A-Lời mở đầu
Đổi mới, phát triển kinh tế là chiến lợc lâu dài và vô cùng quan trọng đối với
toàn thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
Xét về hoàn cảnh của nớc ta còn nghèo lực lợng sản xuất kém phát
triển,nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế là rất lớn.Vì vậy năm 1986 Đảng Cộng Sản
Việt Nam đã bắt đầu khởi xớng công cuộc đổi mới đối với toàn dân.Từ năm 1986
trở về trớc kinh tế nớc ta là nền kinh tế sản xuât nhỏ mang tính tự cung tự cấp vận
hành theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp.Mặt khác do những sai lầm trong nhận
thức và mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa làm cho nền kinh tế nớc ta ngày càng tụt
hậu,khủng hoảng trầm trọng kéo dài,đời sống nhân dân thấp.
Đứng trớc hoàn cảnh đó Đảng ta nhân ra rằng chỉ có con đờng đổi mới kinh
tế là hoàn toàn đúng đắn,hợp lý và duy nhất.Từ năm 1986,trên cơ sở quan điểm
toàn diện nhận thức rõ ràng về thực trạng đất nớc cùng với những thành tựu trong
những năm đầu đổi mới đến năm 1991 tại đại hội VII của Đảng ta tiếp tục phân
tích rõ hơn và quyết định kiên quyết xoá bỏ cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan
liêu bao cấp chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hớng
xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nớc.
Sau hơn 10 năm thực hiện đờng lối đổi mới đã phần nào chứng minh đờng
lối lãnh đạo của Đảng và Nhà nớc là hoàn toàn đúng đắn và đem lại những thành
tựu đáng khích lệ.Tuy vậy bên cạnh những thành tựu đó còn tồn tại không ít những
khó khăn,những hạn chế.Mặt khác,do sự tồn tại quá lâu của cơ chế kinh tế cũ đã
phần nào tác động vào t duy nhận thc,vào quan điểm và cách thức điều hành quản
lý kinh tế của chính phủ nên việc chuyển từ nền kinh tế nhỏ sang nền kinh tế hàng
hoá nhiều thành phần phải có sự xem xét một cách toàn diện,cụ thể những điều
kiên của nớc ta.Vì vậy,chúng ta phải nghiên cứu bổ sung và hoàn thiện những
quan điểm,nêu lên những biện pháp để nền kinh tế nớc ta phát triển theo định h-
ớng xã hội chủ nghĩa và ngày càng giữ vững định hớng đó.Không ngoài mục đích
ấy em đã chọn đề tài "Luận chứng cơ sở triết học của quan điểm phát triển nền
kinh tế nhiều thành phần hiện nay ở Việt Nam".
Bài tiểu luận của em đợc trình bày theo bố cục sau:
1

biến.Những thành phần kinh tế tiêu biểu cho lực lợng quyết định định hớng xã hội
chủ nghĩa còn non kém.Chúng cha phát huy đợc u việt so với nền sản xuất nhỏ.Sự
non kém đó cùng với năng lực quản lý điều hành yếu kém là nguy cơ dẫn đến
chệch hớng xã hội chủ nghĩa.
Kinh tế,xã hội cần nhận thức tính chất nhiều thành phần của nền kinh tế là
một tất yếu khách quan
3-Việc phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hớng xã
hội chủ nghĩa ở Việt Nam
Vào tháng 6-1996 tại đại hội Đảng lần thứ VIII đã nêu rõ: Xã hội chủ nghĩa
ở Việt Nam là một xã hội do nhân dân lao động làm chủ,có nền kinh tế phát triển
3
cao dựa trên lực lợng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về t liệu sản xuất,con
ngời đơc giải phóng khỏi ách áp bức bóc lột,đợc làm chủ bản thân mình,đợc hởng
thành quả lao động theo năng lực của mình.Là xã hội mà ngời dân có cuộc sống
ấm no hạnh phúc,tự do trong khuôn khổ pháp luật,có điều kiện để phát triển toàn
diện cá nhân,các dân tộc trong nớc đoàn kết,bình đẳng bác ái và giúp đỡ lẫn nhau
để cùng tiến bộ.có quan hệ hũ nghị hợp tác với nhân dân của các quốc gia trên thế
giới.
Theo Các-Mác Xã hội chủ nghĩa hầu hết ra đời từ các nớc t bản văn minh có
nền kinh tế phát triển cao.Song do hoàn cảnh cua lich sử nơc ta đã chịu ách thống
trị của phong kiến và thực dân.Vì vậy Đảng ta phải lãnh đạo quần chúng nhân dân
giải phóng dân tộc rồi mới có thể đa nớc ta đi theo con đờng xã hội chủ nghĩa
Báo cáo chính trị Đại hội IX chỉ rõcon đờng đi lên của nớc ta là sự phát
triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa,tức là bỏ qua việc
xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thợng tầng của chủ nghĩa
t bản,nhng tiếp thu,kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt đợc dới chế độ t
bản chủ nghĩa,đặc biệt về khoa học và công nghệ để phát triển nhanh lực lợng sản
xuất,xây dựng nền kinh tế hiện đại
Đi theo định hớng xã hội chủ nghĩa là đi đến mục tiêu không còn áp bức,bóc
lột,đi tới chế độ công hữu các t liệu sản xuất,thực hiện đợc công bằng xã hội và xã

nguyên tắc mà Lenin đã vạch ra la tự nguyện dân chủ cùng có lợi đồng thời tuân
theo các qui luật khách quan.Do đó trong thời kỳ còn tồn tại thành phần kinh tế cá
thể.
Hơn nữa các thành phần kinh tế cũ còn có khả năng phát triển,còn có vai trò
đối với sản xuất và đời sống bởi vậy không thể bỗng chốc xoá ngay đợc.Trong xu
thế quốc tế hoá đời sống kinh tế cần phải thu hút các nguồn lực từ bên ngoài .Nhà
nớc xã hội chủ nghĩa có thể liên doanh hợp tác với t nhân trong nớc và nớc ngoài
làm hình thành kinh tế t bản Nhà nớc.
Do đặc điểm về lịch sử,điều kiện chủ quan,khách quan nên tất yếu có sự
phát triển không đồng đều về lực lợng sản xuất giũa các ngành,các doanh
nghiệp ở các quốc gia hoàn toàn khác nhau.Chính sự phát triển không đồng đều
5
đó quyết định quan hệ sản xuất.Đó là cơ sở hình thành các hình thức kinh tế khác
nhau.
Mặt khác,nền kinh tế ở Việt Nam còn có một số đặc điểm nh:phân công lao
động xã hội với t cách là cơ sở kinh tế của sản xuất hàng hoá,chẳng những không
mất đi mà trái lại ngày càng phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu.Đồng thời ở nớc
ta có rất nhiều ngành nghề cổ truyền có tiềm năng lớn trớc đay bị cơ chế cũ làm
mai một nay đợc khôi phục và phát triển.Sự chuyên môn hoá và hợp tác hoá lao
động đã vợt khỏi phạm vi quốc gia,trở thành phân công lao động trên phạm vi thế
giới.Nền kinh tế nớc ta dang tồn tại nhiều thành phần kinh tế nhng trình độ xã hội
hoá giữa các ngành,các đơn vị sản xuất kinh doanh trong cùng một thành phần
kinh tế vẫn cha đều nhau.Do vậy việc hạch toán kinh doanh trong cùng một thành
phần kinh tế,phân phối và trao đổi sản phẩm tất yếu phải thông qua hình thái hàng
hoá-tiền tệ để thực hiện các mối quan hệ kinh tế,đảm bảo lợi ích giữa các tổ chức
trong các thành phần với ngời lao động và giữa các tổ chức kinh tế thuộc các thành
phần với nhau.Nh vậy nếu xuất phát từ ý muốn chủ quan hay cản trở quá trình tiền
tệ hoá các mối quan hệ kinh tế trong giai đoạn lịch sử hiên nay bằng những hình
thức khác nhau sẽ kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế đất nớc.
Bởi tất cả những điều trên ta thấy rất rõ rằng:sự tồn tại và phát triển của nền

hỗ trợ các thành phần kinh tế khác phát triển có hiệu quả,thúc đẩy sự tăng trởng
nhanh và lâu bền của toàn bộ nền kinh tế.Mặt khác còn cung cấp những hàng
hoá,dịch vụ cần thiết trong một số lĩnh vực nh:giao thông,thông tin liên lạc,quốc
phòng,an ninh Đồng thời kinh tế Nhà n ớc đảm bảo vai trò can thiệp và điều tiết
vĩ mô của nhà nớc,khắc phục những khuyết tật của cơ chế thị trờng,thực hiện một
số chính sách xã hội.
Sỡ dĩ kinh tế nhà nơc giữ vai trò chủ đạo so với các thành phần kinh tế khác
là vì:kinh tế nhà nớc là thành phần dựa trên trình độ xã hội hoá cao nhất,nó không
chỉ có u thế về học vấn,trình độ,kỹ thuật và còn có vai trò quyết định sự tồn
tại,phát triển nền kinh tế của toàn đất nớc.
Trong mấy năm qua khu vực kinh tế nhà nớc đã có những chuyển biến tích
cực biểu hiện ở:Tỷ trọng tổng sản phẩm trong nớc tăng từ 36% năm 1991 lên đến
7
43,6% năm 1994.Hiệu quả sản xuất kinh doanh tăng lên,số doanh nghiệp thua lỗ
giảm bớt.
Tuy nhiên,nó cũng cha phát huy đầy đủ tính u việt và sự chủ đạo đối với nền
kinh tế quốc dân,những tiến bộ đạt đợc cha đáp ứng yêu cầu,chua tơng xứng với
năng lực sẵn có.Doanh nghiệp nhà nuớc chiem 85% tài sản cố định trong công
nghiệp,100% các mỏ khoáng sản lớn,hơn 90% lao dộng đợc đào tạo nhng hiệu quả
kinh doanh còn thấp,một bộ phận đáng kể còn thua lỗ hoặc không có lãi.Do đó
vấn đề cấp thiết đặt ra cho khu vực kinh tế nhà nớc là tạo ra động lực,lợi ích trực
tiếp cho ngời lao động để họ thực hiện quyền làm chủ,kiểm tra,kiểm soát quá trình
sản xuất kinh doanh.Việc đổi mới kinh tế nhà nớc phải hết sức coi trong đầu t và
thờng xuyên tổng kết để rút ra bài học kinh nghiệm nhằm thực hiện tốt vai trò chủ
đạo mà mục tiêu định hớng xã hội chủ nghĩa của thành phần kinh tế này.
b-kinh tế tập thể
Là thành phần kinh tế dựa trên cơ sở liên kết tự nguyện của những ngời lao
động nhằm kết hợp sức mạnh của từng thành viên với sức mạnh tập thể để giải
quyết có hiệu quả hơn những vấn đề của sản xuất kinh doanh và đời sống.Hợp tác
xã giữ vai trò nòng cốt của thành phần kinh tế này.