BỘ Y TẾ
VIỆN HUYẾT HỌC TRUYỀN MÁU TRUNG ƯƠNG

BÁO CÁO TỔNG KẾT DỰ ÁN

HOÀN THIỆN QUY TRÌNH SẢN XUẤT, BẢO QUẢN VÀ
CUNG CẤP PANEL HỒNG CẦU CHO CÁC
CƠ SỞ CUNG CẤP MÁU TRONG TOÀN QUỐC
ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ TRUYỀN MÁU

Mã số đề tài/Dự án: KC 10. DA 10/ 06-10 Chủ nhiệm dự án: PGS. TS. Nguyễn Anh Trí
Cơ quan/đơn vị chủ trì: Viện Huyết học Truyền máu Trung ương


được thực hiện một cách th
ường quy từ những năm thuộc thập kỷ 60[2], [24],
[25], [26], [27], [28, [29].
Trong khi đó tại Việt Nam, trước khi truyền máu chúng ta mới chỉ xác định
được nhóm máu hệ ABO, Rh (D), làm phản ứng hòa hợp ở 22°C, phản ứng hòa
hợp ở 37°C và có sử dụng kháng globulin người mới chỉ được thực hiện tại một
số cơ sở truyền máu lớn. Việc xác định các hệ nhóm máu hồng cầu khác, sàng
lọc KTBT ở cả NHM và BN ch
ưa được thực hiện một cách thường quy, chính
vì vậy những tai biến không mong muốn do truyền máu ở BN được truyền máu,
đặc biệt là ở BN được truyền máu nhiều lần là khó tránh khỏi và hậu quả này
đã gây ảnh hưởng nhiều đến kết quả điều trị. Theo kết quả nghiên cứu của tác

2
giả Bùi Thị Mai An (1995), Trần Thị Thu Hà (1999), Trịnh Xuân Kiếm
(1990)và Nguyễn Thị Thanh Mai (2004)thì tỷ lệ KTBT gặp ở BN bị bệnh máu
là khá cao với thứ tự là: 13,4 %, 12,7% và 27,4%, 11,4% [1], [13], [14], [15].
1.2. Sự cần thiết của việc xây dựng và sản xuất panel HC (HC) tại Viện
Huyết học Truyền máu trung ương
Triển khai xét nghiệm sàng lọc KTBT cho cả NHM và BN trước khi truyền
máu tại tất cả các bệnh viện trung ương và tỉnh tại nước ta là r
ất cần thiết để
nâng cao chất lượng an toàn truyền máu về mặt miễn dịch. Để triển khai được
kỹ thuật sàng lọc KTBT cho cả NHM và BN thì giải pháp tốt nhất là có được
sinh phẩm panel HC sàng lọc và định danh KTBTsản xuất trong nước mang
tính đặc thù cho người Việt Nam (Giàn panel HC sàng lọc và định danh KTBT
phải có kháng nguyên Mía).
Viện Huyết học Truyền máu trung ương (Viện HHTMTU) là Viện đầu
ngành về Huyết học Truyền máu trong cả n
ước, tại đây có đầy đủ cơ sở vật

như sau:
Cần có NHM tình nguyện kh
ỏe mạnh đạt tiêu chuẩn về sức khỏe; sẵn sàng
hiến máu nhắc lại; có địa chỉ rõ ràng, có số điện thoại và địa chỉ email, dễ liên
hệ và khi cần là có thể đến hiến máu ngay để làm panel;Những NHM này phải
là người có nhóm máu O và phải được xác định KN của 8 hệ nhóm máu sau:
Rh, Kell, Duffy, Kidd, MNSsMia, P, Lewis, Lutheran.
1.3.1. Xây dựngđược một quy trình chuẩn sản xuất panel HC sàng lọc KTBT.
1.3.2. Xây dựngđược một quy trình chuẩn s
ản xuất panel HC định danh KTBT.
1.3.3. Xây dựngđược quy trình bảo quản, cung cấp sản phẩm cho các cơ sở sử
dụng.
1.3.4. Có đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại và có một đội
ngũ cán bộ có đủ trình độ đểsản xuất các sản phẩm trên.
1.4. Tình hình sản xuất, cung cấp panel HC trên thế giới
Trên thế giới có hai trườ
ng phái sản xuất, cung cấp và sử dụng panel HC
sàng lọc và định danh KTBT để triển khai xét nghiệm sàng lọc và định danh
KTBT cho NHM và BN.

4
1.4.1. Các hãng thương mại sản xuất panel HC sàng lọc và định danh KTBTrồi
bán cho các ngân hàng máu và các bệnh viện: Các hãng thươngmại như
DiaMed, Biotech, CSL sản xuất các bộ panel HC và cung cấp cho các ngân
hàng máu tại các nước thuộc Châu Âu như Anh, Hà Lan, Pháp và Úc
1.4.2. Trung tâm truyền máu quốc gia tự sản xuất ra các sinh phẩm (Huyết
thanh mẫu,HC mẫu, panel HC sàng lọc và định danh KTBT ) như Thái Lan,
Hàn Quốc, Singapore rồi cung cấp cho các trung tâm truyền máu trên toàn
quốc, cách này thường gặp ở các nước Châu Á do panel HC của các hãng
thương mại đề c

cung cấp cho các cơ sở truyền máu trong cả
nước là mang tính thực tiễn và
khả thi.
1.6. Căn cứ và quá trình chuẩn bị của dự án
- Hiện nay, nhu cầu của xã hội, của cộng đồng trong việc đảm bảo an toàn
truyền máu và nâng cao chất lượng dịch vụ truyền máu tại Việt Nam ngày
càng trở lên cấp thiết [21].
- Bên cạnh nhu cầu cấp thiết của người bệnh ở trên thì việc triển khai xét
nghiệmsàng lọc KTBT cũng là mộ
t chỉ tiêu cụ thể phải đạt được của
Chương trình “An toàn truyền máu”và Dự án “Trung tâm truyền máu khu
vực” vào năm 2010 và đây cũng là xét nghiệm bắt buộc phải sàng lọc cho
NHM và BNkhi “Quy chế truyền máu năm 2007” bổ sung và sửa đổiđược
Bộ Y tế phê duyệt [20].
- Tại Viện HHTMTU, Dự án Khoa học&Công nghệ: “Hoàn thiện công nghệ
sản xuất và chuẩn hóa một số sản phẩm máu sử dụ
ng trong điều trị
bệnh”do GS.TSKH. Đỗ Trung Phấn làm chủ nhiệm dự án giai đoạn 1996-
2000và đề tài độc lập cấp nhà nước“Nghiên cứu quy trình sản xuất và
chuẩn hóa các sản phẩm huyết tương đạt tiêu chuẩn quốc tế dùng cho điều
trị”, do GS.TSKH. Đỗ Trung Phấn làm chủ nhiệm đề tài giai đoạn 2001-
2003và cơ quan chủ trì dự án, đề tài này là Viện HHTM đã được nghiệm thu
với kết quả xuất sắc năm 2003 và năm 2007. Thành công của dự án và đề tài
này đã góp phần đảm bảo an toàn truyền máu và nâng cao hiệu quả điều trị
cho người bệnh. Điều này đãkhẳng định Viện HHTMTU là một Viện đầu
ngành có đầy đủ cơ sở vật chất, có trang thiết bị hiện đại và có nhiều cán bộ
có đủ năng lực để có thể th
ực hiện thành công dự án[21], [22].

6

sóc sức khỏe cho cộng đồng tại Việt Nam là rất cần thiết và cấp thiết.

7
Sơ đồ 1.1. QTSX panel HC sàng lọc KTBT của Thái Lan
máy phân phối sinh phẩm tự động (10ml/lọ)
Bước 9. Phê duyệt của trưởng khoa để phân phối sản
phẩm
Bước 1. Lựa chọn 03 NHMthường xuyên, đủ điều kiện
HM và phù hợp làm panel (
dựa trên danh sách NHM đã
Bước 10.Phân phối sản phẩm cho các cơ sở truyền
máu

8

Sơ đồ 1.2. QTSX panel HC định danh KTBT của Thái Lan

và DAT âm tính
Bước 6. Kiểm tra nồng độ hồng cầu (Bằng XN
hematocrit
Bước 7.Phân phối HC vào lọ đã được dán nhãn bằng
máy phân phối sinh phẩm tự động (10ml/lọ)
Bước 9. Phê duyệt của trưởng khoa để phân phối sản
phẩm
Bước 10.Phân phối sản phẩm cho các cơ sở truyền
máu
Bước 1. Lựa chọn 11NHMthường xuyên, đủ điều kiện
HM và phù hợp làm panel (
dựa trên danh sách NHM đã

9
- Với những lý do trên, Dự án “Sản xuất, bảo quản và cung cấp panel HC
cho các cơ sở cung cấp máu trong toàn quốc để nâng cao chất lượng dịch
vụ truyền máu”đã được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt trong quyết
định 693/QĐ – BKHCN ngày 14 tháng 4 năm 2008 và được thực hiện chính
thức từ 7/2009 đến tháng 12/2010.
5. Có được 4 bộ (04 tổ hợp) panel HC định danh KTBT.
6. Panel HC sàng lọc và định danh KTBT sản xuất tại Viện Huyết học
Truyền máu trung ương
được cung cấp cho 05 bệnh viện để triển khai
kỹ thuật sàng lọc KTBT.
2.2. Nội dung của dự án
Các nội dung cần thực hiện khi triển khai dự án:
2.2.1. Hoàn thiện QTSX panel HC sàng lọc KTBT.
2.2.2. Hoàn thiện QTSX panel HC định danh KTBT.
2.2.3. Hoàn thiện quy trình chuẩn bảo quản, vận chuyển và cung cấp panel HC
cho các tuyến cơ sở.

11
2.2.4. Xây dựng được 10 bộ panel khác nhau sàng lọc KTBT (10 tổ hợp khác
nhau).
2.2.5. Xây dựng được 04 bộ panel khác nhau định danh KTBT (04 tổ hợp khác
nhau).
2.2.6. Sản xuất thử nghiệm được 1.200 bộ panel sàng lọc KTBT và 100 bộ
panel HC định danh KTBT.
2.2.7. Sản phẩm panel HC sàng lọc và định danh KTBT được sử dụng tại Viện
HHTMTU và 05 cơ sở khác (Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Truyền máu
Huyết h
ọc thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện ĐK trung ương Thái
Nguyên, Bệnh viện tỉnh Thanh Hóa, Bệnh viện ĐK Hà Đông) để nâng
cao chất lượng an toàn truyền máu về mặt miễn dịch.
• 126 c¸n bộ khỏe mạnh, đang làm việc tại Viện HHTMTW.
• 349 người hiến m¸u t×nh nguyện và hiến tiểu cầu

NHMchính là đối tượng cung cấp nguồn nguyên liệu để sản xuất panel
HC sàng lọc và định danh KTBT, vì vậy để có được sản phẩm chất lượng cao
và an toàn thì việc tuyển chọn NHMlà việc rất quan trọng. NHM để cho HC
sản xuất panel HC phải đạt các tiêu chuẩn sau:
- Phải là những NHM tiềm năng: Là NHM tình nguyện khỏe mạnh đạt các
tiêu chuẩn của NHM theo quy định của “Quy chế truyền máu”; sẵn sàng
hiến máu nhắc l
ại; có địa chỉ rõ ràng, có số điện thoại và địa chỉ email, dễ
dàng liên hệ và khi cần là có thể đến hiến máu ngay để làm panel; Những
NHM này tốt nhất là nhân viên của Viện Huyết học Truyền máu trung ương.
- Phải là những NHM có nhóm máu O và phải được xác định KN của 8 hệ
nhóm máu sau: Rh, Kell, Duffy, Kidd, MNS, P, Lewis, Lutheran.
- Để có được những NHM có các tiêu chuẩn trên: Tuyển chọn những NHM
và nhân viên y tế của Viện HHTMTU; Lựa chọn ba NHM có đủ tiêu chu
ẩn,
thích hợp để xây dựng thành một bộ panel sàng lọc KTBT (1tổ hợp) và lựa
chọn mười NHM có đủ tiêu chuẩn, thích hợp để xây dựng thành một bộ
panel định danh KTBT (1tổ hợp).
3.1.2. Các bộ panel sàng lọc và định danh KTBT
3.2. Trang thiết bị và vật liệu
3.2.1. Trang thiết bị 13
-

Hình 3-1. Máy ly tâm lạnh Thermo

- Các tấm gelcard đã có sẵn các kháng huyết thanh chu
ẩn hoặc các lọ
kháng huyết thanh chuẩn để xác định các kháng nguyên của tám hệ
nhóm máu: Rh (anti D, anti C, anti c, anti E, anti e), Kell (anti K, anti k,
anti Kpa, anti Kpb), Duffy (anti Fya, anti Fyb), Kidd (anti Jka, anti Jkb),
MNS (anti M, anti N, anti S, anti s, anti Mia), P (anti P1), Lewis (anti
Lea, anti Leb), Lutheran (anti Lua, Lub)của hãng Diamed, Thụy Sỹ.
3.3. Phương pháp
Nghiên cứu để hoàn thiện các kỹ thuật của quy trình sản xuất, vận
chuyển, bảo quản và sử dụng thử sản phẩm tại 05 cơ sở truyền máu, bệnh viện.

Máy ly tâm
gelcard
Máy ủ
gelcard
Chuẩn bị dung dịch
HC 1%
Máy ly tâm

16
3.3.1. Nội dung 1: Hoàn thiện quy trình sản xuất panel hồng cầu sàng lọc
KTBT
Để hoàn thiện được quy trình sản xuất panel hồng cầu sàng lọc KTBT thì
các kỹ thuật sau cần được hoàn thiện:
 Hoàn thiện kỹ thuật loại bỏ bạch cầu bằng phin lọc bạch cầu với bộ phin
lọc bạch cầu Imugard III - RC của hãng Turumo, Nhật Bản. Kiểm tra số
lượng bạch cầu trước và sau khi lọc để đánh giá việc loại bỏ bạch cầu ra
khỏi
đơn vị máu trước khi sản xuất panel hồng cầu sàng lọc KTBT của
màng lọc bạch cầu.

- So sánh kết quả phát hiện KTBT giữa panel HC của Thái Lan và Viện
HHTMTUsản xuất.
-
Đánh giá chất lượng của Viện Kiểm định quốc gia vắc xin và sinh phẩm
y tế, Bộ Y tế, Việt Nam.
- Đánh giá chất lượng của các cơ sở sử dụng sản phẩm.
3.3.2. Nội dung 2: Hoàn thiện QTSX panel HC định danh KTBT
Để có được quy trình chuẩn sản xuất panel HC sàng lọc và định danh
KTBT, các kỹ thuật sau cần được hoàn thiện:
 Hoàn thiện kỹ thuật đông lạnh HC trong ống falcon bằng k
ỹ thuật đông
lạnh HC với bộ kít Diamed CellFreeze và Diamed CellThraw của hãng
Diamed để bảo quản hồng cầu dài ngày với mục đích bổ sung vào những
panel hồng cầu định danh KTBT đặc biệt.
 Hoàn thiện kỹ thuật giã đông HC trong ống falcon bằng kỹ thuật giã
đông HC với bộ kít Diamed CellFreeze và Diamed CellThraw của hãng
Diamed để bảo quản hồng cầu dài ngày với mục đích bổ sung vào những
panel hồng cầu
định danh KTBT đặc biệt.
 Hoàn thiện kỹ thuật kiểm tra chất lượng panel HC định danh KTBT
trước, ngay sau khi pha và trong quá trình bảo quản bằng định nhóm máu
hệ ABO, làm nghiệm pháp Coombs trực tiếp, quan sát hiện tượng tan
máu và kiểm tra tính KN của một số hệ nhóm máu HC.
 Đánh giá chất lượng của sản phẩm:

18
- Kiểm tra chất lượng panel HC sàng lọc KTBT trước, ngay sau khi pha và
trong quá trình bảo quản bằng nghiệm pháp Coombs trực tiếp, quan sát
hiện tượng tan máu và kiểm tra tính KN của một số hệ nhóm máu HC.
- Tham gia Chương trình EQAS do WHO và Trung tâm truyền máu Chữ

• Gửi sản phẩm cho Bệnh viện Truyền máu Huyết học thành phố
Hồ Chí
Minh sử dụng và báo cáo kết quả sàng lọc và định danh KTBT cho bệnh
nhân và NHM, xác nhận chất lượng của sản phẩm khi nhận và trong quá
trình sử dụng.
• Gửi sản phẩm cho Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa sử dụng và báo
cáo kết quả sàng lọc và định danh KTBT cho bệnh nhân và NHM, xác
nhận chất lượng của sản phẩm khi nhận và trong quá trình sử dụng.
• Gửi sản phẩm cho Bệnh việ
n đa khoa trung ương Thái Nguyên sử dụng
và báo cáo kết quả sàng lọc và định danh KTBT cho bệnh nhân và NHM,
xác nhận chất lượng của sản phẩm khi nhận và trong quá trình sử dụng.
• Gửi sản phẩm cho Bệnh viện đa khoa Hà Đông sử dụng và báo cáo kết
quả sàng lọc và định danh KTBT cho bệnh nhân và NHM, xác nhận chất
lượng của sản phẩm khi nhận và trong quá trình sử dụng.
3.3.5. Xây dựng 10 bộ panel sàng lọc KTBT khác nhau (10 tổ hợp khác
nhau) và 04 bộ panel định danh KTBT (04 tổ hợp khác nhau)
3.3.5.1. Tiêu chuẩn lựa chọn người hiến máu:
 NHM có đủ tiêu chuẩntheo quy định “Quy chế truyền máu”.
 NHM có kết quả xét nghiệm kháng thể HIV, kháng thể HCV, HBsAg,
giang mai, sốt rét âm tính.
 NHM đã được xác địnhKN của 8 hệ nhóm máu: Rh, Kell, Duffy, Kidd,
MNS, P, Lewis, Lutheran bằng phương pháp ống nghiệm và gelcard.

20
 Lựa chọn những NHM phù hợp để xây dựng các bộ panel HC sàng lọc
và định danh KTBT để có được 10 bộ panel sàng lọc KTBT (10 tổ hợp
khác nhau) và 04 bộ panel định danh KTBT (04 tổ hợp khác nhau).
3.3.5.2. Kỹ thuật gelcard để xác định kháng nguyên của tám hệ nhóm máu Rh,
Kell, Duffy, Kidd, MNS, P, Lewis, Lutheran

huyết thanh chuẩn anti K, anti k, anti Kpa, anti Kpb. Tấm gelcard này
được Công ty Diamed (Thụy Sỹ) sản xuất và được cung cấp bởi công ty
Thạch Phát.
• Chuẩn bị:
o Lấy các tấm gelcard ra và ghi tên hoặc mã số các mẫu máu cần xác
định các KN: K, k, Kpa, Kpb.
o Pha hồng cầu panel 5% trong dung dịch Diluent I như sau:
+ Nhỏ 500 µl dung dịch Diluent I vào 1 ống nghiệm sạch.
+ Thêm 25 µl khối hồng cầu panel trộn đều.
+ Ủ dung dịch đã pha 10 phút ở nhiệt độ phòng (22
0
C).
• Tiến hành kỹ thuật:
- Bước 1: Mở tấm bảo vệ phủ trên các cột gel.
- Bước 2: Nhỏ 10 µl hồng cầu 5% đã pha ở trên vào các giếng thích hợp
có sẵn kháng huyết thanh chuẩn anti K, anti k, anti Kpa, anti Kpb(Chú ý:
cần trộn đều hồng cầu trước khi nhỏ).
- Bước 3: Ly tâm 10 phút trên máy ly tâm chuyên dụng của hãng
Diamed.
- Bước 4: Đọc và ghi lại kết quả (Theo mức độ ngưng kết ở mục i).
c. Xác định kháng nguyên của hệ Kidd:
• Các kháng huyết thanh chuẩn của hệ Kidd để xác định các kháng nguyên
Jka, Jkb:Tấm Gelcard bao gồm các cột gel đã có sẵn các kháng huyết
thanh chuẩn anti Jka, anti Jkb. Tấm gelcard này được Công ty Diamed
(Thụy Sỹ) sản xuất và được cung cấp bởi công ty Thạch Phát.
• Chuẩn bị:
o Lấy các tấm gelcard ra và ghi tên hoặc mã số các mẫu máu cần xác
định các KN: Jka, Jkb.
o Pha hồng cầu panel 5% trong dung dịch Diluent I như sau:
+ Nhỏ 500 µl dung dịch Diluent I vào 1 ố

ra và ghi
tên các mẫu cần kiểm tra trên gel card. Lấy lọ kháng huyết thanh
chuẩn anti Fy
a
, Fy
b
ra khỏi tủ lạnh.
o Pha hồng cầu panel 1% trong dung dịch Diluent II như sau:
+ Nhỏ 1000 µl dung dịch Diluent I vào 1 ống nghiệm sạch.
+ Thêm 10 µl khối hồng cầu panel và trộn đều.
+ Dung dịch hồng cầu sau khi pha phải được sử dụng ngay.
• Tiến hành kỹ thuật:
- Bước 1:Mở tấm bảo vệ phủ trên các cột gel.
- Bước 2:Nhỏ 50 µl hồng cầu 1% đã pha ở trên vào cột gel thích hợ
p đã
được ghi nhãn (Cần trộn đều hồng cầu trước khi nhỏ).
- Bước 3:Nhỏ 50 µl kháng huyết thanh chuẩn anti Fya, anti Fyb vào các
cột gel tương ứng.

23
- Bước 4:Ủ tấm gelcard trên ở 37
0
C trong vong 15 phút trong máy ủ
chuyên dụng.
- Bước 5:Ly tâm 10 phút trên máy ly tâm chuyên dụng của hãng Diamed.
- Bước 6:Đọc và ghi lại kết quả (Theo các mức độ ngưng kếtở mục i).
e. Xác định kháng nguyên của hệMNSs:
• Các kháng huyết thanh chuẩn của hệ MNSs để xác định các kháng
nguyên M, N:Tấm Gelcard bao gồm các cột gel đã có sẵn các kháng
huyết thanh chuẩn anti M, anti N. Tấm gelcard này được Công ty

chuẩn anti S, s ra khỏi tủ lạnh.
o Pha hồng cầu panel 1% trong dung dịch Diluent II như sau:
+ Nhỏ 1000 µl dung dịch Diluent I vào 1 ống nghiệm sạch.
+ Thêm 10 µl khối hồng cầu panel và trộn đều.
+ Dung dị
ch hồng cầu sau khi pha phải được sử dụng ngay.
• Tiến hành kỹ thuật:
- Bước 1: Mở tấm bảo vệ phủ trên các cột gel.
- Bước 2: Nhỏ 50 µl hồng cầu 1% đã pha ở trên vào cột gel thích hợp đã
được ghi nhãn (Cần trộn đều hồng cầu trước khi nhỏ).
- Bước 3: Nhỏ 50 µl kháng huyết thanh chuẩn anti Fya, anti Fyb vào các
cột gel tương ứng.
- Bướ
c 4: Ủ tấm gelcard trên ở 37
0
C trong vong 15 phút trong máy ủ
chuyên dụng.
- Bước 5:Ly tâm 10 phút trên máy ly tâm chuyên dụng của hãng Diamed.
- Bước 6:Đọc và ghi lại kết quả (Theo các mức độ ngưng kếtở mục i).
g. Xác định kháng nguyên của hệ Lewis:
• Các kháng huyết thanh chuẩn của hệ Lewis để xác định các kháng
nguyên:Tấm Gelcard bao gồm các cột gel đã có sẵn các kháng huyết
thanh chuẩn anti Lea, anti Leb. Tấm gelcard này được Công ty Diamed
(Thụy Sỹ) sản xuất và được cung cấp bởi công ty Th
ạch Phát.
• Chuẩn bị:
o Lấy các tấm gelcard ra và ghi tên hoặc mã số các mẫu máu cần xác
định các KN: Lea, Leb.
o Pha hồng cầu panel 5% trong dung dịch Diluent I như sau: