Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
Đồ án tốt nghiệp
Xây dựng quy trình phục hồi, sửa
chữa ''Hộp số cơ khí''
1
Đồ án môn học
1
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
Họ và tên: 1. Nguyễn Đình Thế
2. Lê Văn Mạch
Lớp: ĐLK35
Ngành: Kỹ thuật Ôtô
Tên đề tài: Xây dựng quy trình phục hồi, sửa chữa ''Hộp số cơ khí''
 Điều kiện cho trước:
- Các tài liệu học tập môn cấu tạo ôtô.
- Tài liệu cơ sở, chuyên ngành.
- Tài liệu thực hành sửa chữa ôtô.
- Các tài liệu tham khảo khác.
- Kiến thức thực hành đã được trang bị.
 Nội dung cần hoàn thành:
• Phần thuyết minh:
- Phân tích kết cấu, điều kiện làm việc.
- Phân tích các dạng hỏng, nguyên nhân - kết quả.
- Quy trình kiểm tra chẩn đoán, điều chỉnh, sửa chữa khắc phục hư
hỏng.
- Kiểm nghiệm và đánh giá sản phẩm sau khi sửa chữa
• Bản vẽ: Bản vẽ, phim chiếu trên khổ A4.
 Tài liệu tham khảo:
- Các tài liệu về kết cấu Ôtô.
- Hệ thống truyền lực xe con - Nguyễn Khắc Trai - NXB Giáo Dục.
- Các Catalog hướng dẫn bảo dưỡng, sửa chữa các hãng Ôtô.


3
Đồ án môn học
3
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
MỤC LỤC
Trang
Lời mở đầu 5
Phần I: Công dụng,phân loại, điều kiện làm việc, cấu tạo
của hộp số. 6
1.1, Công dụng. 6
1.2, Điều kiện làm việc. 6
1.3, Cấu tạo của hộp số 5 cấp số. 7
1.3.1, Sơ đồ cấu tạo. 7
1.3.2, Các cụm chi tiết trong hộp số. 8
a, Vỏ hộp số. 8
b, Trục hộp số. 8
c, Bánh răng. 9
d, Bộ đồng tốc. 10
e, Cơ cấu điều khiển hộp số. 10
Phần II: Những hư hỏng chung của hộp số, 12
nguyên nhân, hậu quả.
2.1, Hiện tượng nhảy số. 12
2.2, Khó sang số hoặc không chuyển số được. 12

5
Đồ án môn học
5
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
3.3.1, Lắp ráp. 27
3.3.2, Điều chỉnh. 27
Phần IV: Kiểm nghiệm và đánh giá sản phẩm sau khi sửa chữa 28
và lắp ráp hộp số.
4.1. kiểm nghiệm bằng kinh nghiệm
28
a. đI số nguội
28
b. đI số ở chế độ tải nhẹ
28
c. đI số ở chế độ đủ tải
28
4.2.kiểm nghiệm trên băng tải
29
Phần V: Câu hỏi ôn tập. 30
Lời kết 31
6
Đồ án môn học
6
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
LỜI MỞ ĐẦU

Trong thời đại hiện nay khi nước ta đang thực hiện chính sách mở cửa hội
nhập với các nước, đặc biệt là khi nước ta ra nhập tổ chức thương mại quốc tế
WTO, thì khoa học kĩ thuật là vấn đề then chốt để nước ta có thể theo kịp các
nước phát triển và giữ vững nền kinh tế.Và kĩ thuật ôtô là một trong những vấn

vận tốc và mômen của bánh xe cho phù hợp với tải trọng của động cơ.
- Thay đổi chiều của mômen ở bánh xe chủ động để xe có thể chạy tiến hoặc
lùi.
- Cắt dòng truyền lực lâu dài giữa động cơ và hệ thống truyền lực trong trường
hợp xe chạy khởi động không tải
1.1.2. Phân loại.
- Phân loại theo tỉ số truyền
+ Hộp số vô cấp: Tỷ số truyền tăng giảm liên tục trong một khoảng nhất định
+ Hộp số có cấp: Tỷ số truyền tăng giảm theo từng cấp. Trên xe thường dùng
hộp số 3cấp, 4 cấp hay 5 cấp
8
Đồ án môn học
8
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
- Phân loại theo phương pháp truyền lực:
+ Hộp số cơ khí: Truyền lực qua các khâu cơ khí.
+ Hộp số điện từ: Truyền lực bằng điện từ.
+ Hộp số thủy lực: Truyền lực qua chất lỏng.
- Phân loại theo phương pháp điều khiển:
+ Hộp số cơ khí.
+ Hộp số tự động.
+ Hộp số bán tự động.
- Phân loại theo số trục:
+ Loại 2 trục: Trục chủ động (trục vào), trục bị động (trục ra).
+ loại 3 trục: Trục chủ động (trục vào), trục bị động (trục ra), trục trung gian.
Trong đề tài này chỉ đề cập đến hộp số cơ khí 5 cấp số.
1.2. Điều kiện làm việc.
- Hộp số làm việc trong môi trường có dầu bôi trơn.
- Các bánh răng làm việc với nhiều chế độ, quay với các vận tốc khác nhau
- Hộp số làm việc với áp suất và nhiệt độ khá cao.

hộp số, hệ thống bánh răng và chứa dầu bôi trơn.
- Vỏ hộp số còn dùng để chứa ổ bi của trục hộp số, nó còn có nút xả dầu và nút
tra dầu vào. Vỏ hộp số thường làm bằng hợp kim nhôm, gang
b.Trục hộp số:
Hình 1.3: Trục hộp số
1. Trục sơ cấp.
2. Trục thứ cấp.
3. Trục trung gian.
4. Trục số lùi.
11
Đồ án môn học
11
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
- Trong hộp số thường có 4 trục hộp số: Trục sơ cấp, trục thứ cấp, trục trung
gian và truc số lùi. Các trục hộp số được làm bằng thép và lắp bên trong của hộp
số.
- Trên trục hộp số được lắp các bánh răng, đặc biệt trên trục thứ cấp có lắp các
bộ đồng tốc.
c. Bánh răng:Hình1.4: Bánh răng
A. Bánh răng trụ răng thẳng B. Bánh răng trụ răng nghiêng
1. Vành răng 2. Vành răng ăn khớp với vòng đồng tốc
3. Bề mặt côn nối với bộ đồng tốc
- Trong hộp số thường sử dụng bánh răng trụ răng thẳng cho số thấp và bánh
răng trụ răng nghiêng cho số cao.
- Các bánh răng trụ răng nghiêng thường được bố trí ở số cao và được quay
trơn trên trục thứ cấp hộp số. Sự gài số thường được tiến hành bằng cách sử
dụng bộ đồng tốc để nối cứng bánh răng quay trơn trên trục với trục.


Cơ cấu sang số gồm có: Cần sang số, trục trượtvà càng sang số (càng cua).
Cần sang số có khớp cần xoay đặt trên nắp hộp số, trục trượt đặt bên trong nắp
hộp số, một đầu có rãnh hoặc vấu để lắp khớp với đầu cần số, đầu còn lại lắp với
càng sang số, càng sang số lắp vòng điều khiển của bộ đồng tốc
 Cơ Cấu định vị:
Hình 1.7: Cơ cấu định vị
1. Thân của hộp số.
2. Lò xo.
3. Viên bi hãm.
4. Thanh trượt.
5. Càng cua.

Cơ cấu định vị dùng để gài số cho đúng vị trí, tránh hiện tượng tự gài hay tự
nhả số. Cơ cấu định vị gồm có: Lò xo và viên bi nằm trong rãnh ở nắp hộp số,
trên thanh trượt có các lỗ khuyết tương ứng với mỗi vị trí trung gian về số cần
gài.
 Cơ cấu khóa hãm: Hình 1.8: Cơ cấu khóa hãm.
1. Chốt hãm.
2, 4. Thanh trượt.
14
Đồ án môn học
14
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
3. Thân nắp hộp số.

Cơ cấu khóa hãm có tác dụng tránh hiện tượng gài hai số cùng một lúc làm

Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
b. Hậu quả:
Gây cản trở cho người điều khiển ôtô, làm cho xe không chạy được tốc độ như
ý muốn, mất an toàn, gài số nặng.
2.3. Khi sang số có tiếng kêu của bánh răng.
a. Nguyên nhân:
- Bộ đồng tốc mòn, các bánh răng bị mòn dọc.
- Ly hợp cắt không hết.
- Hộp số thiếu dầu hoặc dùng dầu không đúng loại.
-Các ổ bi bị mòn hỏng.
b. Hậu quả:
- Làm cho các bánh răng nhanh mòn hỏng.
- Gây tiếng ồn khi xe chạy, khó đi số.
2.4. Hộp số phát ra tiếng ồn.
a. Nguyên nhân:
- Khe hở giữa các bánh răng quá lớn, khe hở giữa then hoa và trục quá rộng.
- Các bạc lót bị mòn, hỏng (bạc dẫn hướng bị mòn).
- Bộ đồng tốc bị mòn, hỏng.
- Thiếu dầu bôi trơn.
- Trục sơ cấp và trục thứ cấp không thẳng hàng.
b. Hậu quả:
- Khó sang số.
- Phát ra tiếng ồn khó chịu, gây rung giật khi gài số.
- Gây hỏng các chi tiết khác.
2.5. Hộp số phát ra tiếng ồn ở vị trí số 0.
a. Nguyên nhân:
- Trục sơ cấp hộp số bị mòn.
- Bánh răng quay trơn bị mòn hoặc vỡ.
b. Hậu quả:
- Gây ồn khi khởi động.

- Các bánh răng mòn hỏng, lỏng lẻo cọ sát vào nhau.
c. Hậu quả:
- Làm cho chất lượng dầu bôi trơn giảm, tốn dầu bôi trơn.
- Nhanh làm mòn hỏng các chi tiết của hộp số.
Phần III: SỬA CHỮA CÁC CỤM CHI TIẾT TRONG HỘP SỐ.
3.1. Quy trình tháo hộp số 5 cấp xe HUYNDAI KM 206
3.1.1. Tháo hộp số ra khỏi xe
TT NGUYÊN CÔNG
BƯỚC
HÌNH VẼ GHI CHÚ
1 Nâng xe, cho kích
xuống phía dưới hộp số
kích chắc chắn
17
Đồ án môn học
17
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
2 Xả dầu hộp số Cho dầu vào chậu
xạch
3 Tháo cần đI số, cơ cấu
liên động. Tháo cơ cấu
dẫn động li hợp
Tránh làm cong,
biến dạng bán trục,
tránh làm hỏng
phớt chắn dầu.
4 Tháo bánh xe, tháo bán
trục
5 Tháo dây cắm công tơ
mét, giắc cắm công tắc

2 Tháo vòng hãm và đai
ốc hãm trục thứ cấp
- Dùng tông, đục,
búa để tháo
- Tránh làm biến
dạng các chi tiết
3 Tháo vòng hãm và đai
ốc hãm trục trung gian
- Dùng tông, đục,
búa để tháo
- Tránh làm biến
dạng các chi tiết
19
Đồ án môn học
19
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
TT NGUYÊN CÔNG
BƯỚC
HÌNH VẼ CHÚ Ý
4
Tháo các bu lông
khoá thanh trượt lấy
bi và lò xo ra
Dùng khẩu, tay
vặn để tháo
5 Tháo chốt định vị
càng cua số 5

Dùng tông, búa để
tháo chốt

tháo
- Tránh làm biến
dạng các chi tiết
trong hộp số
22
Đồ án môn học
22
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên
10 Tháo chốt định vị vấu
cài số
- Dùng tông, búa
để tháo
- Tránh làm biến
dạng các chi tiết
trong hộp số
TT NGUYÊN CÔNG
BƯỚC
HÌNH VẼ CHÚ Ý
11 Tháo trục trượt và
càng cua
- để theo thứ tự
tránh lẫn giữa các
trục số và càng cua
với nhau
12 Tháo cụm trục bánh
răng thứ cấp và cụm
trục bánh răng trục
trung gian
- Tránh làm sứt mẻ
bánh răng

24
Đồ án môn học
24
Khoa cơ khí Động lực - Trường ĐHSPKT Hưng Yên Hình 3.2: Kiểm tra độ cong của trục

Độ cong cho phép của trục sơ cấp < 0,03 mm
Độ cong cho phép của trục thứ cấp < 0,05 mm

- Kiểm tra độ mòn côn và mòn ôvan của trục số bằng cách: Đặt trục số lên giá
đỡ sau đó dùng đồng hồ so đo đường kính trục tai các vị trí lắp vòng bi và bánh
răng lồng không.
Hình 3.3: Kiểm tra độ mòn của trục
- Dùng thước cặp kiểm tra độ dày bích tựa trục thứ cấp.
25
Đồ án môn học
25