TÓM TẮT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH PHÁT TRIỂN VÀ VỊ TRÍ, CHỨC
NĂNG, NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHIỆM VỤ CỦA DÂN
QUÂN TỰ VỆ VIỆT NAM
I. LỊCH SỬ
HÌNH THÀNH
VÀ PHÁT
TRIỂN
Trong những
năm 1930 -
1931, trong
phong trào Xô
viết Nghệ -
Tĩnh đã xuất
hiện các đội Tự
vệ đỏ, đó là
mầm mống của
các lực lượng
vũ trang cách
mạng sau này của nhân dân ta. Ngày 28 tháng 3 năm 1935, Đại hội lần thứ nhất
của Đảng được tổ chức tại Ma Cao (Trung Quốc) đã thông qua “Nghị quyết về Đội
tự vệ”. Nghị quyết xác định bản chất giai cấp, bản chất cách mạng của đội tự vệ,

vệ trật tự trị an ở cơ sở, thực hiện nghĩa vụ của hậu phương đối với tiền tuyến lớn
miền Nam. Ở miền Nam, các đội tự vệ và du kích ở cả nông thôn, đồng bằng, rừng
núi, đô thị đã hỗ trợ đắc lực cho phong trào đồng khởi góp phần làm thất bại âm
mưu của đế quốc Mỹ nhằm thống trị miền Nam bằng các thủ đoạn của chủ nghĩa
thực dân mới. Bằng mọi thứ vũ khí kể cả thô sơ và hiện đại, anh dũng chiến đấu
cùng với quân giải phóng và nhân dân lần lượt đánh thắng chiến lược “chiến tranh
đặc biệt”, “chiến tranh cục bộ”, “Việt Nam hoá chiến tranh” của Mỹ, góp phần giải
phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Đánh giá vai trò, vị trí chiến lược của lực lượng dân quân tự vệ và du kích đối với
công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân ta, tháng 5
năm 1947 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng
của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là một bức tường sắt của Tổ quốc. Vô
luận kẻ địch hung bạo thế nào, hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch
nào cũng phải tan rã”.
Từ sau khi đất nước được thống nhất đến nay, lực lượng Dân quân tự vệ đã cùng
với các lực lượng khác vẫn luôn giữ vững và phát huy vị trí chiến lược của mình
trong sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, quản
lý, điều hành của chính quyền xung kích trong lao động sản xuất, tham gia giữ gìn
anh ninh chính trị, trật tự an toàn ở địa phương, cơ sở, phòng chống và khắc phục
hậu quả thiên tại, tìm kiếm cứu nạn; được cấp ủy, chính quyền và nhân dân tin cậy.
Để ghi nhận những công lao và thành tích Dân quân tự vệ qua các thời kỳ, đã có
hàng trăm tập thể và cá nhân Dân quân tự vệ được Đảng và Nhà nước phong tặng
danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, huân chương, huy chương các
loại; Cục Dân quân tự vệ được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang
nhân dân thời kỳ chống Mỹ và Huân chương Hồ Chí Minh năm 2009.
II. VỊ TRÍ, CHỨC NĂNG, NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VÀ
NHIỆM VỤ CỦA DÂN QUÂN TỰ VỆ VIỆT NAM HIỆN NAY
Với vị trí chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước những năm qua;
trong giai đoạn cách mạng mới, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới,
đồng thời bảo đảm tính pháp lý đối với chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của Dân

phòng thủ, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ Đảng, chính
quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước.
3. Thực hiện nhiệm vụ phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, tìm
kiếm, cứu nạn, bảo vệ và phòng, chống cháy rừng, bảo vệ môi trường và một số
nhiệm vụ phòng thủ dân sự khác theo quy định của pháp luật.
4. Tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng, an ninh, tham gia xây dựng cơ
sở vững mạnh toàn diện; xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, cơ
sở.
5. Học tập chính trị, pháp luật, huấn luyện quân sự và diễn tập.
6. Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.