Nguyn th Thanh Tuyn Khoa k toỏn VBII K16 Lp k toỏn F Mó s BH 161070 Túm tt ỏn
những vấn đề chung về hạch toán tiền lơng và các
khoản trích theo lơng trong doanh nghiệp
I. Bản chất của tiền lơng trong các doanh nghiệp
Lao động là hoạt động có mục đích của con ngời, nhằm tác động biến các
vật tự nhiên thành các vật phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu sinh tồn của con ngời.
Trong mọi chế độ x hội, việc sáng tạo ra của cải vật chất không tách rờiã
lao động. Lao động là điều kiện đầu tiên, cần thiết cho sự tồn tại và phát triển
của x hội, là yếu tố cơ bản có tác dụng quyết định trong quá trình sản xuất.ã
Tiền lơng là khoản tiền công trả cho ngời lao động tơng ứng với số lợng,
chất lợng và kết quả lao động.
Tiền lơng là nguồn thu nhập của công nhân viên chức.
Tiền lơng là một phạm trù kinh tế phức tạp mang tính lịch sử và có ý
nghĩa chính trị x hội to lớn và ngã ợc lại tiền lơng cũng chịu tác động mạnh mẽ
của x hội, của tã tởng chính trị.
Trong x hội TBCN, tiền lã ơng là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao
động.
Trong XHCN, tiền lơng không phải là giá cả của sức lao động mà là một
phần giá trị vật chất trong tổng sản phẩm x hội dùng để phân phối cho ngã ời lao
động theo nguyên tắc: Làm theo năng lực, hởng theo nhu cầu.
ở Việt Nam, trong thời kỳ bao cấp, một phần thu nhập quốc dân đợc tách
ra làm quĩ lơng và phân phối cho ngời lao động theo kế hoạch tiền lơng, chịu tác
động của quy luật phát triển qua các chế độ chính sách tiền lơng do hội đồng Bộ
trởng ban hành. Tiền lơng cụ thể bao gồm phần trả bằng tiền dựa trên hệ thống
tháng lơng, bảng lơng và phần trả bằng hiện vật thông qua hệ thống tem phiếu,
sổ . . . (chiếm tỉ lệ lớn). Theo cơ chế này tiền lơng không gắn chặt với số lợng và
chất lợng lao động, không đảm bảo một cuộc sống ổn định cho nhân dân. Vì vậy
nó không tạo ra đợc một động lực thúc đẩy sản xuất phát triển.
Trong cơ chế thị trờng, sức lao động có giá cả nh những loại hàng hóa
khác, có thể biến động phụ thuộc vào qua hệ cung cầu sức lao động. Nếu cung
lớn hơn cầu sức lao động thì tiền lơng giảm xuống. Ngợc lại nếu cung nhỏ hơn

2006
- Hởng lơng theo chức vụ và công việc.
- Để tính lơng cho ngời lao động làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm dựa
vào điều 61 Bộ luật lao động mà doanh nghiệp có thể đa ra các chỉ tiêu phù
hợp.
Đối với ngời lao động làm thêm giờ:
- Ngày thờng trả ít nhất bằng 150% tiền lơng giờ của ngày làm việc bình thờng.
- Ngày nghỉ hàng tuần hay ngày lễ đợc trả lơng ít nhất bằng 200% tiền lơng giờ
của ngày làm bình thờng.
II. Các hình thức trả lơng và nội dung của quĩ lơng
2.1. Các hình thức trả lơng
Theo nghị định số 197/CP ngày 31/12/1994 của chính phủ có 3 hình thức
trả lơng sau đây:
2.2.1. Trả lơng theo thời gian
- Trả lơng theo thời gian giản đơn.
- Trả lơng theo thời gian có thởng.
2.1.2. Hình thức trả lơng theo sản phẩm
- Trả lơng theo sản phẩm trực tiếp không hạn chế.
- Trả lơng theo sản phẩm gián tiếp.
2
Nguyn th Thanh Tuyn Khoa k toỏn VBII K16 Lp k toỏn F Mó s BH 161070 Túm tt ỏn
- Trả lơng theo sản phẩm có phạt, có thởng.
- Trả lơng theo sản phẩm luỹ tiến.
2.1.3. Hình thức trả lơng khoán
2.2. Một số chế độ khác khi tính lơng
2.2.1. Chế độ trả lơng khi ngừng việc
Do những nguyên nhân khách quan nh b o lụt, mã a to, mất điện, máy hỏng,
thiếu nhiên liệu . . . đợc áp dụng thông t số 11/LĐ - TT ngày 14/4/1992 của Bộ
lao động.
2.2.2. Trả lơng khi làm ra sản phẩm hỏng, sản phẩm xấu:

3.2. Bảo hiểm y tế
Thực chất là sự bảo trợ y tế cho ngời tham gia bảo hiểm, giúp họ một phần
nào đó trang trải tiền khám, chữa bệnh, tiền viện phí, tiền thuốc thang . . .
3.3. Kinh phí công đoàn
Tài trợ cho hoạt động công đoàn ở các cấp theo chế độ hiện hành kinh phí
công đoàn đợc tính theo tỉ lệ 2% trên tổng số tiền lơng phải trả cho ngời lao động
và ngời lao động phải chịu.
IV. Tổ chức hạch toán tiền lơng và các khoản trích
thởng
4.1. Sự cần thiết
Tổ chức công tác hạch toán lao động và tiền lơng giúp cho doanh nghiệp
quản lý tốt quỹ lơng, đảm bảo việc trả lơng và trợ cấp BHXH đúng nguyên tắc,
đúng chế độ, kích thích ngời lao động hoàn thành nhiệm vụ đợc giao, đồng thời
tạo cơ sở cho việc phân bố chi phí nhân công với giá thành sản phẩm đợc chính
xác.
4.2. Tổ chức hạch toán tiền lơng trong doanh nghiệp
4.2.1. Hạch toán chi tiết tiền lơng
Hạch toán số lợng lao động.
Hạch toán thời gian lao động.
Hạch toán kết quả lao động.
4.2.2. Hạch toán tổng hợp tiền lơng
Kế toán sử dụng tài khoản(TK) 334 phải trả công nhân viên. Tài khoản
này dùng để phản ánh các khoản thanh toán với công nhân viên của doanh
nghiệp về tiền lơng, tiền công, phụ cấp, BHXH, tiền thởng và các khoản khác
thuộc về thu nhập của họ. Kết cấu tài khoản:
Bên nợ: tiền lơng, tiền công và các khoản khác đ trả cho ngã ời lao động.
Các khoản khác trừ vào tiền lơng, tiền thởng của ngời lao động.
Bên có: các khoản tiền lơng, tiền thởng, BHXH và các khoản khác thực tế phải
trả cho ngời lao động.
D có: phản ánh các khoản tiền lơng, tiền thởng cần phải trả cho ngời lao động.

BHXH phải trả
cho công nhân viên
4.3. Tổ chức hạch toán các khoản trích theo lơng
4.3.1. Hạch toán chi tiết
Các khoản trích theo lơng nh BHYT, BHXH, KPCĐ (trích 19% vào chi phí
và trừ 6% vào lơng).
- BHYT trích 2% vào chi phí và trừ vào lơng 1%.
- BHXH trích 15% vào chi phí và trừ vào lơng 5%.
- KPCĐ trích 2% vào chi phí.
4.3.2. Hạch toán tổng hợp các khoản trích theo lơng
5