Điều trị hội chứng đại
tràng kích thích
Một trong những bệnh lý đường ruột thường gặp nhất ở nước ta cũng như
trên thế giới là hội chứng ruột kích thích (HCRKT). Tỷ lệ mắc bệnh từ 5%-
20% dân số, tỷ lệ này thay đổi theo từng nghiên cứu, theo từng vùng dân cư.
Tỷ lệ nữ mắc gấp hai lần nam giới, hoàn cảnh xãhội có ảnh hưởng tới sự
phát sinh của HCKT.
Ở Việt Nam nghiên cứu khảo sát bệnh tiêu hóa tại khoa Khám bệnh bệnh
viện Bạch Mai (2004), bệnh lý ống tiêu hóa chiếm tỷ lệ cao nhất, trong
nhóm bệnh lý đại trực tràng và hậu môn, HCRKT chiếm tới 83,38%.

Các nước Âu Mỹ có tỷ lệ mắc HCRKT cao hơn ở châu Á và Trung Đông.
Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng tới chất lượng cuộc
sống, bệnh kéo dài làm người bệnh luôn lo lắng căng thẳng mất ngủ, luôn
luôn lo sợ bị các bệnh hiểm nghèo khác của ruột.
1. Hội chứng ruột kích thích là gì?
Có nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh HCRKT là rối loạn chức
năng của ống tiêu hóa nhưng biểu hiện chủ yếu là các triệu chứng của đại
tràng. Thomson W.D. (1990) đã định nghĩa: Các rối loạn chức năng của ruột
tái đi tái lại nhiều lần mà không tìm thấy các tổn thương về giải phẫu, tổ
chức học, sinh hóa ở ruột gọi là HCRKT (irritable bowel sydrome - IBS).
Hiện nay, nhờ các thăm dò hiện đại về hình thái và chức năng của ruột trên
thực nghiệm và lâm sàng đã dần làm sáng tỏ cơ chế điều chỉnh ống tiêu hóa
chủ yếu là sự tác động qua lại giữa hệ thống thần kinh trung ương với hệ
thống thần kinh ruột ( trục não-ruột) - hệ thống mạng lưới thần kinh

· Số lần đại tiện không bình thường (>3 lần/ngày hoặc <3lần/tuần).
· Phân không bình thường (lỏng, cứng, nhão).
· Đại tiện có lúc phải chạy vội vào nhà xí, hoặc phải rặn nhiều,hoặc cảm
giác đi chưa hết phân.
· Bụng chướng hơi, cảm giác nặng tức bụng.
· Phân có nhầy mũi nhưng không bao giờ có máu.
· Các triệu chứng không đặc hiệu trên luôn thay đổi theo thời gian, phụ
thuộc vào chế độ và thức ăn đồ uống. Nếu ăn uống các thức ăn không thích
hợp ngay lập tức xuất hiện các triệu chứng rối loạn; nếu ăn kiêng các triệu
chứng có thể hết.
HCRKT gồm nhiều triệu chứng cơ năng, các triệu chứng thay đổi, trong các
triệu chứng có thể phân thành 2 thể loại:
· Các triệu chứng về tiêu hóa biểu hiện chính là đau bụng, bụng chướng
hơi, rối loạn đai tiện, rối loạn phân.
· Các triệu chứng ngoài ống tiêu hóa phụ thuộc vào thời gian bệnh kéo
dài: Đau đầu, mất ngủ, các triệu chứng về rối loạn tâm lý (lo lắng, sợ bệnh
hiểm nghèo ).
3.3.Triệu chứng cận lâm sàng:
· Xét nghiệm máu bình thường.
· Xét nghiệm phân, cấy phân tìm vi khuẩn bình thường.
· Sinh thiết, xét nghiệm mô bệnh học đại tràng bình thường.
· Chụp X.Q khung đại tràng, bình thường hoặc có rối loạn co bóp nhu
động. Nội soi đại-trực tràng bình thường.
· Qua thăm khám và xét nghiệm có thể giúp chúng ta phát hiện một số
triệu chứng báo động về bệnh lý thực tổn để chẩn đoán phân biệt với
HCRKT.
Các triệu chứng báo động:
· Chán ăn, sụt cân.
· Thiếu máu.
· Sốt, tăng BC, tốc độ máu lắng tăng.

họ, hướng dẫn họ điều trị chi tiết, cẩn thận, tạo lòng tin cho người bệnh.
Một số lưu ý khi điều trị HCRKT:
· Điều trị theo triệu chứng nổi trội là hợp lý và hữu ích.
· Chưa có thuốc riêng biệt nào điều trị hết mọi triệu chứng của HCRKT.
· Điều trị có thể không làm dứt hẳn triệu chứng nhưng sẽ cải thiện tốt
hơn chất lượng cuộc sống của người bệnh, các triệu chứng lâm sàng có thể
giảm hoặc mất sau điều trị nhưng rất dễ tái phát.
· Không nên dùng thuốc kháng sinh, chỉ dùng kháng sinh khi có nhiễm
khuẩn ruột.
Điều trị cụ thể:
5.1. Chế độ ăn rất quan trọng trong điều trị HCRKT:
· Khi đang có triệu chứng rối loạn tiêu hóa nên tránh ăn các thức ăn,
nước uống không thích hợp.
· Thức ăn khó tiêu, dễ sinh hơi như: Khoai, sắn, bánh ngọt nhiều bơ,
hoa quả có nhiều đường (cam, quýt, soài, mít ). Đồ uống nhiều đường và có
gas, chất kích thích (rượu, cà fê, gia vị chua cay ). Những thức ăn để lâu,
bảo quản không tốt. Nếu có ỉa chảy tránh ăn qua nhiều thức ăn có nhiều chất
xơ (rau muống, rau cải, dưa ).

·
5.2. Chế độ luyện tập rất cần thiết, phải kiên trì:
· Luyện tập chế độ đại tiện 1 lần trong ngày, xoa bụng buổi sáng khi
ngủ dậy để gây cảm giác muốn đại tiện.
· Luyện tập thư giãn, khí công, tập thể dục, đi bộ thường xuyên.
5.3. Thuốc điều trị triệu chứng:
· Chống đau, giảm co thắt: Duspataline, No-spa, Spasfon
· Chống táo bón: uống nhiều nước, ăn thức ăn nhiều chất xơ, thuốc
nhuận tràng (Forlax, Tegaserod, Duphalac )
· Chống ỉa chảy: Smecta, Actapulgite, Imodium
· Chống sinh hơi: Meteospasmyl, pepsan, than hoạt