Lựa chọn vật liệu bao gói sách và đồ tạo tác trên giấy

Sherelyn Ogden - Trưởng Bộ phận Bảo quản, (Minnesota Historical
Society)
Các loại vật liệu dùng để bọc sách và đồ tạo tác trên gi
ấy phải đáp ứng
được những yêu cầu về bảo quản. Việc sử dụng vật liệu kém chất
lượng có thể gây ra những hư hại rất khó khắc phục. Axit có trong
những miếng bìa cứng dùng để làm bìa kẹp giấy kém chất lượng có
thể lan sang tài liệu chứa trong đó, làm tài liệu dễ bạc màu và nhanh
hỏng. Đối với phong bì và cặp đựng hồ sơ cũng vậy. Các loại hộp cất
giữ tài liệu được làm từ vật liệu có chất lượng kém có thể bị hư hỏng
đến mức rách dời ra từng miếng, đe dọa tới sự an toàn của đồ cần
được bảo vệ. Những tờ giấy dùng để bồi sách có chất lượng kém có
thể làm bạc màu những chỗ mà nó tiếp xúc, đẩy nhanh quá trình hư
hỏng của tài liệu. Quá trình bạc màu mà nguyên nhân là từ những
miếng bọc có axit thường được nhắc đến dưới thuật ngữ “mat burn”
(cháy tấm bọc), làm biến dạng các tác phẩm nghệ thuật và khiến
những chỗ bị bạc màu bị hư hỏng nhanh hơn. Hư hỏng tương tự cũng
xảy ra khi đồ đạc được đặt vào khung làm bằng những vật liệu kém
chất lượng như những miếng bồi bằng gỗ hay (corrugated ground
wood) gỗ ép ở dạng múi, (slat burns or striations form in the work of
art) những thanh gỗ mỏng hoặc ở dạng xẻ dọc trong các tác phẩm
nghệ thuật.1 Hơn nữa, khi miếng bọc bị axit hoá, chúng sẽ trở nên
giòn. Trước khi bị hỏng hẳn, những miếng bọc đó có thể không chịu
được sức nặng của chính nó, nên bị vỡ ra và làm cho các tác phẩm
nghệ thuật bị rách hay nhăn nhúm.
Sự ổn định hoá học
Chất axit trong giấy là nguyên nhân gây ra nhiều dạng hư hỏng đối
với sách và đồ tạo tác trên giấy. Dạng hư hỏng đáng chú ý nhất là sự
bạc màu và giòn. Do axit có thể lan từ các bao gói lưu trữ sang tài li

Chất phụ gia kiềm
Để ngăn chặn sự tạo thành axit, các loại vật liệu làm từ giấy phải có
thêm một chất phụ gia như canxi cacbonat, được đưa vào trong quá
trình sản xuất. Mục đích của chất phụ gia là để trung hoà axit khi axit
được tạo thành trên vật liệu lưu trữ. Các nhà cung cấp vật liệu lưu trữ
nên cung cấp những thông tin về thành phần cũng như số lượng phụ
gia đã sử dụng. Nhiều loại giấy và bìa để bo khung dùng trong bảo
quản có chứa 3% canxi cacbonat. Các vật liệu đã được cho thêm phụ
gia thích hợp cho việc lưu trữ hầu hết các loại sách và đồ tạo tác trên
giấy. Các trường hợp ngoại lệ thông thường bao gồm các tác phẩm
nghệ thuật có dùng thuốc nhuộm hay các chất màu nhạy cảm với độ
kiềm cao, tranh cắt dán có thành phần gỗ và lụa, cyanotypes, bản
tranh mô phỏng và một số loại ảnh.4
Bẫy phân tử
Một số loại vật liệu dùng cho lưu trữ mới đư
ợc phát triển gần đây, dựa
trên sự kết hợp giữa một hay nhiều loại phụ gia kiềm với (Molecular
Traps), hoặc là cacbon hoạt hoá hoặc là Zeolit, có xu hư
ớng bảo vệ tốt
hơn những loại vật liệu chỉ chứa một loại phụ gia kiềm. Những vật
liệu này có tác dụng bảo vệ vật khỏi các chất gây ô nhiễm môi trường
và các sản phẩm phụ trong quá trình phân hủy mà không ph
ản ứng với
phụ gia kiềm có trong vật liệu lưu trữ. Nghiên cứu chỉ ra rằng khí thải
ô nhiễm chứa axit trong môi trường không bị trung hoà bởi phụ gia
kiềm có trong vật liệu lưu trữ, và rằng các chất khí thải đó thấm qua
vật liệu lưu trữ mà vẫn giữ nguyên tính chất. Người ta cũng cho rằng
những chất khí bẩn khác cũng thấm qua vật liệu lưu trữ có phụ gia mà
không thay đổi tính chất. Những (Molecular Traps) sẽ giữ lại và loại
bỏ các phân tử độc hại mà phụ gia kiềm đã bỏ qua.5

Độ bền
Sách và các tác phẩm nghệ thuật trên giấy chỉ nên được cất giữ trong
bao gói có độ bền thích hợp. Bao gói lưu trữ phải đủ bền để bảo vệ tài
liệu. Nếu bao gói không đủ chắc để đỡ đồ tạo tác, đồ vật sẽ bị méo
mó, nhăn nhúm, rách, và ngay cả bao gói cũng bị hư hỏng, thậm chí
vỡ vụn ra. Loại bao gói quá chắc cũng là một vấn đề cần được lưu ý.
Nó làm tăng
khối lượng và kích thước không cần thiết, dẫn đến khó
khăn trong việc vận chuyển và lãng phí không gian cất trữ.
Các tiêu chuẩn ANSI
Thuật ngữ (permanent or permanent durable) lâu dài hay bền chắc lâu
dài đôi khi được sử dụng để miêu tả những vật liệu bền chắc và ổn
định về mặt hoá học. Các thuật ngữ này được sử dụng trong bản
American National Standard for Permanence of Paper for Publications
and Documents in Libraries and Archives, ANSI/NISO Z39.48-1992
do Viện tiêu chuẩn Quốc gia Mỹ phê chuẩn và được tổ chức tiêu
chuẩn thông tin Quốc gia phát triển. Bản tiêu chuẩn này đã xác l
ập các
tiêu chuẩn đối với loại giấy có thể sử dụng vài trăm năm trong các
điều kiện lưu trữ và sử dụng thông thường. Nó có tác dụng như là bản
hướng dẫn cho việc lựa chọn loại giấy dùng trong công tác xuất bản
và loại giấy dùng làm vật liệu lưu trữ. Đối với các loại bao gói của tài
liệu ảnh, có nhiều tiêu chu
ẩn khác nhau. Cuốn The American National
Standard for Imaging Media Photographic Processed Films, Plates
and Papers Filing Enclosures and Storage Containers, ANSI IT9.2-
1998 nêu lên các qui cách phẩm chất đối với vật liệu làm bao gói.
Cuốn American National Standard for Imaging Media Photographic
Activity Test, ANSI IT9.16-1993 còn qui định thêm những tiêu chuẩn
dành cho các loại bao gói dùng để cất giữ ảnh. Các loại bao gói này

chất keo dính có thể khiến vật bị dính chặt vào đó.
Kết luận
Trên thị trường có một số nhà cung cấp bao gói lưu trữ có chất lượng
bảo quản tốt. Bạn nên tham khảo catalog của các nhà cung cấp này để
có thể so sánh chi phí và đánh giá các chủng loại sản phẩm của họ.
N
ếu bạn có thắc mắc gì về thành phần cấu tạo của sản phẩm, hãy liên
lạc với các nhà cung cấp để biết thêm chi tiết, họ luôn sẵn sàng cung
cấp cho bạn những thông tin này. Nếu bạn có yêu cầu hỗ trợ thêm,
hãy liên lạc với Field Services Depatment tại trung tâm bảo quản tài
liệu phía Bắc.
Chú thích
1. Dianne van der Reyden, "Paper Documents", in Storage of Natural
History Collections: A Preventive Conservation Approach. Carolyn
Rose, Catherine A. Hawks, Hugh H. Genoways, eds. (Iowa City:
Society for the Preservation of Natural History Collections, 1995),
333.
2. "Choosing Archival-Quality Storage Enclosures for Books and
Paper," in Preservation of Library and Archival Materials: A Manual,
2nd ed. Sherelyn Ogden, ed. (Washington, DC: American Association
of Museums; 1994), 136.
3. Margaret Holben Ellis, The Care of Prints and Drawings (Walnut
Creek, CA: Altamira Press, 1995), 110
4. Nancy Carlson Schrock and Gisela Noak, Archival Storage of
Paper (Syracuse, NY: Gaylord Bros., 1997), 2.
5. Conservation Resources, Conservation Resources General Catalog
1997/98 (Cowley, Oxfordshire: Conservation Resources, 1997), vi;
Siegfried Rempel, "Zeolite Molecular Traps and their Use in
Preventive Conservation," WAAC Newsletter 18.1 (1996): 13.
6Ellis, Care of Prints and Drawings, 112.