thất bại  Chính phủ hạn chế thất
bại của thị trường !!!
Ngay cả khi thị trường không thất bại cũng có
lý do có mặt của chính phủ
Có làm được điều đó không?
Các lý do này đã thoả mãn chưa?
Các lý giải khác
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
10 - 01

CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
14 - 01
Thất bại thị trường là những trường hợp làm
mất cân bằng thị trường.

Biểu hiện: Tình trạng thị trường không thể
cung cấp tối ưu một số hàng hoá – dịch vụ
hay không thể giải quyết tối ưu các vấn đề xã
hội.
Thất bại thị trường
8
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
15 - 01
i/ Độc quyền
ii/ Hàng hoá công
iii/ Ngoại tác
iv/ Thất bại thông tin
Các trường hợp chính của thất bại thị trường
Thất bại truyền thống
Không có hiệu quả Pareto
v/ Thị trường không hoàn hảo
vi/ Thất nghiệp, lạm phát,…
(chu kỳ kinh tế)
Thất bại mới
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
16 - 01
Độc quyền là thất bại của thị trường cạnh tranh

D
Sản lượng (Q)
Giá (P)
Q
ĐQ
A
C
B
Q
CT
MC=ATC
P
ĐQ
P
CT
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
ATC
MC
MR
D
P
ĐQ
P
CT
Q
ĐQ
Q
CT
Q

Một số hàng hoá không thể do thị trường cung cấp hoặc
nếu để thị trường cung cấp sẽ không đầy đủ: VD quốc
phòng…
Tại sao hàng hoá công lại là thất bại thị trường
- Hàng hoá công có MB > MC do vậy về mặt xã hội là
loại hàng hoá cần thiết được cung cấp.
- Nhưng do thuộc tính của nó nên dẫn đến tình trạng
người ăn theo (free rider)
 Kết cục là tư nhân không đầu tư, nên hàng hoá công
không tồn tại: giải pháp thị trường thất bại vì thị
trường đã làm cho không có loại hàng hoá này.
ii/ Thất bại thị trường - Hàng hoá công
(ôn tập)
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
20 - 01
Trong thị trường tư nhân
 thông tin không hoàn
hảo. VD thị trường thuốc
chữa bệnh.
Trong thị trường hàng công
cộng. VD: dự báo thời tiết
iii/ Thất bại thị trường - Thất bại thông tin
(ôn tập)
Chính phủ
tham gia
bảo vệ
người tiêu
dùng
11

v/ Thất bại thị trường – Thị trường không hoàn hảo
(ôn tập)
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
24 - 01
Thị trường bảo hiểm: Khi các ngành kinh doanh
có rủi ro cao  tư nhân không cung ứng bảo
hiểm: BH nông nghiệp, y tế…
Thị trường vốn: nhiều người vay nhưng ngân
hàng không muốn cho vay  Ngân hàng CSXH
Thị trường phụ trợ: Các chương trình nông thôn:
nhiều lĩnh vực không ai muốn làm  Chính phủ
phải làm.
Thảo luận về thị trường không hoàn hảo
13
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
25 - 01
Thất nghiệp công nhân và máy móc  cầu giảm
 thất bại thị trường.
Lạm phát tăng, lợi ích bị thay đổi  thất bại thị
trường.
Mất cân bằng  hiện tượng chu kỳ kinh tê.́
vi/ Thất bại thị trường – Chu kỳ kinh tế
(ôn tập)
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
26 - 01
Chỉ đáng tiếc là chính phủ cũng xuất hiện các
khiếm khuyết  thất bại của chính phủ.

- Các quá trình chính trị áp đặt
Vụ cúp điện ở Mỹ 2003???
Vậy lý do thất bại của chính phủ là gì?
15
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
29 - 01
Tình trạng: Mất điện 8
bang + Canada/50 triệu
người tiêu dùng bị ảnh
hưởng.
Nguyên nhân: Hỏng
lưới điện  kích hoạt
hệ thống mất điện.
Vụ cúp điện ở Mỹ 2003
Yay K Rosengard
Chương trình Fulbright 2006-2007
Tp. HCM
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
30 - 01
Thất bại của chính phủ – Giám sát
- Các quy định không thích hợp/lỗi thời
- Không tuân thủ quy định/Thiếu cưỡng chế
- Kiểm soát cước phí: tính giá điện thấp
Vụ cúp điện ở Mỹ 2003 - Tại sao?
Thất bại thị trường – Bản chất công nghệ
- Không cạnh tranh: độc quyền
- Thị trường không hoàn hảo: thiếu giám sát/đầu
tư không đầy đủ

E
.
Q
A
• Xem Kinh tế học David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch Tập 1 trang 366. NXB GD-ĐH
KTQD 1992
17
CHNG CHNG 11 TTNG NG QUQUT VT V T TI I CHCHNH CễNGNH CễNG
â KQ 2023 Public Finance
33 - 01
Francis Ysidro Edgeworth
(1845 1926)
Hp Edgeworth l mt cỏch i din phõn
phi khỏc nhau ca ngun lc
. Edgeworth
thc hin trỡnh by trong cun sỏch ni ting
ca ụng, toỏn hc siờu linh hc: Mt bi tiu
lun v vic ỏp dng toỏn hc vo cỏc khoa
hc o c, nm 1881. Bn gc ca Hp
Edgeworth ó c phỏt trin vo hp s
quen thuc hin nay ca Pareto
vo nm 1906
v c ph bin trong mt gii trỡnh sau ú
bi Bowley
. Cỏc phiờn bn hin i ca s
ny l thng c gi l hp Edgeworth-
Bowley.
Tham kho v Francis Ysidro Edgedworth
CHNG CHNG 11 TTNG NG QUQUT VT V T TI I CHCHNH CễNGNH CễNG
â KQ 2023 Public Finance

Hình 3: Những
đường bàng quan
hình khuỷu tay trước
sự bổ sung hoàn hảo
giữa X và Y.
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
36 - 01
Tham khảo về Bản đồ đường bàng quan
• Một đường cong bàng quan mô tả
một tập hợp các sở thích cá nhân
và do đó có thể khác nhau từ
người sang người. Mỗi điểm trên
bản đồ đại diện cho cùng một độ
cao. Nếu bạn di chuyển một
đường cong bàng quan theo
hướng đông bắc, bạn sẽ là người
leo một gò của tiện ích. Gò càng
cao thì tiện ích càng lớn
• Sự không đạt thoả mãn không có
nghĩa là bạn sẽ không bao giờ đạt đến
đỉnh “G", hay một “điểm hạnh
phúc"là tốt nhất có thể.
19
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QQT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CƠNGNH CƠNG
© KQ – 2023 Public Finance
37 - 01
PA1
PA2
Trường học

x y
v
u
CÁC ĐƯỜNG BÀNG QUAN THEO HAI PHƯƠNG ÁN
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QQT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CƠNGNH CƠNG
© KQ – 2023 Public Finance
40 - 01
PA1
PA2
Trường học
Trường học
c/ Đường kết giao
Công viên
Công viên
21
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
41 - 01
d/ Hiệu quả Pareto phân phối
1
2
3
Vilfredo (1848 – 1923)
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
42 - 01
Hiệu quả Pareto phân phối
• Một cách phân phối khiến cho không ai được
nhiều hơn mà không làm cho người khác bị
tổn thất

t
tc
PAII
tc
PAI
tc
P
P
MRTMRSMRS ===
• MRS (marginal rate of substitution) Tỷ lệ (mà một cá nhân) đổi mặt hàng này
lấy mặt hàng khác;
• MRT (marginal rate of transformation) Tỷ lệ (mà nền kinh tế) đổi sản phẩm này
lấy sản phẩm khác;
• P: Giá cả của mặt hàng
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
44 - 01
c
t
tc
MC
MC
MRT =
Định nghĩa MRT
• MRT
tc
: Tỷ lệ nền kinh tế đổi Trường học lấy Công viên: nền
kinh tế phải chuyển một phần đầu tư vào xây dựng Trường
học sang xây dựng Công viên.
• MC

thiện Pareto thôi chứ chưa đạt hiệu quả Pareto.
Chỉ đến khi MRT cân bằng với MRS thì quá trình trao đổi mới
ngừng diễn ra, tức là không còn các bước hoàn thiện Pareto nữa.
Điều kiện cần thiết để đạt hiệu quả Pareto
tctc
MRTMRS =
46 - 01
Mọi điểm trên đường PPF (The production possibilities frontier) đều là
tỷ lệ thay thế biên (The marginal rate of transformation - MRT).
TH
CV
5
85
6
24
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
47 - 01
1.2.1 Can thiệp như thế nào?
1.2.2 Quy mô can thiệp?
1.2.3 Can thiệp đến đâu là đủ?
1.2 Quy mô can thiệp công
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
48 - 01
- Can thiệp qua cơ chế giá gắn với thuế và trợ cấp
- Trao quyền cho cá nhân hay công ty cung ứng
- Tự cung ứng hàng hoá – dịch vụ công
- Tài trợ cho khu vực tư
- Tự sản xuất hàng hóa tư

Anh: Chăm sóc y tế không mất tiền
Việt Nam: BHYT do ngân sách tài trợ
Tác động của can thiệp – Ví dụ
CHƯƠNG CHƯƠNG 11 –– TTỔỔNG NG QUÁQUÁT VT VỀ TÀỀ TÀI I CHÍCHÍNH CÔNGNH CÔNG
© KQ – 2023 Public Finance
50 - 01
Quy mô can thiệp phụ thuộc vào thước đo
Vấn đề đo lường
Thước đo phổ biến:
- Chi tiêu của chính phủ/GDP;
- Đầu tư công/GDP
- NSNN/GDP
- DNNN
- Các quỹ NN…
Thước đo trong phân cấp giữa TW và ĐP
- Các chính sách được và không được chấp thuận
- Các khoản chuyển giao
Chung quy lại là: