BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM
TRẦN THỊ TUYẾT MAI

CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 62.14.05.01 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Có thể tìm luận án tại:
- Thư viện Quốc gia
- Thư viện Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
1MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 đã nêu bảy nhóm giải pháp chung về
giáo dục. Trong bảy giải pháp này, phát triển đội ngũ nhà giáo là giải pháp trọng tâm, đổi
mới quản lý giáo dục được coi là khâu đột phá. Trong bối cảnh hiện nay, đổi mới quản lý
giáo dục cần được thực hiện ở tất cả các cấp quản lý giáo dục, ở tất cả các khâu của quá
trình quản lý từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức thực hiện và kiểm tra đánh giá, trong đó
đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng và
nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, chất lượng giáo dục THPT là điều kiện trực tiếp,
có ý nghĩa quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu thị trường sức
lao động. Muốn nâng cao chất lượng giáo dục THPT, trước hết cần nâng cao chất lượng
giảng dạy, giáo dục của đội ngũ giáo viên THPT thông qua đào tạo, bồi dưỡng và kiểm
tra đánh giá HĐSP của giáo viên.
Thực tiễn giáo dục những năm gần đây cho thấy, chất lượng giáo dục ở các trường
THPT tuy có chuyển biến bước đầu song vẫn còn thấp, chưa đáp ứng với yêu cầu của xã
hội. Một trong các nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do trình độ quản lý giáo dục ở
cơ sở chưa theo kịp với thực tiễn, nhất là kiểm tra đánh giá HĐSP của giáo viên trong

thông các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long” làm đề tài nghiên cứu cho luận án của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thực hiện đổi mới đánh giá HĐSP
trong trường THPT các tỉnh ĐBSCL. Từ đó, đề xuất các giải pháp đổi mới công tác tổ
chức đánh giá HĐSP, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và đổi mới công
tác quản lý giáo dục ở cơ sở.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Quá trình quản lý HĐSP trong trường THPT.
- Đối tượng nghiên cứu: Công tác đánh giá HĐSP trong trường THPT ở các tỉnh
ĐBSCL.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu áp dụng được qui trình đánh giá trên cơ sở tăng cường tự đánh giá, với các tiêu
chí đánh giá hợp lý, khả thi cũng như xây dựng được văn hóa đánh giá tích cực trong nhà
trường thì sẽ phát huy được vai trò, tác dụng của hoạt động đánh giá, nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên, góp phần đổi mới công tác quản lý giáo dục ở cơ sở.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc đổi mới đánh giá HĐSP;
- Phân tích thực trạng công tác đánh giá HĐSP trong trường THPT ở các tỉnh
ĐBSCL;
- Đề xuất các giải pháp đổi mới đánh giá HĐSP trong nhà trường.
- Thực nghiệm một vài giải pháp đổi mới đánh giá HĐSP ở một số trường THPT
các tỉnh ĐBSCL để kiểm nghiệm tính hợp lý và khả thi cũng như tác dụng, hiệu quả của
các giải pháp.
5.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu về đánh giá HĐSP của giáo viên được
tiến hành dưới sự điều hành, lãnh đạo của hiệu trưởng nhà trường. Tuy nhiên, nhà trường

2
Chính phủ (2006), Quyết định số 20/2006/QĐ-TTg ngày 20 tháng 1 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển giáo

chất lượng giáo dục, chất lượng quản lý nhà trường;
- Công tác đánh giá HĐSP trong trường THPT các tỉnh ĐBSCL còn mang tính hình
thức, chưa tập trung vào chất lượng chuyên môn và nặng về xếp loại giáo viên. Vì vậy,
chưa tạo ra động lực cho sự phát triển về chuyên môn nghiệp vụ sư phạm, chưa thúc đẩy
mạnh mẽ việc bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của đội ngũ giáo viên;
- Cần đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên theo hướng tập trung vào chất lượng.
Cụ thể là:
+ Trong đánh giá không tập trung vào việc xếp loại giáo viên mà tập trung vào mục
tiêu phát triển, nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục của giáo viên, nâng cao chất
lượng đào tạo trong nhà trường;

4+ Thực hiện nghiêm túc qui trình đánh giá theo hướng coi trọng tự đánh giá của
giáo viên, theo các tiêu chí đánh giá hợp lý, khả thi và góp ý điều chỉnh liên tục;
+ Xây dựng văn hóa đánh giá tích cực, thân thiện, thúc đẩy quá trình tự bồi dưỡng
và bồi dưỡng của mỗi giáo viên về chuyên môn nghiệp vụ sư phạm một cách tự giác,
thường xuyên và hiệu quả.
9. Những điểm mới của luận án
- Đã vận dụng tổng hợp một số tiếp cận hiện đại trong quản lý: Quản lý chất lượng
tổng thể, Quản lý lấy nhà trường làm cơ sở, Văn hóa tổ chức để xác định một số quan
niệm mới trong đánh giá hoạt động sư phạm của giáo viên ở nước ta;
- Đề xuất các giải pháp đổi mới đánh giá HĐSP trong trường THPT các tỉnh
ĐBSCL, nhất là xây dựng hệ thống các tiêu chí đánh giá HĐSP của giáo viên;
- Chứng minh tính hợp lý, khả thi và tác dụng của qui trình và tiêu chí đánh giá
HĐSP của giáo viên mà đề tài đề xuất đối với việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo

Nguyễn Kiên Trường và nhóm dịch giả
- Các văn bản pháp lý về thanh tra, có thể sử dụng làm cơ sở cho đánh giá HĐSP
của giáo viên.
- Bộ công cụ đánh giá nhà trường, trong đó có nội dung về đánh giá giáo viên.
Chẳng hạn như bộ công cụ SEP của Peter Van Petegem, mô hình trường học ưu việt
(school excellence model) của Singapore.
- Chuẩn nghề nghiệp giáo viên: nhiều nước trên thế giới đã quan tâm xây dựng
chuẩn nghề nghiệp giáo viên từng bậc học. Ở nước ta, đã có chuẩn nghề nghiệp giáo viên
tiểu học. Hiện nay đang hoàn thiện chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
- Đánh giá năng lực chuyên môn của giáo viên từ bên ngoài nhà trường do lực
lượng thanh tra giáo dục thực hiện. Có thể kể đến luận án tiến sĩ Giáo dục học của Phạm
Thị Minh Hạnh, Dự án “Đào tạo cán bộ thanh tra và quản lý giáo dục Việt Nam
(FICEV)”…
- Nghiên cứu về đánh giá chất lượng giáo dục, trong đó đề cập tới một thành tố
quan trọng là người dạy. Các hội thảo như “Đánh giá chất lượng giáo dục và những điều
kiện nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo” (2004), “Đánh giá chất lượng giáo dục: Lý
luận và thực tiễn” (2005), cuốn “Chất lượng giáo dục – những vấn đề lý luận và thực
tiễn” do Nguyễn Hữu Châu chủ biên v.v…
Điểm qua tình hình nghiên cứu về kiểm tra đánh giá trong quản lý cho thấy, có
nhiều công trình đề cập đến các vấn đề cơ bản về kiểm tra đánh giá trong quản lý nói
chung, cũng như các khía cạnh khác nhau của đánh giá HĐSP của giáo viên. Điều đó
cho thấy tầm quan trọng và tính chất phức tạp của việc nghiên cứu về đánh giá trong
quản lý. Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống
về đánh giá HĐSP của giáo viên được tiến hành trong trường THPT dưới sự điều hành
của hiệu trưởng, nhất là trên địa bàn các tỉnh ĐBSCL – nơi mà đội ngũ giáo viên trong
vùng “còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng và chưa đồng bộ về cơ cấu”. Điều đó đòi
hỏi cần có nghiên cứu cụ thể thực trạng công tác đánh giá HĐSP của giáo viên trong các
trường THPT vùng ĐBSCL, từ đó đề ra các giải pháp đổi mới đánh giá HĐSP của giáo
có cho hợp lý hơn; phát triển thêm cái hiện hành đang thực hiện tốt. Đổi mới còn là sự
thực hiện ý tưởng mới nhằm đạt được kết quả cao hơn. Đổi mới đánh giá HĐSP của
giáo viên là quá trình sửa đổi, phát triển thêm những công việc hiện hành hoặc thực hiện
những ý tưởng mới trong công tác đánh giá HĐSP nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ
nhà giáo, nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục, góp phần phát triển hệ thống giáo dục
quốc dân.

7Trong bối cảnh đổi mới quản lý giáo dục ở nước ta hiện nay, đổi mới đánh giá
HĐSP của giáo viên THPT có thể được thực hiện theo các hình thức: đổi mới từng bước,
đổi mới củng cố và đổi mới bổ sung. Đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên được thể
hiện trên một số khía cạnh như: đổi mới quan điểm, nhận thức về đánh giá; đổi mới qui
trình đánh giá; đổi mới tiêu chí đánh giá; đổi mới phương pháp và hình thức đánh giá;
đổi mới văn hóa đánh giá…
1.3 Quản lý trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay
1.3.1 Trường THPT trong sự nghiệp phát triển giáo dục và đổi mới giáo dục
Trường THPT có những đặc điểm chủ yếu sau: Tham gia trực tiếp vào việc đặt cơ
sở cho đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước;
Giáo viên trung học phổ thông là người có trình độ cao; Hoạt động giáo dục trong nhà
trường được thực hiện theo nguyên tắc chuyên môn hóa; Học sinh trung học phổ thông ở
lứa tuổi thanh xuân.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, trường THPT với HĐSP của giáo viên
cần được đổi mới và phát triển nhằm nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục. Dưới góc
độ quản lý giáo dục ở cơ sở, người hiệu trưởng trường THPT phải hiểu rõ nội dung quản
lý nhà trường và thực hiện đổi mới quản lý nhà trường trong tất cả các khâu của quá

làm việc cho họ. Có thể nói, đánh giá HĐSP của giáo viên là một trong những yếu tố tạo
nên chất lượng giáo dục – đào tạo trong nhà trường.
1.4.2 Nguyên tắc đánh giá HĐSP của giáo viên
Đánh giá HĐSP của giáo viên cần quán triệt các nguyên tắc cơ bản sau: đảm bảo
tính toàn diện; tính lịch sử, cụ thể; tính phát triển và dự báo; tính dân chủ và thống nhất;
tính khách quan, tin cậy; tính hiệu quả; tính phù hợp với đặc điểm đối tượng.
1.4.3 Nội dung đánh giá HĐSP của giáo viên
Nội dung đánh giá HĐSP của giáo viên tập trung vào đánh giá việc thực hiện các
công việc mang tính nghề nghiệp sư phạm của giáo viên như: việc thực hiện qui chế
chuyên môn của giáo viên, giờ dạy trên lớp, kết quả giảng dạy và các nhiệm vụ giáo dục
khác mà giáo viên được phân công.
1.4.4 Phương pháp đánh giá HĐSP của giáo viên
Có thể kể một số phương pháp đánh giá như: phương pháp thang điểm, phương
pháp tự luận, phương pháp ghi chép các vụ việc quan trọng, phương pháp thang điểm
đánh giá căn cứ vào hành vi, phương pháp xếp hạng luân phiên, phương pháp so sánh
cặp. Căn cứ vào nguồn thông tin và nội dung đánh giá, việc đánh giá giáo viên còn có
thể sử dụng các phương pháp sau: Phương pháp thống kê, phương pháp điều tra thu thập
ý kiến người học và những người liên quan, phương pháp đánh giá dựa vào chuẩn nghề
nghiệp của giáo viên.

91.4.5 Hình thức đánh giá HĐSP của giáo viên
Có các hình thức đánh giá như: đột xuất và định kỳ; toàn diện và chuyên đề. Người
ta còn phân chia các hình thức đánh giá dựa trên thời điểm thực hiện việc đánh giá, theo
chủ thể thực hiện đánh giá…

10

- Hai là: Bên cạnh việc tìm hiểu thực trạng, phải xác định được điều kiện, nguyên
nhân của những thành công và hạn chế trong HĐSP của giáo viên được đánh giá. Từ đó,
cùng giáo viên đề ra biện pháp cụ thể nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục.
Xu hướng chung trong đánh giá HĐSP là không tập trung nhiều vào việc xếp loại
giáo viên mà tập trung vào các biện pháp phát triển, nâng cao hiệu quả làm việc của
từng giáo viên và tập thể sư phạm nhà trường.
1.5.4 Đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên THPT
Đổi mới đánh giá HĐSP là một quá trình, trước hết cần xây dựng, hoàn thiện tiêu chí
đánh giá và đổi mới qui trình đánh giá.
* Việc xây dựng và hoàn thiện tiêu chí đánh giá HĐSP phải dựa trên các yêu cầu
sau: phù hợp với luật và các văn bản qui phạm pháp luật; có tính tiên tiến; có tính định
hướng; có tính khả thi; có tính đại chúng; kích thích được tinh thần hợp tác.
Xuất phát từ nội dung đánh giá HĐSP của giáo viên và các yêu cầu đối với việc xây
dựng và hoàn thiện tiêu chí đánh giá HĐSP cũng như phân tích thực trạng quá trình tổ
chức đánh giá HĐSP trong trường THPT các tỉnh ĐBSCL, chúng tôi đã đề xuất các tiêu
chí đánh giá HĐSP của giáo viên.
* Đổi mới qui trình đánh giá cần chú trọng tới mục tiêu phát triển chuyên môn của
giáo viên và tập thể sư phạm nhà trường. Đặc biệt, coi trọng tự đánh giá, xây dựng môi
trường đánh giá thân thiện, hiệu quả và thường xuyên cải tiến.
Chương 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG SƯ PHẠM
CỦA GIÁO VIÊN TRƯỜNG THPT CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
2.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục các tỉnh
ĐBSCL và định hướng phát triển giáo dục đến năm 2010 và những năm tiếp theo
2.1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL
ĐBSCL gồm 12 tỉnh và 1 thành phố trực thuộc trung ương. ĐBSCL là khu vực có
vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nhưng còn có
khó khăn về nhiều mặt. Hiện nay ĐBSCL đang trong quá trình chuyển dịch kinh tế đa

và những năm tiếp theo
Mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo và dạy nghề vùng ĐBSCL đến năm 2010 và
những năm tiếp theo đã được xác định trong quyết định số 20/2006/QĐ-TTg ngày 20
tháng 1 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ. Quyết định còn nêu lên một số cơ chế,
chính sách nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển giáo dục - đào tạo vùng ĐBSCL.
2.2 Phân tích thực trạng công tác đánh giá HĐSP của giáo viên THPT các tỉnh
ĐBSCL
2.2.1 Vài nét về đối tượng khảo sát
Để tìm hiểu thực trạng công tác đánh giá HĐSP của giáo viên THPT các tỉnh
ĐBSCL, chúng tôi đã trao đổi và hỏi ý kiến 1062 cán bộ quản lý và giáo viên ở 8 tỉnh,
thành phố vùng ĐBSCL. Đối tượng trao đổi, hỏi ý kiến là khá đa dạng, bao gồm cả cán
bộ quản lý cấp trường, tổ chuyên môn và giáo viên với các độ tuổi khác nhau, có thời

12

gian tham gia quản lý và tham gia giảng dạy nhất định nên các ý kiến của họ đã phản ánh
được thực trạng về nhận thức, quá trình tổ chức đánh giá và việc xử lý kết quả đánh giá
cũng như tác dụng của công tác đánh giá HĐSP của giáo viên trong nhà trường. Chúng
tôi tập trung hỏi ý kiến cán bộ giáo viên của 20 trường THPT. Các trường được khảo sát
khá đa dạng, bao gồm cả trường chuẩn quốc gia, trường có cơ sở vật chất khá tốt và
trường có cơ sở vật chất còn hạn chế, trường đóng trên địa bàn thành phố, thị xã, trường
ở vùng ven, vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, trường chuyên, trường dân tộc nội trú.
Do đó, việc nghiên cứu thực trạng về đánh giá HĐSP của giáo viên ở các trường vùng
ĐBSCL được phản ánh khá toàn diện và khách quan.
Ngoài ra, để tìm hiểu thực trạng công tác đánh giá HĐSP của giáo viên ở các
trường THPT các tỉnh ĐBSCL chúng tôi còn trao đổi trực tiếp với các hiệu trưởng, phó
hiệu trưởng và giáo viên của các trường thuộc ĐBSCL trong thời gian họ tham gia các

HĐSP của giáo viên; người đánh giá chưa được đào tạo, bồi dưỡng về công tác đánh giá;
người đánh giá chưa nhận thức đúng về mục đích đánh giá; bị động về thời gian, xu
hướng đánh giá quá cao, quá dễ dãi, xu hướng đánh giá quá thấp, quá khắt khe, xu hướng
bình quân trong đánh giá, hiệu trưởng chưa thực sự có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm
về quản lý đội ngũ giáo viên…
Để nâng cao hiệu quả công tác đánh giá HĐSP của giáo viên trường THPT các tỉnh
ĐBSCL phải chú ý khắc phục những khó khăn đã nêu ở trên, đặc biệt là cần nâng cao
nhận thức về mục đích đánh giá cho cán bộ giáo viên, xây dựng và hoàn thiện tiêu chí
đánh giá, tăng cường năng lực và đào tạo, bồi dưỡng về công tác đánh giá cho lực lượng
đánh giá.
* Thực trạng quá trình đánh giá HĐSP của giáo viên trường THPT các tỉnh ĐBSCL
Thực tế cho thấy, quá trình đánh giá HĐSP được thực hiện từ việc xây dựng kế
hoạch đến tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành và sơ kết, tổng kết hoạt động đánh giá.
Qua xem xét các hồ sơ, tài liệu về công tác đánh giá HĐSP và phân tích các số liệu
thống kê, chúng tôi có một số nhận xét về quá trình và tác dụng của đánh giá HĐSP của
giáo viên THPT ở các tỉnh ĐBSCL như sau:
Ưu điểm: - Nhìn chung các trường đã có kế hoạch đánh giá HĐSP. Kế hoạch
thường được lồng ghép với kế hoạch hoạt động chung của nhà trường và được thực hiện
tập trung vào các tháng 10, 11, 3 và 4. Đây là thời gian mà các hoạt động dạy học, giáo
dục diễn ra sôi nổi tạo điều kiện cho giáo viên thể hiện rõ rệt kết quả HĐSP của mình.
- Lực lượng đánh giá là cán bộ quản lý nên có tinh thần trách nhiệm cao, qui trình
đánh giá được thực hiện thống nhất từ trên xuống dưới nên hiệu trưởng dễ dàng kiểm
soát công tác đánh giá.
- Trên thực tế, đánh giá HĐSP trong trường THPT các tỉnh ĐBSCL đã có tác dụng
nhất định trong việc giúp đỡ, bồi dưỡng giáo viên, điều chỉnh những sai sót, lệch lạc
trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của giáo viên. Từ đó, chất lượng dạy học, giáo dục
được nâng lên một bước.

3.1 Ý nghĩa của đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên THPT các tỉnh ĐBSCL
- Thúc đẩy quá trình đào tạo, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của mỗi giáo viên được thực
hiện một cách tự giác, tích cực và bền bỉ thường xuyên.
- Khuyến khích tinh thần hợp tác cùng phát triển, tạo môi trường đánh giá tích cực,
dân chủ, công khai, đảm bảo tính tin cậy, hiệu quả của hoạt động đánh giá và xây dựng

15

văn hoá chất lượng trong nhà trường.
Tăng cường quan hệ tốt đẹp giữa cấp trên - cấp dưới đồng thời tạo ra động lực
mạnh mẽ, khuyến khích, động viên giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Có thể nói, đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên THPT các tỉnh ĐBSCL có ý
nghĩa quyết định trong việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, tăng
cường đổi mới công tác quản lý ở cơ sở.
3.2 Nội dung các giải pháp đổi mới đánh giá HĐSP
3.2.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý nhà trường và giáo viên về đánh giá
HĐSP
* Mục tiêu: Đảm bảo cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức đầy đủ, chính xác
những vấn đề cơ bản về đánh giá HĐSP trong nhà trường, từ đó có thái độ và hành vi
đúng đắn, tích cực đối với công tác đánh giá, coi đánh giá là để tự khẳng định và được
khẳng định, là một thành tố quan trọng trong việc xây dựng môi trường văn hóa chất
lượng.
* Nội dung: Làm cho cán bộ giáo viên nhận thức được vai trò, sự cần thiết và mục
đích của đánh giá HĐSP trong nhà trường; làm cho họ nắm được tinh thần của quản lý
chất lượng, thực hiện phương châm “làm tốt ngay từ đầu”. Coi trọng tự đánh giá, tránh
tư tưởng áp đặt, nể nang trong quá trình đánh giá. Xây dựng bầu không khí thân thiện,
hợp tác, chia sẻ, kịp thời công nhận và khuyến khích những thành công của mỗi người.

thức cho đội ngũ cán bộ quản lý các cấp, trước hết là cơ quan quản lý giáo dục cấp trên
để có sự chuyển biến về hành động trong việc giảm bớt chỉ đạo một chiều đối với các
nhà trường về quản lý nhân sự; đào tạo, bồi dưỡng hiệu trưởng có năng lực và phẩm chất
thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong xây dựng và phát triển đội ngũ giáo
viên của đơn vị; nâng cao tinh thần trách nhiệm, sự hiểu biết và năng lực thực hiện
nhiệm vụ một cách tự giác, chủ động, sáng tạo cho đội ngũ cán bộ giáo viên.
* Tổ chức thực hiện: Tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý đội
ngũ giáo viên của hiệu trưởng nhà trường cần được thực hiện từ các cơ quan quản lý nhà
nước về giáo dục đến các trường THPT. Các công việc cụ thể là:
- Đối với cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục: Ban hành các văn bản giao quyền
tự chủ về nhân sự, hướng dẫn cụ thể để nhà trường được tự chủ trong việc tuyển dụng,
hợp đồng, bố trí, sử dụng, đề bạt, đào tạo bồi dưỡng, sa thải, tăng lương, đãi ngộ cán bộ
giáo viên thuộc quyền quản lý của mình; ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể các
nhà trường tổ chức và vận hành Hội đồng trường nhằm thực hiện chiến lược phân quyền,
thiết lập cơ chế dân chủ đại diện; Bộ giáo dục và đào tạo ban hành bộ chuẩn về giáo dục
phổ thông như: chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT, chuẩn hiệu trưởng THPT, chuẩn
nhà trường THPT. Đây là căn cứ để đào tạo bồi dưỡng và đánh giá đội ngũ giáo viên phù
hợp với từng giai đoạn phát triển giáo dục của đất nước, của vùng miền; Tổ chức đào

17

tạo, bồi dưỡng hiệu trưởng trường THPT có năng lực thực hiện quyền tự chủ, tự chịu
trách nhiệm; Xây dựng chế độ chính sách đối với lao động của hiệu trưởng.
- Đối với các trường THPT: Hiệu trưởng và các cán bộ quản lý khác của trường cần
tu dưỡng rèn luyện phẩm chất, năng lực để có thể thực hiện được quyền tự chủ, tự chịu
trách nhiệm; Cần phát huy vai trò của Hội đồng trường để thực hiện quyền tự chủ của
nhà trường, đảm bảo sự tham gia của nhiều người vào quá trình ra quyết định về nguồn


uốn nắn các thiếu sót đồng thời động viên, khuyến khích những việc làm tốt nhằm nâng
cao hiệu quả đánh giá HĐSP.
3.2.4. Xây dựng và hoàn thiện các tiêu chí đánh giá HĐSP của giáo viên
* Mục tiêu: Đảm bảo có hệ thống các tiêu chí đánh giá HĐSP của giáo viên hợp lý
và khả thi, làm cơ sở cho việc thực hiện đổi mới tổ chức công tác đánh giá nhằm nâng
cao chất lượng đội ngũ nhà giáo trong các trường THPT vùng ĐBSCL.
* Nội dung: Xây dựng và hoàn thiện tiêu chí đánh giá HĐSP bao gồm 2 công việc:
- Một là, xây dựng mới tiêu chí đánh giá đối với các nội dung của HĐSP chưa có
tiêu chí đánh giá. Các nội dung đánh giá HĐSP chưa có tiêu chí đánh giá là: thực hiện
qui chế chuyên môn, công tác chủ nhiệm lớp, kết quả giảng dạy. Do đó các tiêu chí này
cần được xây dựng mới.
- Hai là, điều chỉnh cho phù hợp hơn tiêu chí đánh giá đã có. Hiện nay, các trường
THPT thực hiện đánh giá giờ dạy của giáo viên theo công văn 10227/THPT ngày
11/9/2001 Hướng dẫn đánh giá và xếp loại giờ dạy ở bậc trung học. Tuy nhiên, công văn
này có nhiều điểm không còn phù hợp. Vì vậy cần có sự điều chỉnh cho phù hợp hơn.
* Tổ chức thực hiện
Chúng tôi đã xây dựng và hoàn thiện tiêu chí đánh giá HĐSP của giáo viên. Các
tiêu chí đánh giá mà chúng tôi xây dựng bao gồm:
* Tiêu chí đánh giá việc thực hiện qui chế chuyên môn của giáo viên: Tiêu chí này
đề cập đến các qui định về chuyên môn mà giáo viên phải thực hiện như: thực hiện
chương trình giảng dạy; chuẩn bị giờ dạy; kiểm tra, chấm bài, quan tâm giúp đỡ các đối
tượng học sinh; tham gia sinh hoạt chuyên môn; thí nghiệm, thực hành, sử dụng đồ
dùng, thiết bị dạy học; hồ sơ sổ sách chuyên môn; tự bồi dưỡng và tham gia bồi dưỡng
chuyên môn, nghiệp vụ; tuân thủ qui định dạy thêm.
* Tiêu chí đánh giá giờ dạy của giáo viên: Đánh giá giờ dạy trên lớp của giáo viên
được coi là một nội dung trọng tâm của công tác đánh giá HĐSP của giáo viên. Trên cơ
sở phân tích về bối cảnh hiện nay và các yêu cầu đặt ra đối với giờ dạy trên lớp của
người giáo viên THPT cũng như những thuận lợi và khó khăn trong việc sử dụng công
văn 10227/THPT, chúng tôi đã điều chỉnh và xây dựng tiêu chí đánh giá giờ dạy trên lớp

* Nội dung
- Thực hiện qui trình: tự đánh giá – đánh giá – đánh giá lại đánh giá, thay cho việc
đánh giá theo lối áp đặt của cấp trên đối với cấp dưới như hiện nay;
- Coi trọng tự đánh giá của giáo viên;
- Đa dạng hóa nguồn thông tin phản hồi về HĐSP của giáo viên được đánh giá. Từ
đó, có sự đánh giá chính xác, toàn diện;
- Thực hiện phản hồi tích cực sau khi thu thập và xử lý thông tin về HĐSP nghĩa là,
chú ý tư vấn, giúp đỡ, tập trung vào tiềm năng của giáo viên hơn là những những thiếu
sót của họ;
- Xây dựng môi trường tích cực, dân chủ trong đánh giá. Khuyến khích tinh thần
hợp tác cùng phát triển của các giáo viên trong nhà trường.

20

* Tổ chức thực hiện
Qui trình này yêu cầu thực hiện nghiêm túc các bước từ xây dựng kế hoạch đến tổ
chức và tổng kết, điều chỉnh công tác đánh giá. Trong đó, coi trọng tự đánh giá của giáo
viên và phối hợp các phương pháp thu thập thông tin, hình thức đánh giá.
Như vậy, đề tài đã đề xuất 5 giải pháp đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên. Các
giải pháp này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau nên cần được phối hợp và thực hiện đồng
bộ. Trong đó, giải pháp 1 là giải pháp về mặt nhận thức, giải pháp 2 và 3 là các giải pháp
về điều kiện cho việc thực hiện đổi mới đánh giá, giải pháp 4 và 5 là các giải pháp để thực
thi đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên THPT.
3.3 Thực nghiệm đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên THPT các tỉnh ĐBSCL
Trong khuôn khổ đề tài, chúng tôi đã xem xét tính cấp thiết, tính khả thi và tính hợp
lý cũng như tác dụng, hiệu quả của các giải pháp đổi mới đánh giá HĐSP của giáo viên
thông qua các cách thức sau:

vùng sâu).
- Giai đoạn 2: Thực nghiệm kiểm tra ở 7 trường THPT của 6 tỉnh ĐBSCL. Cụ thể là
các trường: THPT Vĩnh Lộc - An Giang, THPT Mỹ Hội Đông - An Giang, THPT Mỹ
Phước Tây - Tiền Giang, THPT Dân tộc Nội trú Huỳnh Cương - Sóc Trăng, THPT An
Ninh - Long An, THPT Chuyên Trà Vinh - Trà Vinh và THPT Chợ Lách A - Bến Tre.
Trong 7 trường THPT nói trên có 1 trường chuyên, 1 trường dân tộc nội trú, 1 trường
đóng trên địa bàn thị trấn, 3 trường nông thôn và 1 trường vùng sâu.
Qua 2 giai đoạn thực nghiệm, các trường đã tổ chức đánh giá theo qui trình và tiêu
chí đánh giá mà đề tài đề xuất đối với 1473 lượt giáo viên (951 lượt giáo viên ở giai đoạn
1 và 522 lượt giáo viên ở giai đoạn 2). Từ việc trao đổi với hiệu trưởng, tổng hợp báo
cáo sơ kết, tổng kết của các trường thực nghiệm, phân tích các hồ sơ đánh giá HĐSP của
giáo viên ở các trường thực hiện thực nghiệm đánh giá và các trường không thực hiện
thực nghiệm cũng như phân tích, so sánh ý kiến nhận xét của các giáo viên được thực
nghiệm đánh giá (được đánh giá theo qui trình và tiêu chí đánh giá mà đề tài đề xuất) và
các giáo viên khác ở các trường đối chứng (được đánh giá theo qui trình và tiêu chí hiện
hành) cho thấy, các trường đều đánh giá cao tính hợp lý và khả thi của qui trình và tiêu
chí đánh giá mà đề tài đề xuất. Kết quả phân tích cho phép đưa ra kết luận: qui trình và
tiêu chí đánh giá mới có tác dụng đối với việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
trong nhà trường cao hơn so với qui trình và tiêu chí đánh giá hiện hành. Qua thực
nghiệm, các trường đã có sự cải tiến trong công tác đánh giá HĐSP, thực hiện đổi mới
quản lý ở cơ sở đồng thời vai trò trách nhiệm của người giáo viên, tổ trưởng chuyên môn
được nâng cao, chất lượng giảng dạy, giáo dục được cải thiện.
Ngoài ra, chúng tôi còn xem xét tác dụng của việc sử dụng qui trình và tiêu chí đánh
giá mới đối với kết quả dạy học, giáo dục trong nhà trường. Phân tích các số liệu thống kê
về kết quả học tập và rèn luyện của học sinh trong 2 năm học 2006 – 2007 và 2007 –

22

- Xây dựng và hoàn thiện các tiêu chí đánh giá HĐSP của giáo viên;
- Đổi mới qui trình đánh giá HĐSP của giáo viên.

23

Đề tài đã tổ chức thực nghiệm đổi mới qui trình và tiêu chí đánh giá HĐSP của giáo
viên ở một số trường THPT các tỉnh ĐBSCL. Kết quả thực nghiệm đã chứng minh tính
hợp lý, khả thi và tác dụng của qui trình và tiêu chí đánh giá mới đối với việc nâng cao
chất lượng đội ngũ giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng dạy học giáo dục trong nhà
trường. Tuy nhiên, để công tác đánh giá HĐSP có tác dụng, hiệu quả cao hơn các giải
pháp trên cần được tiến hành đồng bộ, chủ động và tích cực trong quá trình đánh giá
HĐSP của giáo viên ở trường THPT.
4. Đổi mới đánh giá HĐSP là một quá trình lâu dài và phức tạp, đòi hỏi sự nỗ lực
của cán bộ quản lý nhà trường, sự tham gia chủ động, tích cực của đội ngũ giáo viên và
sự hỗ trợ của cơ quan quản lý giáo dục cấp trên. Chúng tôi xin nêu một vài khuyến nghị
sau:
* Đối với cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục
- Chính phủ tiếp tục có chính sách ưu đãi, mang tính đặc thù áp dụng cho giáo dục -
đào tạo các tỉnh ĐBSCL và các vùng khó khăn. Ưu tiên đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng
nâng cao trình độ chuyên môn, trình độ quản lý cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
giáo dục nhằm thực hiện đổi mới giáo dục, đổi mới quản lý giáo dục đạt kết quả;
- Ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho
các trường THPT trong việc quản lý đội ngũ cán bộ giáo viên, tạo điều kiện cho hiệu
trưởng nhà trường tổ chức đánh giá HĐSP của giáo viên đúng thực chất;
- Ban hành bộ chuẩn về giáo dục trung học: chuẩn nhà trường, chuẩn hiệu trưởng,
chuẩn nghề nghiệp giáo viên. Đây là căn cứ để xây dựng và đánh giá nhà trường, bồi
dưỡng và nâng cao năng lực, phẩm chất của hiệu trưởng, đào tạo bồi dưỡng và đánh giá