BÀI 4:
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VÀ CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
I. Đặt vấn đề
!"#$%&'(%)(*+,-.
/0+123*4%)!,*5Liên Xô vĩ đại!
6789:&;<-=>3!?@A+.B“Không có lực lượng gì
ngăn trở được mặt trời mọc. Không có lực lượng gì ngăn trở được lịch sử loài
người tiến lên. Cũng không có lực lượng gì ngăn trở được chủ nghĩa xã hội phát
triển”
1
/
C#'D;+D:!,E2F!G?H3*4
I!-*JG?KL+ *JM/(-N
NO# !?@A2 DOPQE#+H
G?R)#.9:.#S,23*4),-!
"#:.E3L+-<T<UHJ,,
+V2'!D*<W.+ %)!+NX(#'
*S<W!'*S9*+-'*S,/
(O#?@A+1%)+-,"#
(%)UH44#A;!2,?@A
,+H3L,UHY.*X+-
+D<XQ,23H**49 H:-
+H-SZ%Z#D+-3[2W#2/
II. Mục đích, yêu cầu
1. Mục đích
M-L-:;*,2+(B
\!/88]
/
ciU/l%?@A+1%)+-,(
%)K+ 23H*)W:<3%)UH/
2. Thời gianB,-&--h.
c( *B
c',#D!V#:HB
IV. Phương pháp
ca,+(B#:.N!-,!(#+91///
cd+(B0L-H#!J!f*!',#D///
V. Giáo trình, tài liệu
- Giáo trình:
^?0mn,&(2,,N"#K!Giáo trình tư tưởng Hồ Chí
Minh!)&Ca!?!k66j&'k66\/
- Tài liệu tham khoB
^Ma,<X+-0-,,!Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh op,
L+-,q!)&Ca!?!k66]&'k66\!k66!k6/
^`XAE!Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh!)&C0o!?!k66]/
^Hồ Chí Minh về chủ nghĩa Mác – Lênin, chủ nghĩa xã hội và xon đường quá
độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam!)&Ca!?!k66\/
^d,-&(!Hồ Chí Minh nhà tư tưởng lỗi lạc!)&Ca!?!k66
^?@A!,-D*!)&Ca!?!k6j!D*r8/
j
I. CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÃ HỘI XÃ
HỘI CHỦ NGHĨA
1.1. Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về chủ nghĩa xã hội
-MsQb.'+1b.!AE!)-b4
%r>(,sE2F*4),-2I'"#8
Nb.c)!_O+ S-8.)b#B2'
#:(:!.Q#VH!t,b.!M!d,=#-
G?/
thời kỳ quá độ khá lâu dài từ CNTB lên CNXH”
4
.
,*5!Chủ nghĩa Mác về vấn đề nhà nước!>(*WA"#
NN-+-*4.2'%"#,B
1. Những cơn đau đẻ dài (thời kỳ quá độ).
2. Giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa (CNXH).
3. Giai đoạn cao của xã hội cộng sản chủ nghĩa (CNCS)
5
.
c-b4%RnNO"#(
G?Bquá độ trực tiếp và quá độ gián tiếp.
+ Quá độ trực tiếp(G?$Q &'*4,/
J,>(!Q -:!9*VW-!S
11+1b.!AE!),23#:43.*(G?/
^Quá độ gián tiếp(G?$Q D#/
J,>(!K+ Q D#! 1 &'S4(
G?&s,.*!&y"#,*4M/
0K+ Q 3H"#(G?&y"#,*4
M!=.'"#1#& #!"# S4)W:<3-
VG?/
+D:!J,-b4%r>(!+H)
,-.(G?-9:.#E2F/0W:-,Q_2
Z#D"#L4N-(?@A+1G?+-
,"#(G?U/
1.2. Tư tưởng chủ nghĩa xã hội sơ khai ở phương Đông
- Những mầm mống tư tưởng XHCN ở Châu Á xuất hiện rất sớm:
h
U/i/>(!,-D*!)&.&!!!D*j\!/h]h
8
V_{dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh”YVR-
#:.AH,s,2-H@“nhân chi
sơ bản tính thiện”.
]
#:[U~t;!Về ảnh hưởng của nho giáo đối với Hồ Chí Minh!*Az,L)UH!mJ&2JB
*B77‚‚‚/+22/,/+
]
- Truyền thống văn hóa Việt Nam có những tư tưởng mang tính chất XHCN
từ rất sớm.
^>E2FUHS#:1K:(# !"#:.W•Q
:$&#`=#D*"#K/
^.V1+-V#E:,1b.VH*
$W#,(#:1K,-b.!Kb.@/
Chế độ công điềnB.#9#"#:12Q#- *,
b.!-+#<p*=#9-:4&,Q*,
+-9*,"#-_&`!*=,,-)-
V-)!EbN-)"#W9*9*&N"#W#9-:,<W
$\#`(-:9:+-*#./
^U~SUH9:W%-K!S#:1KL<W!
b,<#!!wX4w@!LA#H1-/
^,UHSW@,2!=#w:(#_@
,!b.*#+ (!N+ `"#K!<W+ W
,/
Q#:1K+~SKƒ*<W;*?@A
.+ G?+-G?.+ W<WUH-9:.#/
1.3. Thực tiễn xây dựng CNXH trên thế giới và Việt Nam
- Thực tiễn xây dựng CNXH ở Liên Xô và các nước XHCN.
^>Z#D+1G?bVwnA9Z#:.-S
H3S(3./0=#(-23-D*- GVU.!@
-, G?0V„#w<W0O!M#!M!
),+78!V"##:(&K)_++ Q<#_
&'B
Mao0!Giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin!)&Ca!?!k6!/h]
\
ˆGW:<3G?*'<,a,V"#1*,S
-0'2'/
ˆ.D*bK(Qa+ "#=;V<W+-,
b/
ˆ.D*.2Q#V+1Q>dG_&'/
ˆ',<=1VH*J,G?/
ˆt4b."#K<WSb.,/
ˆ3HG?(%+3+~S/
ˆGS&y*&O<W!)W:<323&Nq+-Q#EQ<W
J/
ˆM',+HQ-"#'G?/
ˆ3H23,-b.9AQa +-3HC+V
2'/
^~]6!?E\0'2'+-VW (
. #:(&K+-bqEB“Đặc điểm chủ yếu của thời đại chúng ta là
hệ thống XHCN thế giới đang trở thành nhân tố quyết định sự phát triển của xã hội
loài người”
8
.
zH)W:<3G? (. !-&-L
"#ZK+ +H)W:<3G?UH/?@A,s!;
*'LD*bH)W:<3- G? (. /
#:(!J,?@A*'+D<XS2,B“Muốn đỡ bớt
mò mẫm, muốn đỡ phạm sai lầm thì chúng ta phải học tập kinh nghiệm các nước
anh em và áp dụng kinh nghiệm ấy một cách sáng tạo”
thế, bằng sách vở và bằng diễn văn, nhưng người Đông Dương nhận sự giáo dục
bằng cách khác. Đau khổ, nghèo đói và sự tàn bạo là những người thầy duy nhất
của họ… Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang
sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm khi thời cơ đến”
10
.
“Sự tàn bạo của CN thực dân đã chuẩn bị đất rồi, CNXH chỉ còn phải làm
cái việc gieo hạt giống của công cuộc giải phóng mà thôi”
11
.
6
!/k\
!/k\
6
“Chủ nghĩa cộng sản thâm nhập dễ dàng châu Á, dễ dàng hơn là châu
Âu”
12
.
^3[)UH#K.beGiG=#.beGG/
ˆUH-)#EF*,b.!2KW<W+V
p3b`/
ˆ…91#*,-,:(# !9#'*S<WJ,1#
b#: +-b#<[!#Kp1#9&/
ˆnb#:[‹C#Kr?@AN,O# J,
,+V2'!D*<W1+ G?N<W
D*!W<W 9,!*;/
II. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
2.1. Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 3(O#
* Lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định tính tất yếu của chủ nghĩa xã
.
3.“Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi người
không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm
no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòa bình, hạnh
phúc, nói tóm lại là nền cộng hòa thế giới chân chính, xóa bỏ những biên giới
TBCN cho đến nay chỉ là những vách tường dài ngăn cản những người lao động
hiểu nhau và yêu thương nhau.
Tất cả mọi người hãy đứng lên quanh lá cờ đỏ để chinh phục thế giới.
Lao động tất cả các nước, đoàn kết lại!”
15
.
4.“Chỉ có CNXH và CNCS mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và
giai cấp công nhân toàn thế giới”
16
.
5. “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con
đường cách mạng vô sản”
17
.
6. “Dưới ngọn cờ của chủ nghĩa Mác – Lênin, đi theo con đường cách mạng
Tháng Mười, đoàn kết chặt chẽ với nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa, nhân dân
Việt Nam tin tưởng vững chắc vào thắng lợi của mình, quyết tâm đi tới một tương
j
!/k\
h
!/j8
8
!/h]
]
k!/hh
biện pháp ấy dĩ nhiên sẽ khác nhau rất nhiều”
20
.
* Quan niệm của Hồ Chí Minh
2.2.1. Cách tiếp cận của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
\
\!/8\
!/k
k6
/+-t/uJ!,-D*!)&Ca!?!8!D*h!/]k
j
C#H?@A+1G?S"#N*4W#<-+-•
,E2FS<#X4J,%+39E.
)!*,-,E2FAAEc)!ZKƒ*-
,- .!,*4),-g/
cC#H`"#!)JG?!d.),-
AB
ˆ“Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi người
không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm
no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòa bình, hạnh
phúc, nói tóm lại là nền cộng hòa thế giới chân chính, xóa bỏ những biên giới
TBCN cho đến nay chỉ là những vách tường dài ngăn cản những người lao động
hiểu nhau và yêu thương nhau.
Tất cả mọi người hãy đứng lên quanh lá cờ đỏ để chinh phục thế giới.
Lao động tất cả các nước, đoàn kết lại!”
21
.
ˆ,*5!Thưởng thức chính trị8j!?@A+.B
{Cộng sản làbVS.Q#!bVS9**&O&S/-
• “Chủ nghĩa xã hội là gì? Là mọi người được ăn no, mặc ấm, sung sướng tự
do. Nhưng muốn tách riêng một mình mà ngồi ăn no mặc ấm, người khác mặc kệ,
thế là không tốt. Mình muốn ăn no mặc ấm cũng cần làm sao cho tất cả mọi người
được ăn no mặc ấm, như thế mới đúng. Muốn như vậy phải ra sức công tác, ra sức
lao động sản xuất”
25
.
• “Chủ nghĩa xã hội là mọi người cùng ra sức lao động sản xuất để được ăn
no mặc ấm và có nhà cửa sạch sẽ”
26
.
• “Chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của
nhân dân và do nhân dân tự xây dựng. Muốn đạt được mục đích đó thì nhân dân
phải ra sức thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm…”
27
.
• “Nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làm cho
nhân dân lao động thoát nan bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm,
được ấm no và sống một đời hạnh phúc”
28
.
kj
\!/kk]
kh
\!/k]
k8
\!/j]
k]
6!/k8\
k
ˆ{ % ) - 9: - :! )J F! W - +/+g -
#}
j
/
k
6!/k
j6
k!/866
j
\!/kk]
]
ˆ{#K,%2'3H!=*'Sb‡H!V
H*+-9'L1#*4.b'~N}
jk
/
ˆ{%)--2,,W<W~!•!-:-2#
2 !9:L-!K#S#K!-bV,Nn!
Q*,XD*"#bVK<=<=)S&ygS!)-:
- .! +D9 -: - ~! = -: - K!S - % )
}
jj
/
ˆ{%)-NŒ>-L~,!•9!2#2
3<,}
jh
/
ˆ{- G?+-<WW<Wn,-,W<W!
.-W<W,!-:-.&+1+D9+-=!-,,
)bVS&S}
j8
j\
!/8\]
ˆ{%)-sW,2K+-+~SW<W+-
<,W<W3)W:<39:}
j
/
ˆ{%) .s-,W<W,,&=
p!-,LSV~+H-!9,+-2K
*;}
h6
/
ˆ{SN2#2 +x+_-#<@,O4S**=
)O+-,23H*)W:<3%)+-'*S,-}
h
/
4. Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội có hệ thống quan hệ xã hội lành
mạnh, công bằng, bình đẳng, không còn áp bức, bóc lột, bất công; con người được
giải phóng, có điều kiện phát triển toàn diện.
ˆ{ % ) -g † - 1# N~ 1#! -AN~ A!
bV-NbV~!9(-$Q-'!#:.#+-x,}
hk
/
ˆ{n S % 2' O# W ,!J , L
bV*W&H+-#@K233<,!&Nq!&!,-b.!9
,("#'9!+H-,L+-+NL!SS-1
w. WA}
hj
/
ˆ{zVS.-,VL,!;Z)J)fQA
0'}
h
/
Tóm lại!"#H?@A+1G?-"#Hb,
L!,-n!HK!<3(L#:.Nb.)!
@S&`2#*42K•b*'#:1K!•
4UH/
G?-)<W-#! !V&s<W!,O+-
+~Y.)#+H9,E2F!)3<,+-W
,!*'b+L.,-/
G?-.)'&',23*4-wQW+-
)!9: A , - 1'!,-H,-X
A/
0W:-QE,ƒ*-,+-)=+_ Y4H
AW+~!W,2W#2?@A/
* Quan niệm của Đảng ta
cUD<X"#4?@A+1G?!_%)W:<39
,bv"#(G?0?Uii!!0')E+ ]•
_&'2#B
7o, W<W,-/
k7S1b.*4,<3(32')#9H+-
.VQ#+1H#2')#9:.#/
j7S1+~,(.!D-&'2+~,<W/
h7,'*Sby*&O!&S!&9V!-J,~
3!J,,!S#2K9,!3<,!*;!S1#bH*
4,-<HW/
87<W, &Nq!,-b.+-;*€T#p.
&/
h
!/k
h\
0dU!Văn kiện ĐH Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng!)&Ca!?!!/
h
0dU!Văn kiện ĐH Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng!)&Ca!?!k6/6
k6
- “Mục đích của CNXH là không ngừng nâng cao mức sống của nhân
dân”
- “Mục đích của CNXH là gì? Nói một cách đơn giản dễ hiểu là: không
ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết của nhân
dân lao động”.
- “Điều mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết
phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hoàn bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và
giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”.
∗Mục tiêu cụ thể trên các lĩnh vực của đời sống xã hội/
cVề Chính trịB%)-)S.AE<,W
<W-/- <W!<,<W+-+N<W/LV<W1#S"#:1&=#
F!OF+-,_"#- !S"#:1b42,&4#N/W
<W3H"#:1-:.#&s- !< 23,0'/•
SS23K9Q"#:1-+-%+X!A~-
/
+ “Nhà nước ta là nhà nước dân chủ nhân dân, dựa trên nền tảng liên minh
công nông, do giai cấp công nhân lãnh đạo”
50
.
Mọi công dân “có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng
nhân dân nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân
dân”
51
.
+ “Nhà nước ta phải phát triển quyền dân chủ và sinh hoạt chính trị của
cVề Văn hóaBG?-)*4,+1+~S!,O/
^?@A9,L+w!+~S!,O!K
2K!///&+~S-X(#_&')/
^U~S4H,L2,=)!S-)S
pQY)W:<3!*4,<X!W,<WAY)W:<3!*4+~
SH#D!3H.*2K !3-+H2*w&HY'A-
!&-$(A<E,!b*X*,XD*"#D#///
^J,!+~SrbV*X#:S+-,
1#bH2,+D9!+-,O2K!-Sbc+~
S*' & 4<L,VH*/
ˆ'W#y*S+(Luymanite+1WK-,2I&. UH
D#- (.!?@AS: “Có lẽ đặt lên hàng đầu
8j
!/8\\
8h
!/8\\
kk
những cố gắng của chúng tôi nhằm phát triển văn hóa. Chủ nghĩa thực dân đã kìm
hãm nhân dân chúng tôi trong vòng ngu muội để chúng dễ áp bức.
Nền văn hóa nảy nở hiện thời là điều kiện cho nhân dân chúng tôi tiến bộ
Chính vì vậy chúng tôi đã đào tạo nhanh chóng các cán bộ cho tất cả các ngành
hoạt động để công nghiệp hóa đất nước”
55
.
• “Cán bộ phải có văn hóa làm gốc. Nếu ta muốn dùng máy móc mà máy
móc ngày một thêm tinh xảo, thì công nhân cũng phải có trình độ kỹ thuật rất cao
không kém gì kỹ sư, phải biết tính toàn nhiều. Ở nông thông cũng vậy nông dân
phải biết văn hóa”
56
.
<X+-*#:9'3G?/
- Động lực:4#S-9'QWK;5:23+D
+-*4)!-,G?#VS2O9*<TK+ L
,/
c?HK3G?,?@A9*,*;!
2,&,p(9'+T-3con người!-W<W,-w
K-VrVrA/UN2#:,pLWKb1#*'V"#,
,/Người khẳng định: “vô luận việc gì đều do người làm ra và từ
nhỏ đến lớn, từ xa đến gần đều thế cả”
59
.
2.4.1. Phát huy động lực con người trên cả 2 bình diện cộng đồng và cá
nhân
- Phát huy sức mạnh đoàn kết của cả cộng đồng dân tộc
^0W:-3:.#4)W:<3G?/
^,(&N<H@&,@9'= *W<WB
VW!V<W!AO///!`O,-4!<W+-V,!@
&-,, +-b1#&-, ,-///
^J,?@A!4)W:<3-VG?*'2O*#:
2ObK,-b.<W!&)W:<3G?bV*'n-+9
19*-w-+91<W!bV*'-23H*(VV
--23H*#,-<W!S)W:<3-VG? ~
2O<W! Q+QD*<W/
^0?iG0'bqEB“Động lực chủ yếu để phát triển đất nước là
đại đoàn kết toàn dân trên cơ sở liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức
do Đảng lãnh đạo, kết hợp hài hòa các lợi ích cá nhân, tập thể và xã hội, phát huy
mọi tiềm năng và nguồn lực của các thành phần kinh tế, của toàn xã hội”
60
.
8
k8
Copyright: Tài liệu đại học ©